Исаак ван Остаде: Голланд суретшісінің өмірі мен творчествасы

Кіріспе

Голландия суретшісі Исаак ван Остаде (2 маусым 1621 жылы крещение алған – 16 қазан 1649 жылы қайтыс болған) – голландиялық жанрлық және пейзаж суретшісі.

Өмірбаян

Ван Остаде Харлемде дүниеге келген. Ол 1641 жылға дейін ағасы Адрианмен бірге оқыды, содан кейін дербес жұмыс істеуге кірісті. Алғашқы кезеңде ол Рембрандттың ықпалын сезінді, бұл 1639 жылғы Аугсбург галереясындағы сойылған шошқа суретінде жақсы көрінеді. Бірақ көп ұзамай ол өзінің бейімділігіне сай келетін стильді тапты. 1641–1642 жылдары ол ағасының үлгісімен суреттер жасады, соның ішінде «Бес сезім» картинасы бар, кейін Адриан оны қағаз оқыған адам, сыраның дәмін татқан шаруа, жараларын маймен емдеген ауыл адамы және тамақ жәшігін иіскеген шаруа бейнелеген. Осы кезеңдегі Исаактың жұмысының мысалы Амстердам мұражайындағы «Бір құмыра сырасы бар күліп тұрған шаруа» картинасында, Берлин мұражайындағы оттың жанында екі шаруа мен үш баласы бар коттедждің ішкі көрінісінде, Лаказе коллекциясындағы (Лувр) «Концерт», адамдар сазгер мен флейташымен бірге әншілерді тыңдап отырғанда және «Шаруа әйелден сүйік сүйіп алуында» көрінеді. Берлиндегі интерьер, Адрианның 1643 жылғы Луврдегі интерьері сияқты, Рембрандт стиліндегі терезеден жарық алады. Ол осындай суреттер үшін аз ақы алды, ол тек ағасына бағынышты болды. Бірте-бірте ол Адрианның коттедждерін суреттеуден бас тартып, Эсаяс ван де Вельде мен Соломон ван Руйсдейл стиліндегі пейзаждарды салуға көшті. 1645 жылы ол бір рет бұрынғы стиліне оралды, ол Лилль мұражайындағы баласының көпіршік сыққан «Сойылған шошқа» суретін жасады. Исаактың жаңа жолындағы табысына оның бұрынғы фигура суретшісі ретіндегі тәжірибесі көмектесті. Ол өзінің тақырыптарын ауылдың базарлық көшелерінен немесе мұздаған каналдардан таңдағанмен, суреттерге жаңа өмір сыйлады, жанды топтарды бейнелеп, көркем контрасттарды мұқият зерттеді. Ол өнерін кемелдендіру үшін ұзақ өмір сүрмеді. Ол 1649 жылдың 16 қазанында Харлемде шамамен 400 сурет салғаннан кейін қайтыс болды (H. de Groot, 1910). Исаактың Адриан стилінен бас тартуының алғашқы белгісі 1644 жылы көрінді, ол Лаказе коллекциясында және Эрмитаж, Антверпен және Лилль галереяларындағы коньки тебу және шана тебу сахналарын жасады. Олардың үшеуі суретшінің атымен, Исак ван Остаде деп жазылып, 1644 және 1645 жылдарымен даталанған. 1646–1649 жылдар аралығында саяхатшылар тоқтаған жол бойындағы қонақ үйлердің сериясы жасалды. Бұл Исаактың өнерінің соңғы түрі және ерекше ерекшеліктері бар. Оның композициясын билейтін ауа жылы және күннөлді, бірақ жұмсақ және тұманды, аспан морт түтінімен бүркелгендей. Ағаштар – күйдірілген сиена, онда жапырақтарының шеттері амбер лак қосылған сұйық күйде қатайтылған. Сол принципті кірпіштерге немесе коттедждердің саз қабырғаларындағы жарықтарға қолданғанда, оларға шынайы емес және конвенциялық сипат береді. Бұл ерекшеліктер жарық пен көлеңкенің кең контрасттарымен және жылқылардың, салт аттылардың, саяхатшылардың, шаруалардың, балалардың, иттердің, құстардың және ірі қараның шеберлік бейнелерімен жеңіледі. Ақ жылқы әрқашан ерекше орын алады, ол Филип Вуверманның шайқастары мен жәрмеңкелеріндегі сұр сияқты өзгермейтін серіктес сияқты көрінеді. Исаак қысқы көріністерде ең жақсы қасиеттерін көрсетеді. Жапырақтың болмауы, таза ауа және қаңтардың суық күндерінің тыныш ауасы, түтін мен будың ластануынан аулақ, қоңыр түсті қолдануға мүмкіндік бермейді және суретшіге түрлі-түсті опал бояуларымен өзгерістер жасаудан басқа таңдау қалдырмайды. Содан кейін суреттер жарық фонға шеберлікпен көрінеді. Жол бойындағы қонақ үйлер арасында Букингем сарайындағы, Лондонның Ұлттық галереясы, Англиядағы Уоллес және Холфорд коллекцияларындағы, Лувр, Берлин, Эрмитаж және Роттердам мұражайларындағы және Венадағы Ротшильд коллекцияларындағы қонақ үйлерді атап өткен жөн. Мұз көріністерінің ең әдемісі – Луврдегі атақты көрініс. Суреттер мен гравиюралар туралы Маргарита ван де Виледің «Лес Фререс Остаде» (Париж, 1893) еңбегін қараңыз. Оның офорттары үшін Auguste d'Orange (1860) жазған «L'Œuvre d'Ostade, cu description des eaux fortes de ce maître» және L. E. Faucheux (Париж, 1862) жазған «Catalogue raisonné de toutes les estampes qui forment l'œuvre grave d'Adrian van Ostade» еңбектерін қараңыз.

Van Ostade was born in Haarlem. He began his studies under his brother, Adriaen, with whom he remained until 1641, when he started his own practice. At an early period he felt the influence of Rembrandt, and this is apparent in a Slaughtered Pig of 1639, in the gallery of Augsburg. He soon found a style more suited to his own inclinations. He produced pictures in 1641–1642 on the lines of his brother – amongst these, the Five Senses, which Adrian afterwards represented by a Man reading a Paper, a Peasant tasting Beer, a Rustic smearing his Sores with Ointment and a Countryman sniffing at a Snuff box. A specimen of Isaac's work at this period may be seen in the Laughing Boor with a Pot of Beer, in the museum of Amsterdam; the cottage interior, with two peasants and three children near a fire, in the Berlin museum; a Concert, with people listening to singers accompanied by a piper and flute player, and a Boor stealing a Kiss from a Woman, in the Lacaze collection at the Louvre. The interior at Berlin is lighted from a casement in the same Rembrandtesque style as Adrian's interior of 1643 at the Louvre. He received low prices for this kind of painting, in which he could only remain subordinate to his brother. Gradually he abandoned Adriaen's cottage subjects for landscapes in the fashion of Esaias van de Velde and Salomon van Ruysdael. Once only, in 1645, he reverted to the earlier mode, when he produced the Slaughtered Pig, with a boy puffing out a bladder, in the museum of Lille. Isaac's progress in his new path was greatly facilitated by his previous experience as a figure painter; and, although he now selected his subjects either from village high streets or frozen canals, he gave fresh life to the scenes by depicting animated groups of people with a refined and searching study of picturesque contrasts. He did not live long enough to bring his art to the highest perfection. He died on 16 October 1649 in Haarlem, having painted about 400 pictures (see H. de Groot, 1910). The first manifestation of Isaac's surrender of Adriaen's style is apparent in 1644 when the skating and sledging scenes were executed which we see in the Lacaze collection and the galleries of the Hermitage, Antwerp and Lille. Three of these examples bear the artists name, spelled Isack van Ostade, and the dates of 1644 and 1645. The roadside inns, with halts of travellers, form a compact series from 1646 to 1649. This is the last form of Isaac's art and has very distinct peculiarities. The air which pervades his composition is warm and sunny, yet mellow and hazy, as if the sky were veiled with a vapour coloured by moor smoke. The trees are rubbings of umber, in which the prominent foliage is tipped with touches hardened in a liquid state by amber varnish mediums. The same principle applied to details such as glazed bricks or rents in the mud lining of cottages gives an unreal and conventional stamp to them. These quirks are overcome by his broad contrasts of light and shade and the masterly figures of horses, riders, travellers, rustics, quarrelling children, dogs, poultry and cattle. A favorite place is always given to the white horse, which seems as invariable an accompaniment as the grey in the skirmishes and fairs of Philip Wouwerman. Isaac displays the best qualities in winter scenes. The absence of foliage, the crisp atmosphere and the calm air of cold January days, unsullied by smoke or vapour, preclude the use of the brown tinge, and leave the painter no choice but to ring the changes with a great variety of opal tints. Then the figures emerge with masterly effect on the light background. Amongst the roadside inns it is worth noting those in the collections of Buckingham Palace, the National Gallery, London, the Wallace Collection and Holford collections in England, the Louvre, Berlin, Hermitage and Rotterdam museums and the Rothschild collection at Vienna. The finest of the ice scenes is the famous one at the Louvre. For paintings and etchings see Les Fréres Ostade, by Marguerite van de Wiele (Paris, 1893). For his etchings see L'Œuvre d'Ostade, cu description des eaux fortes de ce maître, etc., by Auguste d'Orange (1860); and Catalogue raisonné de toutes les estampes qui forment l'œuvre grave d'Adrian van Ostade, by L. E. Faucheux (Paris, 1862).