Кіріспе

Алғашқы USS Argus, бастапқыда USS Merrimack деп аталды, 1803 жылы АҚШ Әскери-теңіз флотының бригі ретінде қолданысқа енгізілді. Ол 1807 жылғы эмбарго актісін сақтады және Бірінші Барбария соғысында – Триполиді қоршауға және Дернаны басып алуға – және 1812 жылғы соғысқа қатысты. Соңғы қақтығыс кезінде, ол британдық суларда британдық сауда кемелерін бір ай бойы батыл шабуылдағанда, ауыр қаруланған британдық кемелер оны тоқтатып қалды. Ұзақ және қатаң шайқас барысында Аргустың капитаны, майстер-командир Уильям Генри Аллен, қаза тапты. "Пеликан" экипажы кемеге шабуылдауға дайындалып тұрғанда, Аргус капитуляциялады.

Құрылыс және іске қосу

АҚШ Конгресі 1803 жылдың 23 ақпанында бриг құрылысына рұқсат берді, бастапқыда USS Merrimack деп аталды, бұл аттағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің екінші кемесі. 1803 жылдың 29 сәуірінде АҚШ Әскери-теңіз күштері Бостон, Массачусетс штатындағы Эдмунд Харт кеме жасау зауытымен кеме жасау жөнінде келісімшарт жасасты. Эдмунд Харттың інісі Джозеф Харт бригтің жобасын жасады, ол Жерорта теңізіндегі теңіз жағдайларына оңтайлы болу үшін тегіс палубасы мен әдемі сызықтарымен жобаланған. Капитан Эдвард Пребл құрылысты бақылаушы болып тағайындалды және келінің орнатылуы 1803 жылдың 12 мамырында Харт зауытында болды. 1803 жылдың 14 мамырында, Мерримак келісі орнатылғаннан кейін екі күн өткен соң, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің министрі Роберт Смит Преблді Бостонда тұрған фрегат Конституцияның командирі етіп тағайындады, сонымен қатар Мерримак құрылысына қатысты міндеттерін де тапсырды. Смит 1803 жылдың 21 мамырында Преблге Конституция мен Мерримактан тұратын АҚШ Жерорта теңізі эскадрильясын басқаруды тапсыру керектігін хабарлады. 27 мамырда лейтенант Стивен Декатурға Мерримакқа командалық етуге және Преблдің Конституцияны Жерорта теңізіне дайындауға назар аударуы үшін оның құрылысын қадағалауға бұйрық берді. (яғни, желкендері бір-біріне қарсы қойылғанда). Көптеген бақылаушылар оны ерекше әдемі кеме деп сипаттады.

Бірінші варвар соғысы

Аргус 1803 жылғы 8 қыркүйекте Бостоннан Жерорта теңізіне бағыт алды және Бірінші Барбарий соғысында Жерорта теңізі эскадрильясының құрамында қызмет етті. Көп ұзамай, ол өте қиын теңіз жағдайында боусприті зардап шекті, Декатур оны жөндеу үшін 18 қыркүйекте Ньюпортқа, Род-Айленд штатына кірді, себебі жөндеуді АҚШ-та Жерорта теңізінен гөрі оңай жасауға болады деп есептеді. Ол 1803 жылғы 28 қыркүйекте қайта теңізге шықты және Гибралтарға бағыт алды, ол 1803 жылғы 1 қарашада Атланттық мұхиты арқылы жасаған сапарынан кейін жетті. Сол жерде Декатур лейтенант Исаак Халлмен команда алмасып, "Аргус" кемесіне Халлдың басшылығын тапсырды және Халлдан "Энтерпрайз" шхунасының басшылығын алды. "Аргус" қысқа уақыт бойы шығысқа қарай сапар шекті, содан кейін Жерорта теңізі эскадрильясының командирі коммодор Преблдің бұйрығына сәйкес, марокколықтарды бақылау үшін Гибралтарға оралды, ал эскадрильяның қалған бөлігі Триполиді блокадалау үшін шығысқа қарай жүзіп кетті. 1804 жылдың басында ол Батыс Жерорта теңізінде сапармен жүріп, сол аймақта жүрген Триполидің крейсерін іздеуге тырысты, бірақ табысқа жете алмады. 1804 жылғы наурыз айында ол Триполи маңындағы эскадрильяға қосылуға бұйрық алды.

Триполидің блокадасы

Аргус 19 маусымда Конституция және Энтерпрайз кемелерімен бірге Триполиге келді, бірақ айдың соңында блокаданы қалдырып, Сиракузадағы (Сицилия) бейтарап кемеге қосылды және оны Триполиге, 1803 жылғы қазан айында Триполиден тыс, белгісіз рифке шағылысқаннан кейін Триполиліктер тұтқынға алған «Филадельфия» фрегатының экипажы мен офицерлеріне арналған жабдықтармен бірге қайтарды. Аргус 1804 жылдың 7 шілдесінде блокадалық міндеттерін қайта бастады. Осы кезде Пребл жағалауды бомбалауға дайындық бастады. Дегенмен, нашар ауа райы осы шараны тамыздың басына дейін ықпалдастырды. 1804 жылдың 3 тамызында эскадрилья бомбалауға қатысқан канонерлік және минометтік қайықтарға алыс қашықтықтан қолдау көрсету үшін ілгері жылды. Бомбалау Триполиді қорғаған қорғаныс құрылыстарына күтілгендей көп зиян келтірмеді, бірақ американдық канонерлік қайықтардың экипаждары олармен шайқасқа шыққан Триполилік кемелердің бірнешеуін басып алды. 1804 жылдың 7 тамызында эскадрилья Триполиді тағы бір тиімсіз бомбалау жүргізді. Екі күннен кейін коммодор Пребл Триполи портын барлау үшін Аргусқа отырды. Осы миссия барысында Триполидің жағалау батареялары Аргусқа оқ атты, бір оқ су сызығының астынан түсті. Құдайға шүкір, оқ кеменің корпусын тесіп өтпеді, және ол Триполи маңында қалды. 1804 жылдың 28 тамызында эскадрилья Триполи қорғанысын үшінші рет бомбалады, нәтижесінде оның артиллериясы ауыр зақымдар келтірді. Бір аптадан кейін, 1804 жылдың 4 қыркүйегінің түнде Аргус Триполи портының кіреберісіне «Интрепид» өрт сөндіру кемесін сүйемелдеген кемелердің қатарында болды. «Интрепид» мерзімінен бұрын жарылып, барлық экипажы мерт болғанда, Аргус аман қалғандарды іздеу үшін сол жерде қалды, бірақ күн шыққанға дейін ешкім табылған жоқ, содан кейін ол өз блокадалық бекетіне оралды.

Дернаны басып алу

1804–1805 жылдардың қысында «Аргус» Триполиден тысқары блокадада тұрып, Мальта мен Сиракуза порттарында кезекпен тоқтады. 1805 жылдың көктемінде ол американдық теңіз тарихындағы ең танымал эпизодтардың бірі – Дернаны басып алуға қатысты. Алдыңғы айларда ол консул Уильям Итонның, құлатылған пашамен бірігіп Дернаны алу үшін күш жинауға жасаған әрекеттерін қолдап, Египетке бірнеше рет сапар жасады. Қазіргі Ливия аумағындағы Ливия шөлінен 970 шақырымнан астам жол жүргеннен кейін, көп ұлтты армия – бүкіл күште 10 америкалық ғана болды – 1805 жылдың 25 сәуірінде Дернаға жетті. «Аргус» бір-екі күн бұрын армиямен Бомба шығанағында кездесіп, оларға азық-түлікпен қамтамасыз еткен еді. Ол жағалауға шабуыл жасауға артиллериялық көмек көрсетуге дайындық жасады. Итонның күштері 1805 жылдың 27 сәуірінде Дернаға шабуыл жасады. «Аргус» және «Наутилус» кемелері бекіністің шығысына қарай 800 метрдей жерге бекітілді. Триполиліктер дереу «Аргус» пен «Хорнет» соғыс шлюпкасына, ол «Аргус» пен «Наутилус» кемелерінен әлдеқайда жақын тұрғандықтан, оқ ашты. Сол күні сағат 14:45-ке қарай кемелердің оқ жауаны қаладағы барлық қаруларды үнсіздікке мәжбүр етті. АҚШ Теңіз корпусының лейтенанты Пресли О’Бэннон басқарылған күшті шабуыл жасап, қару батареяларын басып алып, шабуылға жаңа күш берді. Америка туын қамал үстіне көтеріп, О’Бэннон қолға түскен қаруларды қалаға бағыттап атуға бұйрық берді. Сол күні сағат 16:00-ге қарай бүкіл қала Итон әскерінің қолына көшті, ал жаулар ішкі аймаққа қашып кетті. Дернаны басып алу Теңізшілер әнұранында («Триполи жағалауларына») мәңгілікке сақталды. Итон мен О’Бэннонның жеңісінен кейін, қаланы күшейту үшін жіберілген Триполи әскері келді және Дернаны қайтаруға дайындық бастады. «Аргус» қаланың қорғанысында атыспен қолдау көрсету үшін жағалауда қалды. 1805 жылдың 13 мамырында Триполиліктер қалаға шабуыл жасағанда, «Аргус» шайқасқа қосылып, қорғаныс күштеріне қарсыластың шабуылын тойтаруға көмектесті. «Аргус» артиллериясы жаудың қашқанда апат тудырды. Сол уақыттан бастап 1805 жылдың маусым айының басына дейін Триполиліктер тағы бірнеше рет әлсіз шабуылдар жасады, оның ішінде «Аргус» ұзындығы 12 фунтты (5 кг) зеңбіректер қолданылды. Алайда, жағдай салыстырмалы түрде тыныш болды, өйткені биліктегі пашамен келіссөздер жүргізіліп жатқан еді. 1805 жылдың 11 маусымында Итон күштеріне келіссөздер аяқталғандықтан Дернаны эвакуациялау туралы бұйрық келді. Сол күні кешке әскерлер мен құлатылған паша «Констелляцияға» мінді, ал «Аргус» және басқа американдық кемелер аймақтан кетіп қалды.

Операциялар, 18051812

Аргус 1806 жылдың жазына дейін Жерорта теңізінде теңіз саяхатын жалғастырды. Ол 1806 жылғы 13 шілдеде Вашингтондағы әскери-теңіз кемежайына АҚШ-қа оралды және онда сақтауға қойылды. 1807 жылы ол Вашингтон әскери-теңіз кемежайында қайта жабдықталды, толыққанды қызметке кірісті және 1807 жылғы эмбарго заңын күшіне енгізу үшін АҚШ-тың Атлант жағалауы бойында бірнеше саяхаттар жасады, бұл 1812 жылғы маусымда АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы 1812 жылғы соғыс басталғанға дейін жалғасты.

1812 жылғы соғыс

Соғыс басталғаннан кейін "Аргус" АҚШ-тың Атлантика жағалауында теңіз саяхаттарын жалғастырды. 1812 жылдың 8 қазаны мен 1813 жылдың 3 қаңтары аралығындағы бір саяхаты барысында ол алты құнды кемені жаулап алды және үш күндік қызыл құйрық қуғын кезінде бүкіл британдық эскадрильясынан қашып құтылды. Шеберлікпен басқару арқасында, ол тіпті басым күшті британдық әскерден қашып бара жатқанда, жаулаған кемелерінің біреуін де алып кетіп үлкерді.

Кіріспе

Командир Уильям Генри Алленнің басшылығымен 1813 жылдың 18 маусымында «Аргус» Нью-Йорк портынан шығып, британдық блокададан қашып өтті. Оның миссиясы бастапқыда соғысқа бағытталмаған; ол Уильям Х. Кроуфордты Бірінші француз империясының министрі лауазымына жеткізуі керек еді. «Аргус» 1813 жылдың 11 шілдесінде Францияның Бретань облысындағы Лорианға жетіп, Кроуфордты түсіріп, үш күннен кейін теңізге қайта шығып, Англия арнасы мен Ирландия теңізінде британдық кемелерге шабуыл жасауды бастады. Келесі айда ол он тоғыз сауда кемесін жаулап алды. Басып алынған кемелерді американдық, француздық немесе бейтарап порттарға жүлделі экипаждармен жіберу арқылы экипажының санын азайтудың орнына, Аллен басып алынған кемелердің көп бөлігін өрттеді. Қатал операциялар «Аргус» экипажының шаршауына себеп болды. Кемелердің жоғалуы көп ұзамай сауда кемелерін сақтандыру бағасының күрт өсуіне әкелді. Батқан кемелердегі жүк шамамен екі миллион долларға бағаланды. Британдық Адмиралтейство барлық қолдағы кемелерге «Аргусты» іздеп табуға бұйрық берді. Британдық бриг-слоп 1813 жылдың 10 тамызында Батыс Индиядан конвойды сүйемелдеп, Ирландияның Корк портына келді және дереу теңізге қайта шықты. «Пеликанның» капитаны – Командир Джон Фордайс Мейпл, ол 1782 жылы, Уильям Генри Аллен дүниеге келмес бұрын екі жыл бұрын, он екі жасында Корольдік теңіз күштеріне қосылған офицер еді. 13 тамызда «Аргус» екі соңғы жүлдені алды. Олардың бірі Португалияның Опорто қаласынан келген және шарап тасыған. Екі американдық тарихшы да «Аргус» экипажы жүктердің бір бөлігін тонаған және олардың тәртіпсіздігі «Пеликанмен» болатын келесі шайқаста олардың өнімділігіне әсер еткенін болжайды. «Аргустың» бұрынғы жаулаулары сияқты, американдықтар жүлдені өрттеді; апатты жағдай, «Пеликан» өртенген кемеден шыққан түтінді көріп, оған қарай бет бұрды.

Ұрыс және тұтқынға алу

1813 жылғы 14 тамызда таңертеңгі сағат 05:00-де Аргус пен Пеликан Сент-Дэвидс-Хедтен батысқа қарай бес лигада (шамамен 15 миль) бір-бірін көріп қалды. Аргус жылдам, бірақ қару-жарағы жеңіл кеме болды, он сегіз 24 фунттық каронаты мен 12 фунттық қуғын қаруына қарсы Пеликанның он алты 32 фунттық каронаты, бір 12 фунттық ұзын қаруы және екі 6 фунттық ұзын қаруы болды. Аллен Аргустың артық жылдамдығын пайдаланып қашып кетуге мүмкіндігі болды. Бірақ ол шайқасқа қатысуға келісті. Алленнің ауыр қарсыласқа қарсы шайқасқа түсуінің себебі, 1812 жылғы 25 қазанда АҚШ фрегатының бірінші лейтенанты болып жұмыс істегенде британдық фрегатты қолға түсірген кезде алған сенімділігінен туындады. Ол шенді жоғарылатқаннан кейін "он минут ішінде Британияның кез келген 22 зеңбірек соғыс кемесін жеңе алатынын" айтқан еді. Жел оңтүстіктен соғып тұрғандықтан, Пеликан жел бағытын иеленді (яғни, желдің бағытындағы артықшылық позиция). Аллен батысқа қарай сол жақ қанатпен (яғни, жел сол жағынан соққан бағытта) жүзіп, сол жақ батареясын Пеликанның оң жақ батареясына қарсы қойды.

Салдары

Пеликан мен тұтқынға алынған "Аргус" Англияның Плимут қаласына кірді. Аллен шайқастан бір апта өткен соң жараларынан қайтыс болды. Ол толық әскери салтанатпен жерленді. Екіпаждың қалған бөлігі, оның ішінде желкен шебері Урия П. Леви, соғыс аяқталғанға дейін Англияда соғыс тұтқындары ретінде ұсталды. 1813 жылы Вашингтон теңіз кеме жасаушылығында 18 зеңбірекке арналған "Аргус" бригін ауыстыру үшін құрылыс басталды, бірақ кеме суға түсірілгенге дейін, келесі жылы Вашингтон өртеліп, кеме жойылды.