Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әлеуметтанушы Макс Вебер стратификацияның үш компоненттен тұратын теориясын жасады, онда ол партиялық топты саяси саласында басқа да атқа белсенді қатысушы мүшелермен байланыстары бойынша ажыратылатын адамдар тобы (қоғамның бір бөлігі) деп анықтады.
The sociologist Max Weber formulated a three component theory of stratification in which he defined party class as a group of people (part of a society) that can be differentiated on the basis of their affiliations with other engaged members in the political domain.
Қорытынды
Қоғамдастықтарда проблемалар туындап, сол топтың ішіндегілермен шешілетін болса, партиялар адамдар өздерінің тікелей кеңістіктік ортасынан тыс қолдау іздеген кезде құрылады. Қоғамдар сияқты мәртебелі топтар немесе ұқсас сыныптық жағдайдағы адамдар тобы, билікті қамти және жинау құралдары құрылымдалған кезде ғана партияға айналады. Мұғалімдер одағы – ұжымдық қоғамдық құрылымнан туындаған партияның бір мысалы. Партия әрбір жеке мүшесінің еркіне сай болмауы мүмкін, бірақ ол ұтымды ұжымдық мүдделер негізінде және сол мүдделерді қорғау үшін сырттан келген адамдарды тағайындау арқасында құрылады. Мысалы, белгілі бір аймақтағы салық төлеушілер жергілікті мектептерге қаржы бөлуді қолдамау үшін жұмылдырылғанда, мұғалімдер одағы өз мүшелерінің мүдделерін қорғау үшін саяси аренаға кіруі мүмкін. Бұл әрекеттер рационалды саналады, себебі олар партияның құрылу себебімен байланысты мүшелердің талаптарын ғана көрсетеді. Бір одақтың барлық мүшелері жергілікті фаунаны қорғауды қолдауы мүмкін, бірақ бұл мүдделер жеке партия арқылы іске асырылады. Байлық немесе мәртебеге негіделген биліктен айырмашылығы, партиялар өз мүшелері әртүрлі орта мен әлеуметтік мәртебеден шыққан кезде тиімдірек топтасып, жұмылдырылады. Партияның мақсаты қаржы капиталын немесе мүшелерінің мәртебесін қорғау болғанымен, партиялар бастапқыда түрлі топтардың мүдделерін білдіру үшін құрылады. Партияның саяси бағдарламасы – партия мүшелері жиналғаннан кейін қабылдайтын негізгі мәселелерді және ортақ, бірақ ерекше мүдделері бар мүшелерді тартуға бағытталған қосымша мәселелерді қамтиды. Мысалы, "Habitat for Humanity" коммерциялық емес ұйымы жергілікті үкіметтен қаржы алу үшін саяси ықпалын пайдаланады, бірақ төмен кірісті аудандарда тұрғын үй салу ұйымның күш-жігеріне халықтық қолдау әкеледі. Партиялар әрқашан саяси ықпалды сақтауға ұмтылса да, жергілікті орта осы талаптарды жұмылдыруға қажетті адам капиталын қамтамасыз етеді. Вебердің пікірінше, партиялар күтпеген бағытта қалыптасуы және бастапқы мақсатына жатпайтын мақсаттарды көздеуі мүмкін. "Протестанттық этика және капитализм рухы" еңбегінде Вебер бастапқыда рухани институт ретінде құрылған протестанттық діннің капитализмге өтудің негізін құрайтын этикаға айналғанын дәлелдеді. Еуропада құрылған алғашқы капиталистік партиялар капиталды жинақтау арқылы рухани өмірде табысқа жетуге ұмтылысты бейнеледі, бұл "дүниелік шақырудың" шыңына айналды. Ол рационалдылық туралы айтқандай, партиялар қоғамның жаңаруымен эмоционалдық биліктің ресми түрде бекітілген, бюрократиялық кеңейтуіне айналады. Партиялар негізінен демократиялық қоғамдарда, бір географиялық аймақтағы адамдар арасында туындайтын идеологиялық айырмашылықтарға байланысты құрылады.
Unlike communities, where problems arise and are solved by those within the group, parties are formed when individuals seek out support beyond their immediate spatial environment. Status groups such as communities, or groups of individuals in similar class situations, become parties only when their means of mobilizing and assembling in pursuit of power becomes structured. A teachers' union is one example of a party drawn from a collective communal body. While the party may not represent the will of each individual member, it forms on the basis of rational collective interests and the assignment of outside individuals to protect those interests. For instance, when taxpayers in a geographic region mobilize to vote against support for allocation of resources to local schools, the teachers' union may enter the political realm to protect the interests of its members. These pursuits are thought to be rational in that they only represent the demands of the members insofar as they relate to the reason for that party's congregation. While all members of the same union may support protection of local wildlife, those interests would be pursued via a separate party. Unlike power formed on the basis of wealth or status, parties tend to most successfully aggregate and mobilize when their members represent a range of environments and social statuses. While a party's objective may ultimately be the protection of financial capital or the status of its members, parties initially form to represent a range of group interests. A party's political program represents both the key issues that party members decide on once congregated, and pull issues aimed at attracting members who share detached but similar interests. For instance, the nonprofit Habitat for Humanity may use political leverage to obtain funding from the local government, but the homebuilding it provides in low income neighborhoods draws grassroots support for the organization's efforts. While parties always seek to maintain political leverage, the local environment provides the human capital with which to mobilize those demands. According to Weber, parties can form in unintended directions and pursue ends that are not initially part of their intended purpose. In The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism, Weber argued that the Protestant religion, initially formed as a spiritual institution, became the ethic that underlay the transition into capitalism. The initial pro capitalist political parties that formed in Europe reflected the desire to prove success in spiritual life via the accumulation of capital, which became the pinnacle of "worldly calling". As he argued of rationality in general, parties become the formally sanctioned, bureaucratic extension of emotional authority as society transitions into modernity. Parties form primarily in democratic societies because of the ideological differences that can arise between individuals in the same geographic region.
Партиялық билік мәселелері
Қазіргі заманғы теоретиктер атап өткендей, партиялар өсе келе талаптармен ауыртпалыққа түсіп, бастапқы маңызды мәселелерге назар аудара алмай қалады. Даг МакАдамның "Саяси процесс және қаралардың көтерілісінің дамуы" еңбегінде қарастырылған Азаматтық құқықтар қозғалысы осыған бір мысал. Қозғалыс бастапқыда табысқа жетіп, рационалды және нақты мақсаттарының арқасында зор әлеуметтік және саяси өзгерістерге қол жеткізгенімен, 1970 жылдары әлсіреуіне оның түрлі басшылары мен топтарының ұстанымдарындағы келіспеушіліктер себеп болды.
As more contemporary theorists have noted, parties tend to become overburdened with demands as they grow larger and lose focus on initial key issues. One example, pursued by Doug McAdam in his writing Political Process and the Development of Black Insurgency, was the Civil Rights Movement. Although the movement initially succeeded and made enormous social and political impact due to its rational and centered goals, the movement began to weaken throughout the 1970s due in part to irreconcilable views touted by its various leaders and sects.