Кіріспе

Артур Л. Каплан (1950 жылы туған) – американдық этикашы және Нью-Йорк университетінің Гроссман медицина мектебінің биоэтика профессоры. Ол АҚШ-тың қоғамдық саясатына қосқан үлесімен белгілі, оның ішінде: Ұлттық сүйек миы донорлары бағдарламасын құруға көмектесу; бүкіл АҚШ-та қабылданған мәйіттен орган алу саясатын қалыптастыру; АҚШ-та органдарды бөлу жүйесін құруға көмектесу; сондай-ақ 1984 жылғы Ұлттық орган трансплантациясы туралы заңның мазмұнына, тірі органдарды донорлықпен реттеу ережелеріне және денсаулық сақтаудың көптеген басқа салаларындағы заңнама мен ережелерге кеңес беру. Сидни Д. және Натали Капланға дүниеге келген Артур Каплан Массачусетс штатының Фрамингем қаласында өсті. Алты жасында Каплан полиомиелитке шалдықты. Ол Бостон қаласындағы балалар ауруханасында сәтті емделді және Фрамингем Солтүстік орта мектебінде спортпен айналысты. Каплан бұл өмірге қауіп төндіретін аурудың философия мен биоэтикаға деген кейінгі ұмтылысына әсер еткен маңызды тәжірибе болғанын айтты. Оның "Эволюцияның синтетикалық теориясына қатысты философиялық мәселелер" тақырыбындағы диссертациясын Эрнест Нагель мен Сидни Моргенбессер бірлесіп жетекшілік етті. Каплан Нагельдің оқытушысының көмекшісі болып жұмыс істеді және оның мансабының соңғы аспиранты болды. Колумбия университетінде оқыған кезінде Каплан психоаналитик және білім беру деканы Бернард Шенбергпен танысты. Шенберг оған университет медицина колледжінің клиникалық ротацияларына бақылаушы және медицина студенті ретінде қатысуға рұқсат берді, ол алғаш рет "әрекеттегі этиканы" сезінді. Ол Уильям Зайдельман және басқалармен бірге 2012 жылы неміс дәрігерлерінің нацистік түрмелердегі эксперименттердегі рөлі үшін Неміс медицина қауымдастығынан кешірім сұрауға қол жеткізді. 1994 жылдың мамыр айында Каплан Филадельфиядағы Пенсильвания университетіне оқуға түсті. Ол Биоэтика орталығын және Медициналық этика кафедрасын құрды және медицина мен философияны қоса алғанда, әртүрлі кафедраларда профессорлық қызмет атқарды. Пенсильвания университетінде оқыған кезінде ол зерттеу қатысушысы Джесси Гелсингердің өліміне әкелген гендік терапия сынағына қатысқандығы үшін кәсіби рөлі үшін сотталған алғашқы биоэтикалық маман болды. Отбасының талабы университетпен белгісіз сомада аяқталды, Каплан талаптан алынып тасталды. Федералдық үкіметтің осы фактілерге қатысты талабы 500 000 долларға шешілді. 2009 жылы Каплан Филадельфия балалар ауруханасында тұмауға қарсы алғашқы вакцинаны әзірлеуге көмектесті, кейін Нью-Йорк штатының денсаулық сақтау қызметкерлерін "вакцина салуға немесе маска тағуға" міндеттейтін саясатын жасады. Сондай-ақ 2009 жылы ол фертильдік клиникалар мен ЭКО-ға қатысты шектеулерді күшейтуге шақырды және эмбрионалды дің жасушаларын зерттеуді қолдап, көптеген мақалалар жазды. 2012 жылы Каплан Нью-Йорк университетінің медицина мектебіне доктор Уильям Ф. және Вирджиния Коннолли Миттидің биоэтика профессоры және Биоэтика бөлімінің құрылтайшы директоры болып келді. Соңғы уақытта ол гей еркектердің қан доноры болуына қатысты шектеулерді жеңілдету және Зика вирусының қаупіне байланысты Рио Олимпиадасын кейінге жылжыту үшін үгіт жүргізді. 2020 жылдың мамыр айының басында АҚШ қалаларының конференциясы COVID-19 пандемиясынан кейін қалаларды қайта ашу кезінде қауіпсіз саясат пен тәжірибелер туралы кеңес беру үшін Капланмен бірге төрағалық ететін Спорт, демалыс және денсаулық жөніндегі Мэрлердің кеңесші тобын жариялады. 2020 жылдың қарашасында ол NCAA COVID-19 медициналық кеңесші тобына қосылды. MarketWatch 2020 жылдың 4 тамызында COVID-19 пандемиясы кезінде биоэтикалық маманның өмірі туралы мақаласында Капланды таныстырды. 2020 жылдан қазіргі уақытқа дейін оның көп бөлігі COVID-19 пандемиясына арналған. Ол вакцинаға қатысты тақырыптар бойынша көптеп сөйледі және жазды, соның ішінде пандемия кезінде плацебомен бақыланатын сынақтардың этикасы, вакцинаға рұқсат берілгеннен кейін вакцина сынағына қатысушыларға не тиесілі, трансплантацияға үміткерлердің COVID-19 вакцинациясы және хареди православие еврей қауымдастығы арасында ауру мен вакциналарға деген көзқарас сияқты арнайы тақырыптар. Ол SARS-CoV-2 вакциналарына қатысты даулы зерттеулердің белсенді жақтаушысы болды. Кейбір классикалық философтар Капланды "философияға араласуы" үшін сынады, бұл әрекет соғыс қылмысын жақтаған деп сынға алынды. Капланның Ресейді толық бойкоттау туралы шақыруынан кейін, халықаралық беделді ұйымдар Ресейді және оның басшылығын соғыс қылмыстары жасады деп айыптады.

Академиялық жұмыс

Каплан – 35 кітаптың авторы және редакторы, медицина, ғылым, философия, биоэтика және денсаулық сақтау саясаты саласындағы рецензиядан өткен 860-нан астам мақаланың авторы. Ол WebMD-нің Medscape бағдарламасына тұрақты үн қосушы, ал CNN, WOR Radio, WGBH (FM) арнасының "Boston Public Radio" және WMNF Tampa арнасының "Everyday Ethics" подкастында тұрақты сарапшы. Ол түрлі басқа да БАҚ-та жиі қонақ ретінде сұхбат береді және пікір білдіреді. Ол семіздік, Эбола вирусы ауруы, Зика вирусы, вакцинация және COVID-19 сияқты қоғамдық денсаулық мәселелерін талқылайды. Ол Еуропа Кеңесі мен Біріккен Ұлттар Ұйымының органдар мен дене мүшелерін сату жөніндегі бірлескен зерттеуінің тең төрағасы болды. Ол Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Еуропа Кеңесінің органдарды заңсыз сату жөніндегі зерттеуіне жетекшілік етті. Ол органдарды қылмыстық жолмен сатуға қатысты жаңа халықаралық конвенция қабылдануын талап етті. Ол Қытайдағы Фалуньгун тәлімгерлерінен органдар алу сияқты халықаралық мәселелер бойынша жария түрде сөз сөйледі. Ол Қытайдан түскен трансплантацияға қатысты мақалаларды жетекші медициналық журналдардың бойкотына шақырды. Халықаралық деңгейде ол Біріккен Ұлттар Ұйымының адамды клондау жөніндегі консультативтік комитетінің төрағасы болды және Халықаралық Олимпиада комитетінің генетика және гендік терапия жөніндегі арнайы консультативтік комитетіне мүше болды. Каплан бірқатар ұлттық комитеттерде қызмет етті, оның ішінде Ұлттық қатерлі ісіктер институтының биобанкинг этикасы жұмыс тобының төрағасы және Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер департаментінің қанның қауіпсіздігі мен қолжетімділігі жөніндегі консультативтік комитетінің төрағасы болды. Ол Парсы шығанағы соғысының салдарынан туындаған аурулар жөніндегі Президенттік консультативтік комитетінің және Ұлттық психикалық денсаулық институтының осал топтарға қатысты эксперименттер жөніндегі арнайы консультативтік тобының мүшесі болды. Ол синтетикалық биология жөніндегі DARPA кеңесшісі және биоэтикалық мәселелерді зерттеу жөніндегі Президенттік комиссия алдында сөз сөйледі. Сондай-ақ, ол Америкалық гендік терапия қоғамының этика комитетіне кірді. Каплан көптеген корпорациялармен, коммерциялық емес ұйымдармен және тұтынушылар ұйымдарымен кеңес жүргізді. Ол Этика және дамып келе жатқан технологиялар институтының қамқоршылар кеңесінде қызмет етеді. Ол сондай-ақ Ұлттық әйелдер мен отбасылар саясатын зерттеу орталығының, Франклин институтының, Темір бұзылулар қорының және Ұлттық ауруларды зерттеу алмасу орталығының кеңесіне кірді.

Марапаттар мен құрметтер

Каплан 1990 жылы The Hastings Center, 1994 жылы American Association for the Advancement of Science және 2008 жылы American College of Legal Medicine құрметті мүшесі болып сайланды. 2001 жылы USA Today журналы Капланды «Жыл адамы» деп атады. 2008 жылдың желтоқсан айында Discover журналы оны «философиялық тартыстарды түсінікті идеяларға аударуы» және «биоэтиканы демократияландыруы» үшін ғылымдағы ең ықпалды 10 адамның бірі деп таныды. National Journal бойынша, ол Америкадағы биотехнология саласындағы ең ықпалды 10 адамның бірі, Nature Biotechnology бойынша биотехнология этикасындағы ең ықпалды 10 адамның бірі, Modern Health Care журналы бойынша американдық денсаулық сақтаудағы ең ықпалды 50 адамның бірі және Scientific American журналы бойынша биотехнологиядағы ең ықпалды 100 адамның бірі. Каплан колледждер мен медициналық мектептерден сегіз құрметті диплом алған. 1999 жылы Америка медициналық жазушылар қауымдастығының Макговерн медалін, 2007 жылы Медициналық кітапханалар қауымдастығының Джон П. Макговерн сыйлығымен лекция оқу құқығын, ал 2011 жылы Биомедициналық этикадағы Патрисия Прайс Браун сыйлығын алды. 2014 жылы Ұлттық ғылым кеңесі/Ұлттық ғылым қорының мемлекеттік қызмет сыйлығымен марапатталды. 2016 жылдың мамырында ол сирек кездесетін аурулар ұлттық ұйымынан (NORD) «Сирек кездесетін әсер» сыйлығын алды. Америка биоэтика және гуманитарлық ғылымдар қоғамы (ASBH) Капланға 2016 жылы өмірлік жетістіктері үшін сыйлық берді, ал 2018 жылы Тамақ және дәрі-дәрмек заң институты оны «Ерекше қызмет және көшбасшылық» сыйлығымен құрметтеді. 2019 жылдың желтоқсанында Каплан құрған және төрағалық ететін CompAC (Compassionate Use Advisory Committees) FDA-ның инновациялық сыйлығы үшін Рейган Удалл қорынан марапатталды.