Электронды музыкалық аспап: Ромплерлер мен олардың ерекшеліктері

Кіріспе

Электрондық музыкалық аспап

Ромплер – аудио үлгілер негізінде алдын ала дайындалған дыбыстарды ойнайтын электрондық музыкалық аспап. «Ромплер» термині «ROM» және «сынама алу» (sampler) сөздерінің қосындысынан пайда болған. Сэмплерлерден айырмашылығы, ромплерлер дыбысты жазбайды. Екеуінде де дыбысты өңдеуге қосымша мүмкіндіктер болуы мүмкін, мысалы, бірнеше толқын формаларын қабаттастыру және ADSR конверттері, сүзгілер мен LFO-мен модуляция. Толқын формалары әдетте WAV немесе AIFF файл форматтарында сақталғандарға ұқсас PCM кодталған толқын формалары түрінде сақталады, бірақ кейбір аппараттық құрылымдарда басқа кодтаулар мен (көбінесе жоғалтусыз) сығылу түрлері қолданылуы мүмкін. Сэмплермен салыстырғанда, ромплердің басты ерекшелігі – жаңа үлгіні жаза алмайды, ал бағдарламалық құрал болған жағдайда, дискіден пайдаланушының үлгісін қоса алмайды. Алдыңғы цифрлық синтезаторлар, қысқа циклды үлгіленген толқын формаларын қолданғандықтан, әдетте ромплерлер деп есептелмейді, олар «PCM синтезаторлары» немесе «толқындық синтезаторлар» деп аталады, себебі осы жағдайда үлгіленген толқын формасы әдетте толқынның бір толық циклынан (немесе бірнеше толық циклынан) тұрады, сондықтан ұзақтығы секундың бір бөлігін құрайды. Ал сэмплер немесе ромплерде жазба әдетте үлгінің өшуінен тұрады, кейде тіпті босату бөлімдері де болады, мысалы, жазылған барабан соққысы немесе фортепиано нотасы. Сонымен қатар, олардың үлгіленген толқындарды пайдалануында, циклдық толқынның тембрін біртіндеп өзгерту үшін сүзгілер (әдетте цифрлық) қолданылды, бұл оларды аналогтық субтрактивті синтезаторларға ұқсас етеді. Дегенмен, мұндай көптеген құрылымдарда дыбыстың басталу кезеңі көбінесе толық, ұзын үлгі ретінде жазылып алынды, содан кейін орамалы немесе араластырылған PCM толқын формасымен біріктірілді, мысалы, Roland-тың сызықтық арифметикалық синтезі және басқа өндірушілердің бәсекелестері, бұл айырмашылықты одан әрі күңкіртетті. Аппараттық ромплерлер 1980-ші жылдардың соңында пайда болды, себебі жад чиптерінің бағасы төмендегеніне байланысты, аспаптарды тым қымбат етпей, ұзақ уақыт сақтауға мүмкіндік туды. Олар FM және PCM негізделген бұрынғы цифрлық синтезаторларды нарықта ығыстыруға арналған, олар нақты, акустикалық және электрондық аспаптардың шынайы дыбысын ұсынды, ал 1990 жылдардың басында негізгі клавиатуралар үшін басым технологияға айналды. Ең сәтті ертедегі ромплерлер – Korg M1 жұмыс станциясы және E-mu Proteus модулі. Бағдарламалық виртуалды аспаптар пайда болғанға дейін компьютерлік дыбыс жабдықтары синтезаторға негізделген дыбыс пен музыканы қайта өндіруден (мысалы, Commodore SID немесе Yamaha OPN чиптерімен) Commodore Amiga Paula сияқты PCM-ге негізделген чиптерге ауысты. Компьютердің жедел жады және дискідегі сақтаумен біріктірілген бұл чиптер ұзақ PCM жазбаларын қайта өндіруге мүмкіндік берді, ал ойындар мен басқа бағдарламалық жасақтамалар музыканы қайта өндіру үшін көбінесе ромплер сияқты бағдарламалық технологияны қолданды, ең танымал мысалы – Amiga-дағы музыка трекерлері. Кейінгі компьютерлік дыбыс жабдықтары дыбыс өңдеу үшін процессордың (CPU) жүктемесін азайту және дауыстар санын арттыру үшін аппараттық ромплерлер мен үлгіге негізделген синтезаторларды (Gravis Ultrasound және E-mu/Creative SoundBlaster сияқты) қолданды. Жеке компьютерлердің өңдеу қуаты артқан сайын, бұл аппараттық синтезаторлар біртіндеп тоқтатылды және қазіргі заманғы компьютерлердің дыбыс жабдықтарында әдетте тек PCM репродукциясы үшін түрлендіргіштер бар, ал барлық синтез және репродукция логикасы бағдарламалық жасақтамада жүзеге асырылады. Қазіргі заманғы компьютерлер көптеген дауыстарды нақты уақыт режимінде өндіруге, сондай-ақ аналогтық дыбыс схемаларын нақты уақыт режимінде модельдеуге қабілетті. Цифрлық аудио жұмыс станцияларының пайда болуымен музыканттар көбірек виртуалды аспаптарды қолдана бастады, сондықтан бірден қол жетімді үлгіленген аспаптардың көзі ретінде бағдарламалық ромплерлер нарығы да пайда болды. Бағдарламалық ромплерлердің танымал мысалдары – reFX Nexus және IK Multimedia Sampletank.

A rompler is an electronic musical instrument that plays pre fabricated sounds based on audio samples. The term rompler is a blend of the terms ROM and sampler. In contrast to samplers, romplers do not record audio. Both may have additional sound editing features, such as layering several waveforms and modulation with ADSR envelopes, filters and LFOs. The waveforms are commonly stored in form of PCM encoded waveforms which were similar to those stored in WAV or AIFF file formats, although in some hardware design other encodings and forms of (usually lossless) compression could be used. The core characteristic of a rompler, compared to a sampler, is that they do not have the ability to record new samples, or in case of software instruments, the ability to add user samples from disk. Note that earlier digital synthesizers, which used short cycle sampled waveforms, are usually not considered romplers but are either called "PCM synthesizers" or "wavetable synthesizers" because the sampled waveform in this case is usually only made of a single full cycle (or a handful of full cycles) of the wave and would therefore be a fraction of a second in length, whereas in case of a sampler or a rompler, the recording would usually contain the sample's decay and sometimes even release sections, such as with a recorded drum hit or piano note. Also, in their usage of sampled waves, filters (usually digital) were employed to gradually alter the timbre of cycling wave which makes them somewhat similar to analog subtractive synthesizers. However in many such designs, the attack section of a sound was often sampled as a full, longer sample, and then crossfaded or mixed with the looping PCM waveform, such as with Roland's Linear Arithmetic synthesis and its competitors from other manufacturers, further blurring the difference. Hardware romplers emerged in the late 1980s, as price drops of memory chips allowed for longer recording storage to be used without making the instruments prohibitively expensive. They were meant to displace previous FM and PCM based digital synthesizers in the market, by offering more realistic sound of real, acoustic and electronic instruments, and by the early 1990s they became the dominant technology for mainstream keyboards. The most successful early romplers are considered to be Korg M1 workstation, and E mu Proteus module. Before the emergence of software virtual instruments, computer sound hardware gradually shifted from synthesizer based sound and music reproduction (such as with Commodore SID or Yamaha OPN chips) to PCM based chips, such as Commodore Amiga's Paula. Combined with computer's RAM and disk storage, these chips allowed for longer PCM recordings to be reproduced, and games and other software often used rompler like software technology to reproduce music, most notable example being music trackers on Amiga. Later computer sound hardware employed hardware rompler and sample based synthesizers (such as Gravis Ultrasound and E mu/Creative SoundBlaster) to increase number of voices and reduce CPU usage for sound processing. As the processing power of personal computers grew, these hardware synthesizers were gradually abandoned and sound hardware of contemporary computers now usually has only PCM reproduction converters with all synthesis and reproduction logic implemented in software. Modern computers are capable of real time reproduction of large number of voices, as well as real time emulation of analogue sound circuits. With the introduction of digital audio workstations, musicians started to employ more and more virtual instruments, so a market for software romplers, as a source of instantly available sampled instruments, also emerged. Some popular examples of software romplers are reFX Nexus and IK Multimedia Sampletank.

Белгілі қоңырлар

Ensoniq Mirage (1984) ROM негізіндегі үлгілерді қолданған алғашқы семплерлердің бірі болды. Korg M1 (1988) – коммерциялық тұрғыдан сәтті болған алғашқы ROM-плерлердің бірі. Ол 1990-шы жылдардағы хаус музыкасында қолданылған әйгілі "M1 Пиано" сияқты көптеген атақты дыбыс пресеттерін ұсынады. E-mu Proteus (1989) өндірушілер арасында жоғары сапалы үлгілері мен пайдаланудың қарапайымдығы үшін танымал болды. Kurzweil K2000 (1990) қуатты синтез қозғалтқышы V.A.S.T. енгізген алғашқы ROM-плерлердің бірі болды, бұл оны музыканттар мен дыбыс дизайнерлерінің арасында сүйіктіге айналдырды. Roland JV 1080 (1994) 1990-шы жылдары электронды, кино музыкасы және поп музыкада кеңінен қолданылды. Yamaha Motif сериясы (2001) реалистік дыбыстарымен және кең синтез мүмкіндіктерімен белгілі. Native Instruments Kontakt (2002) – кең үлгілер кітапханасын және жеке аспаптар жасауға арналған интуитивті интерфейсті ұсынатын виртуалды аспап.