Кіріспе

Батыс темір жолы (қысқаша WR) – Үндістан темір жолының 18 аймағының бірі және Үндістандағы ең қызылған темір жол желілерінің бірі. Штаб-пәтері Махараштра штатының Мумбаи қаласында орналасқан. Батыс темір жолының қарамағындағы негізгі темір жол бағыттары: Мумбай орталық – Ратлам, Мумбай орталық – Ахмадебад және Паланпур – Ахмадебад. Темір жол жүйесі алты операциялық бөлімге бөлінеді: , , , , , және Вадодара темір жол станциясы Ахмадебад – Мумбай және Мумбай – Ратлам бағыттарының, сондай-ақ Нью-Делиге қарайтын бағыттың түйісу нүктесі болып табылады. Бұл станция Батыс темір жолындағы және Үндістан темір жолындағы ең қызылған станциялардың бірі. Сурат темір жол станциясы күніне 180-нен астам пойыз өткізетін, түйіскен емес станциялардың ішінде Батыс темір жолындағы ең көп жүретін станциялардың бірі. Батыс темір жолының бас менеджерінің ресми резиденциясы "Бомбарчи" (Бомбей, Барода және Орталық Үндістан сөздерінің аббревиатурасы) Мумбаидің Кумбала төбесіндегі Алтамонт жолында орналасқан.

Тарих

Батыс темір жолы 1951 жылғы 5 қарашада бірнеше мемлекеттік темір жолдарды біріктіру арқылы құрылды. Олардың ішінде Бомбей, Барода және Орталық Үндістан темір жолы (BB&CI), Саураштра темір жолы, Раджпутана темір жолы және Джайпур мемлекеттік темір жолы болды. 1951 жылы Кетч мемлекеттік темір жолының тар жол желілері де оған қосылды. BB&CI темір жолының өзі 1855 жылы салынды, бастапқыда батыс жағалаудағы Гуджарат штатындағы Анклешвардан Утранға дейінгі 29 мильдік (47 км) кең жолақты жолдың құрылысымен басталды. 1864 жылы темір жол Мумбаиға дейін созылды және алғашқы пойыз 1864 жылғы 28 қарашада Мумбайдағы Грант-роуд станциясынан Ахмадабадқа жол тартты. Кейіннен жоба Вадодарадан солтүстік-шығысқа қарай Годра, Ратлам, Нагдаға, содан кейін Кота мен Матураға қарай кеңейтілді, ақырында 1853 жылдан бері Мумбайда жұмыс істеп келе жатқан Ұлы Үндістан түбегі темір жолымен, қазіргі Орталық темір жолымен байланысты. 1860 жылы Сурат темір жол стансасы салынды. 1883 жылы Делині Агра, Джайпур және Аджмермен байланыстырған метрометрлік темір жол жүйесі құрылды. Мумбайда алғашқы бумен жүретін қала маңындағы қызмет 1867 жылғы сәуірде енгізілді. 1870 жылы ол Churchgate-ке дейін ұзартылды. 1900 жылға қарай әр бағыттағы 45 пойыз жыл сайын бір миллионнан астам жолаушыны тасымалдады. Бірнеше князьдік мемлекеттердің темір жолдары да Батыс темір жолының құрамына енді. Бароданың Гейкварлары Гейквардың Барода мемлекеттік темір жолын (GBSR) салды, ол 1949 жылы BB&CI-ге біріктірілді. 1948 жылы Бахнагар, Катхиавар, Джамнагар және Дварка, Гондал және Морви темір жолдары сияқты Батыс Гуджараттың бірнеше темір жолдары Саураштра темір жолына қосылды. Жодхпур-Биканер темір жолы 1949 жылы Раджастан мемлекетіне өтті, оның батыс бөлігі Пәкістан үкіметіне берілді. 2002 жылы Батыс темір жолының Джайпур және Аджмер бөлімдері жаңадан құрылған Солтүстік-Батыс темір жолының құрамына кірді, ал 2003 жылғы сәуірде Батыс темір жолының Кота бөлімшесі жаңадан құрылған Батыс Орталық темір жолының құрамына енді.

Қазіргі

Батыс темір жолының бас кеңсесі Мумбаи қаласындағы Черчгейт станциясында орналасқан және Гуджарат штатының барлық аумағына, Батыс Мадхья-Прадештің бір бөлігіне, Махараштраның жағалау аймағына және Раджастханның кейбір аудандарына қызмет көрсетеді. Батыс темір жолы қамтитын Үндістанның батыс жағалауында көптеген порттар бар, олардың ішіндегі ең ірілері – Кандла, Хажира, Сурат, Дахеж, Мундра, Оха, Веравал, Порбандар, Бхавнагар (Гуджарат штаты) және Мумбай (Махараштра штаты). Навапур теміржол станциясы ерекше, себебі ол Гуджарат және Махараштра штаттарының аумағында орналасқан. Бұл станция 1960 жылға дейін Бомбей штатының бір бөлігі болған, ал Штаттарды қайта ұйымдастыру заңынан кейін Гуджарат пен Махараштра арасында тең бөлінген. Сурат теміржол станциясы да ерекше. Азиядағы алғашқы теміржол станцияларының бірі ретінде, оның платформалары бірінші қабатта, яғни жерден жоғары орналасқан. Билет кассасы бірінші қабатта орналасқан. Батыс темір жолы Мумбай маңындағы теміржол желісінің батыс бағытында электрлік пойыз (ЭМБ) жүргізеді, бұл Ахмадабад-Мумбай тасыл жолының бір бөлігі. ЭМБ пойыздары Черчгейт пен Вирар (60 км) арасында қатынайды және 2013 жылдың 16 сәуірінде Дахануға дейін ұзартылды. ЭМБ пойыздары 12 немесе 15 вагондан тұрады және жылдамдығы бойынша «баяу» және «жедел» деп бөлінеді. Баяу пойыздар барлық стансаларда тоқтайды, ал жедел пойыздар маңызды стансаларда ғана тоқтайды және ұзақ қашықтыққа саяхаттау үшін қолайлырақ. Бұл учаскедегі алғашқы электрлік пойыз 1928 жылы Черчгейт пен Андхери арасында іске қосылған. 2017 жылдың 25 желтоқсанында Батыс темір жолының Мумбай маңындағы учаскесінде кондиционерлі ЭМБ пойыздары енгізілді. Бүгінде Батыс темір жолы 1394 маңыралық қызмет көрсетеді, оның ішінде 96 кондиционерлі қызмет бар. Кондиционерлі қызметтерге сұраныс артып келеді. Маңыралық қызметтер – қаланың өмірінің қозғаушы күші, жұмысшылар күн сайын жұмыстарын табу үшін 60 км-ден астам қашықтықты жүріп өтеді. Жолаушылардың саяхатын ыңғайлы ету мақсатында Батыс темір жолы маңыралық жүйесін жаңартуда.

Батыс темір жолының Мумбай қала маңындағы бөлімі

Батыс темір жолының Мумбай қала маңындағы бөлімі Черчгейттен Дахану жолына дейін (123 км) созылады. Батыс темір жолы осы бөлімде 1394 ЭМУ сервисін іске асырады, оның 96-сы кондиционерленген сервистер. Бұл қала маңындағы бөлім қаланың өмірлік артериясы болып табылады, қала тұрғындары жұмыс орнына жету үшін 60 км-ден астам қашықтықты жүріп өтеді. Сапарды ыңғайлырақ ету үшін Батыс темір жолы жақында бірнеше жаңартулар жасады. Көптеген жаяу өткелдер салынды, эскалаторлар мен лифттер орнатылды, Андхери, Боривали және Горегаон станцияларында көтерілген платформалар құрылды, ал Хар Роуд, Мира Роуд және басқа станцияларда жұмыстар жалғастырылуда.

Батыс темір жолы Біріккен Ұлттар Ұйымының мүсінін жалғастырды

2021 жылдың 17 қаңтарында Біртұтастық мүсіні теміржол картасына енгізілді. Батыс темір жолы Мұмбай-Дели магистральдық желісімен Біртұтастық мүсінін байланыстырды, бұл байланыс Вадодара қаласындағы кең талғаулы электрленген желі арқылы жасалды. Жобаға Дабхой-Чандод учаскесінің талғауын өзгерту, Чандодтан Кевадияға (Біртұтастық мүсіні) жаңа желі салу және Пратапнагар (Вадодара) мен Кевадия арасына электр желісін қосу кірді. Батыс темір жолы бұл жобаны мемлекеттік органдармен тығыз үйлестіріліп, рекордтық уақытта аяқтады. Оны Премьер-министр Нарендра Моди Нью-Делиден бейнеконференция арқылы ашып берді. Сол күні елдің әртүрлі аймақтарынан 8 жаңа пойыз сапарға шықты. "Ахмедабад-Кевадия Жаншатабди" экспресіне "Вистадом" вагоны қосылды.

Батыс темір жолының 125 жылдығы

Батыс темір жолының бас кеңсесі 1899 жылы салынған. 2024 жылдың қаңтарында 125 жыл толады. Бас кеңсе ғимаратын танымал сәулетші Фредерик Уильям Стивенс жобалаған. Стивенс венециялық готика және үнді сарцен стильдерін табысты үйлестіріп, Бомбейдің климаты мен ортасына және ғимарат салынған керемет орналасқан жеріне өте жақсы бейімделген стильді жасады. Бастапқыда ғимарат үшін 475 000 рупий, ал архитектордың жобалау еңбегі үшін 50 000 рупий мақұлданды. 83 426 рупийлік қосымша сметаны қоса есептегендегі соңғы смета 752 556 рупийді құрады. Ф.У. Стивенс Раосахеб Ситарам Хандерао Вайдьяны резиденциялық инженер ретінде тағайындады. Ол Стивенспен бірге муниципалитет ғимараты және басқа да жобалар бойынша бірдей қызметте жұмыс істеген. Сондай-ақ, ол резиденциялық инженер Хандераоның ассистенті ретінде Ранганат Кришна Дешмухты тағайындады. Ф.У. Стивенске оның ұлы Чарльз Федрик Стивенс көмектесті, ол бас ассистент ретінде оныңмен бірге жұмыс істеді. Чарльз Федрик Стивенс Бомбей ғимараттарының, соның ішінде әйгілі Regal Cinema ғимаратының арт-деко стиліндегі дизайнымен танымал. Құрылысы аяқталған ғимараттың батыс фасады 276 фут, ал орталық мұнарасы 160 фут биіктікте болды. Бұл ғимарат Churchgate Street (Veer Nariman Road) және Queen’s Road (Maharashi Karve Road) көшелерінің қиылысында, теңізге қарап тұрды. Стивенс түсіндіргендей, ғимараттың контуры мен көлемі ең маңызды және анықтайтын сипаттамалары болды, өйткені ол әшекейсіздігіне байланысты қарапайым көрінді. Бірегей орталық мұнара негізінен 100 футқа дейін шаршы болды, содан кейін сегізбұрышқа айналып, кішірек сегізбұрышқа дейін тарылып, айналмалы күмбезбен аяқталды. Бұл күмбез Эспланаданың барлық бөлігінен көрініп, Бомбейге келетін кемелер үшін жаңа бағдаршар болды. Ғимараттың батыс және оңтүстік жағындағы екі галерея ғимаратқа қосымша ерекшелік берді. Орталық қақпаның үстіне Бат тасынан жасалған «Инженерлік» мүсіні орнатылды. Мүсінде екі баласының қасында әйел бейнеленген, ол оң қолымен локомотивті ұстап, сол қолымен дөңгелекке сүйеніп тұр. BB&CI монограммасы бар қалқанды ұстаған гриффиндардың Porebunder тасынан жасалған жеті мүсіні кішігірім қақпаларға орналастырылды. Полковник Френч пен полковник Кеннедидің мүсіндері батыс жағындағы кареталық галереяның аркалары арасында орналастырылды. Кемшіліксіз Porebunder тасы қазіргі Гуджараттың Катхиавар аймағындағы төрт шақырымдық карьерден әкелінді. Бағаналар мен тіреулердің негіздері жақсы өңделген Курла тасынан, ал қабырғалар Курла және Калянның әк және кірпіштен жасалған. Дөңгелек және қалыпты аркалар Porebunder және Dhrangdhara қызыл тасынан жасалған. Көк базальт тасы француз жылтыратылған теректің қолданбасымен жабдықталған, қапталған темірден жасалған әшекейлі қоршаумен жабдықталған, жоғарыға шығып тұрған баспалдақтың ұзын сатырлары үшін пайдаланылды. Porebunder тасы, ақ Курла және Dhrangdhara қызыл тасынан жасалған күмбездер, қаптамалар, бағаналар, кәріздер және ою-өрнектелген әшекейлер көршілес ғимараттармен үйлесімді болды. Батыс темір жолы ғимаратты қалпына келтіру, көрмелер, мұралық турларды ұйымдастыру және т.б. сияқты 125 жылдық мерекеге арналған бірқатар іс-шараларды жоспарлап отыр.

Мумбаидегі мұралар галереясы

Мұраны сақтау мақсатында Батыс темір жолы Мумбайдағы Churchgate ғимаратында Мұра галереясын ашты. Галерея жақында жаңартылды. Бұл Батыс темір жолының алға куәгері болған BB&CI дәуірінің түрлі модельдерінің жиынтығы. 1860 жылдарға дейінгі BB&CI агенттерінің көптеген жазбалары да қойылған. 1948 жылғы қалалық айналма жол кестесі, бу машинасының моделі, сигналдау жабдықтары, 1928 жылғы EMU моделі, қосымша ескерту жүйесінің жұмыс моделі және тағы басқалары көрнекті орын алған. Галерея Үндістанның Батыс аймағындағы теміржол желілерінің дамуы туралы түсінік береді. 1930 жылдарға жататын BB&CI картасы Батыс желісі Мумбайдан Вадодара арқылы басталып, Ратламда GIP темір жолымен қосылып, Делиге және одан әрі Пешаварға дейін жалғасқанын көрсетеді. "Фронтир почтасы" (Алтын ғибадатхана почтасы) бұрын Пешаварға дейін қатынайтын. Галерея жұмыс сағаттарында және арнайы шараларда тегін кіруге болады.