Кіріспе
Үндістандағы темір жол желілері
Мумбаи қала маңы темір жолы (әдеттегі атауы – жергілікті пойыздар немесе жай ғана «жергілікті») – Мумбаи агломерациясын қамтитын, қала маңындағы арнайы темір жол желілерінен және алыс маңдағы қалаларға қатынайтын басты желілердегі қалалық темір жолдан тұрады. Бұл темір жол желісінің ұзындығы – 2342 пойыз, күніне 7,5 миллионнан астам жолаушы тасымалдайды. Күнделікті жолаушылар саны Үндістан темір жолының күндізгі жолаушылар ағынының шамамен 40% құрайды. Жылдық жолаушылар саны (2,64 миллиард) бойынша Мумбаи қала маңы темір жолы әлемдегі ең жүйелі қалалық темір жолдардың бірі. Пойыздар сағат 04:00-ден 01:00-ге дейін, ал кейбіреулері 02:30 немесе 03:00-ге дейін қатынайды. Бұл Үндістандағы алғашқы қала маңы темір жол желісі.
Тарих
Мумбай қала маңындағы темір жолы – британдық Шығыс Үндістан компаниясы салған алғашқы жолаушылар темір жолының тармағы, сонымен қатар Азиядағы ең көне темір жол жүйесі. Алғашқы пойыз Ұлы Үндістан түбегі темір жолы (қазіргі Орталық темір жолы) Бори Бундер (қазіргі Шатрапати Шиваджи Махарадж терминалы) мен Тане арасында 1853 жылғы 16 сәуірде сағат 15:35-те жүрді. 14 вагонды пойыз сапарды аяқтауға 1,25 сағат жұмсады, пойыздың су резервуарларын толтыру үшін Бхандупта тоқталды. Келесі ірі пойыз 1867 жылғы сәуір айында Бомбей, Барода және Орталық Үндістан темір жолы (қазіргі Батыс темір жолы) арқылы Вирар мен Черчгейт арасында жүрді. Колаба да осы бағыт бойынша станция ретінде қосылды, бірақ кейіннен жабылды. 1925 жылғы 3 ақпанда Виктория терминалынан (қазіргі Шатрапати Шиваджи Махарадж терминалы) Куорла гаваньына (қазіргі Курла) Орталық желісінде алғашқы ЭМУ қызметі басталды, ол 1,5 кВ DC жетегімен жұмыс істеді. Сондай-ақ, 1928 жылғы 5 қаңтарда Черчгейттен Боривалиге дейінгі Батыс желісінде де басталды. 2016 жылға қарай бүкіл желі 25 кВ 50 Гц АЖ жетегіне ауыстырылды. Бомбей темір жолы тарихы тобы осы бағыттардағы темір жол мұрасын құжаттауға тырысып келеді.
Жылжымалы құрам
Қала маңындағы қызметтер 12 және 15 вагондан тұратын 191 пойыз жиынтығымен (электрлік пойыз) жүзеге асырылады. Адамдар тығырылуының мәселесін азайту үшін тоғыз вагондық пойыздар тоқтатылып, 12 вагондық пойыздармен алмастырылды. 15 вагондық пойыздар 2009 жылдың 21 қарашасында енгізілді. Бірақ олардың саны шектеулі. Жабдық өндірушілерге DMU (Direct Multiple Unit), Jessop, Siemens, Bombardier және Medha кіреді. Пойыздар Тамилнад штатындағы Ченнаи қаласындағы Интеграл вагондар зауытында жасалады. Барлық бағыттар жоғары кернеулі электр желілері арқылы электрмен жабдықталған. Үндістан темір жолы Мумбай пойыздарын іске қосу үшін Такурлиде 700 МВт газды электр станциясы салуды жоспарлап отыр.
Өңдеу
Қазіргі уақытта Батыс және Орталық теміржолдар паркінде BHEL және ICF (Perambur, Chennai) өндірген өте аз ескі пойыз құрамы бар, олар ең жоғары жылдамдыққа дейін қозғала алады. MRVC Siemens пойыз құрамы да бар, олар жылдамдыққа дейін және жылдамдыққа дейін қозғала алады. Сондай-ақ, ICF құрастырған Bombardier және Medha пойыз құрамы жеңіл жүктеме кезінде жылдамдыққа дейін жүре алады. Баяу жолдардағы пойыз құрамының орташа жылдамдығы шамамен , ал жылдам жолдардағылар әдеттегі жүрісте шамамен жылдамдыққа жетеді. Ескі BHEL кондиционерсіз пойыз құрамы жақын арада жойылуға тиіс. 2007 жылдың 12 қарашасында MUTP жобасы аясында Батыс теміржолы паркіне 129 жаңа 12 вагондық пойыз құрамы, жаңартылған жабдықтармен қосылды. Бұл пойыз құрамы Siemens деп аталады және 1xxx және 2xxx нөмірлеу жүйесіне ие. Вагонтар тот баспайтын болаттан жасалған, төсемесіз орындықтары, авариялық флуоресценттік шамдары, үлкен терезелері (поликарбонат шыныларымен), жақсы аспасы, төбеге орнатылған күшті желдеткіші (толған пойздардағы көмірқышқыл газы деңгейін төмендету үшін) және барлық вагондарда GPS негізіндегі жолаушылар ақпараттық жүйесі бар. Жаңа пойыз құрамы ескі ЭМУ-ға қарағанда салқын және кеңірек. Жаңа пойыз құрамының моторлары да ескілеріне қарағанда аз шу шығарады. 2010 жылдан бері ЭМУ-дың алдыңғы бөлігі сары түске боялған, осылай рельстегі жұмысшылар пойызды оңай көре алады. Бұл пойыз құрамы жоба аясында 19 миллиард теңгеге (431,0 миллион АҚШ доллары) сатып алынды. Бірінші кезеңде жеткізілуі тиіс Siemens-тің 5 пойыз құрамы 2014 жылдың қаңтар айының басында қалаға жеткізілді. Дүниежүзілік банк қаржылаған Мумбаи қалалық көлік жобасы 2 аясында сатып алынған Bombardier Electrical компаниясының жаңа ЭМУ-лары 2014 жылдың сәуір айынан бастап Мумбаиға жеткізіле бастады. Олардың нөмірлеу жүйесі 5xxx. Осы пойыздың алғашқысы Батыс теміржолында жұмыс істеу үшін 2013 жылдың 27 қазанында Орталық теміржолының Курла қаласындағы Локманья Тилак терминалында теміржол министрі Суреш Прабхумен қолдауға алынды. Алайда, пойызға автоматты сырғымалы есіктерді орнату талабына байланысты екі жылдық кешігу күтілуде. "Үндістанда жасалған" бастамасы аясында алғашқы үнді жасаған пойыз құрамын Medha компаниясы жасады. Олардың нөмірлеуі 6xxx сериялы. 9 вагондық пойыздың сыйымдылығы 2628 адамды құрайды (876 отыратын, 1752 тұратын). 12 вагондық пойыздың сыйымдылығы 3504 адамды құрайды (1168 отыратын, 2336 тұратын). 2013 жылдың күзінде теміржолға жаңа 12 вагондық пойыз құрамы енгізілді.
Кондиционерлі рактар
Ауа кондиционерленген вагондар туралы талқылау 2002 жылы басталды және 2013 жылы енгізілуі жоспарланды. Алайда, вагондардың дизайнын аяқтаудағы және материалдарды сатып алудағы үлкен кешігулер жобаны кейінге жылдырды. Қала маңындағы жүйеде пайдалануға арналған алғашқы кондиционерленген вагонды Ченнаидегі Integral Coach Factory–BHEL EMU компаниясы 500 мыңнан астам рупийге салып, 2016 жылдың 5 сәуірінде Мумбайға жеткізді. Вагон 1028 жолаушыны отырғыза алады және 6000 жолаушыға тұруға орын бар. 12 вагонды вагон екі жиынтықтан тұрады, әр жиынтықта 6 бір-бірімен байланысқан боги бар, яғни жолаушылар вагондар арасында жүре алады, бірақ ең көп дегенде 6 вагонға дейін. Вагон жаңа электр жүйесімен және бағдарламалық қамтамасыз етумен, авариялық ашылатын автоматты есіктермен және GPS негізіндегі бағыт көрсеткіштері бар LED индикаторлармен жабдықталған. Пойыздан шынжыр тарту арқылы тоқтатудың ескі жүйесі әр вагонға орнатылған төрт интеркоммен ауыстырылды, бұл жолаушыларға машинистпен байланысуға мүмкіндік береді. CR және WR вагонды алу үшін бәсекелестікке түсті, WR тіпті кондиционерленген вагонды пайдалану кестесін жариялады. 2016 жылдың 16 наурызында Одақтық теміржол министрі Суреш Прабху вагонды CR-ге беруге уәде берді. Кейін Орталық теміржолдың бас директоры Сунил Кумар Суд вагонды "Харбор" желісінде сынақтан өткізуді және пайдалануды талап етті. Вагонды алғаннан кейін CR сынақтар, қауіпсіздік және жылдамдық тексерулерін және RDSO қадағалауымен сынақ жүргізуді жүргізді. Алайда, Суд зейнеткерлікке шыққаннан кейін CR 2016 жылдың желтоқсанында вагонды пайдалану жоспарларынан бас тартты. CR теміржол басқармасына вагонды пайдалануға рұқсат алуда қиындықтар бар екенін хабарлады, ал теміржол басқармасы вагонды WR-ға беруді бұйырды. Вагон 2017 жылдың 12 мамырында WR-ға берілді. WR бас менеджері Анил Кумар Гупта WR өз сынақтары мен сынақ жүргізуін жүргізгеннен кейін және қажетті келісімдерді алғаннан кейін вагон Батыс желісінде коммерциялық режимде жұмыс істей бастайтынын мәлімдеді. Гупта Батыс желісінде де кейбір қиындықтар бар екенін, бірақ оларды шешуге болатынын айтты. Алғашқы AC EMU 2017 жылдың 25 желтоқсанында WR-да іске қосылды. Мумбайдағы алғашқы ауа кондиционерленген пойыз 2017 жылдың желтоқсанында іске қосылып, алғашқы бес айда 1 миллионнан астам жолаушыны тасымалдады. Наурыз және сәуір айларында әр ай сайын 300 мыңнан астам жолаушы ауа кондиционерленген пойызды пайдаланды. Батыс теміржолы (WR) басқаратын пойыз қазір Черчгейт пен Вирар арасында жүреді. Онда 1028 орын бар және 5964 жолаушыны тасымалдауға мүмкіндік береді. Ауа кондиционерленген пойыздың айлық билеті (Черчгейттен) (Мумбай орталық станциясына дейін) (Бандраға дейін) (Андериге дейін) (Боривалиге дейін) (Бхаяндерге дейін) (Васай Роудқа дейін) (Вирарға дейін) аралығында белгіленген бағада болады. Жолаушылардың сұранысы бойынша теңіз жағасындағы, Чарни Роуд, Грант Роуд, Дахисар, Мира Роуд, Наигаон және Налласопара станцияларында жаңа тоқталымдар енгізілді. Деректер көрсеткендей, Черчгейт пен Вирар арасындағы барлық станциялардың арасында Боривали AC пойыз үшін ең көп табыс әкелді. Жаңа жеті тоқталым қосылғаннан кейін AC пойыздың айлық табысы шамамен бір миллион рупийді құрайды. Тағы екі ауа кондиционерленген вагон қосылды және қазір қызмет аптаның барлық күнінде жүзеге асырылады. Мумбай қала маңындағы теміржол желісіндегі төртінші және Орталық теміржол үшін алғашқы кондиционерленген вагон 2020 жылдың 30 қаңтарынан бастап Танеден Панвелге/Вашиге дейінгі транс-харбор желісінде пайдалануға берілді. 2020 жылдың 17 желтоқсанында Мумбайдың Шатрапати Шиважи Махарадж Терминалы мен Қалиян арасындағы Мумбай қала маңындағы теміржол желісіндегі бесінші және Орталық теміржол үшін алғашқы кондиционерленген вагон пайдалануға берілді. Үш жылдық үзілістен кейін, 2022 жылдың 19 желтоқсанында Medha компаниясы жасаған алғашқы 12 вагонды толық байланыстырылған AC жергілікті пойыз Батыс теміржолында пайдалануға берілді. Оның нөмірі 8xxx сериялы. MUTP III және MUTP IIIA жобалары аясында Батыс теміржолы қосымша ауа кондиционерленген жергілікті пойыздарды сатып алып, бүкіл паркті Колкатта метросына ұқсас ауа кондиционерленген пойыздарға айналдыруға шешім қабылдады. 2023 жылы Батыс теміржолында 71xx сериялы нөмірленген жаңа Medha вагоны пайдалануға берілді. Екі желідегі барлық BHEL жасаған AC жергілікті пойыздары 70xx сериялы нөмірленген.
Желілік
Мумбаи қала маңындағы темір жол жүйесі Үндістан темір жолының екі аймақтық бөлімшесі – Батыс темір жолы (WR) және Орталық темір жолы (CR) арқылы басқарылады. Орталық және Батыс теміржолдарындағы жылдам қала маңындағы теміржол бағыттары алыс қашықтыққа және жүк пойыздарымен ортақ пайдаланылады, ал ішкі қала маңындағы қызметтер жеке параллель жолдарда жүзеге асырылады. WR Батыс желісін, ал CR Орталық желісін, Порт желісін, Транс-Парбор желісін, Васаи-Роха желісін, сондай-ақ Нерал-Матеран және Панвел-Каржат желісін басқарады.
Орталық желі
Мумбаидегі Орталық желі үш негізгі бағыттан тұрады, олар қала маңындағы серіктес қалаларға қарай екіге бөлінеді. Орталық темір жолының екі бағыты (біреуі аймақтық, екіншісі транзиттік) Чхатрапати Шиваджи Махарадж терминалынан (ЧШМТ) Калян түйіспесіне дейін созылады, онда ол екі желіге бөлінеді – біреуі солтүстік-шығыстағы Касараға, екіншісі оңтүстік-шығыстағы Хополиге. Бұл екі бағыт "негізгі" Орталық желіні құрайды. Курла мен Калян станциялары арасында алыс қашықтыққа және жүк пойыздары үшін арналған жеке бағыт та бар. Орталық желінде Батыс желісімен екі айырбас станциясы бар – Парел және Дадар, ал Харбор желісімен Сандхерст Роуд және Курлада. Поезд құрамында жаңа Bombardier және Siemens кезекпен токпен жұмыс істейтін ЭМУ пойыздары бар. Бұл желідегі негізгі вагондар паркі Курла мен Калвада орналасқан. Жылдам және баяу аймақтық пойыздар бар. Баяу аймақтық пойыздар әр стансада тоқтайды, ал жылдам аймақтық пойыздардың тоқтаулары Быкулла, Дадар, Курла, Гхаткопар, Вихроли, Бхандуп, Мулунд, Тане, Дива түйіспесі, Домбивли және Калян түйіспесі арасында өзгереді. Каляннан тысқары барлық пойыздар баяу жүреді және әр стансада тоқтайды.
Батыс желісі
Батыс желісі Батыс темір жолынан солтүстікке қарай Черчгейттен батыс жағалауымен қатар жүреді. Электрлік бірнеше бірліктермен (EMU) атқарылатын жергілікті қызметтер Черчгейт пен Дахану жолы арасында Вирарға дейін арналған жеке параллель жолдарда, ал MEMU-лар Вирардан Дахану жолына дейінгі бөлікте қызмет көрсетеді. 2013 жылдың 16 сәуірінде EMU Дахану жолына дейін ұзартылды. MEMU-лар сондай-ақ Дива торабынан Васай жолына бұтақ желісі арқылы Дахану жолы мен Панвел арасында жүзеді. EMU вагондарына арналған деполар Мумбай орталығында, Кандивалиде және Вирарда орналасқан. Азиядағы ең ірі EMU депосы Вирарда орналасқан. Махалаксиде EMU-ға арналған жөндеу шеберханасы бар. Батыс темір жолының EMU паркі толығымен айнымалы токтан (25 кВ) қуат алатын EMU-лардан тұрады. Жылжымалы құрамға жаңа Bombardier АЖ және айнымалы токпен жұмыс істейтін EMU-лар кіреді. EMU-лар 12 немесе 15 вагондан тұрады және баяу және жылдам пойыз ретінде жіктеледі. Баяу пойыздар барлық стансаларда тоқтайды, ал жылдам пойыздар Мумбай орталығы, Дадар, Бандра, Андхери, Боривали, Бхайандар, Васай жолы және Вирар стансаларында тоқтайды, бұл ұзақ қашықтықтар үшін қолайлы.
Порт желісі
Харбор желісі Орталық теміржолдың бір бөлігі болып табылады және Чхатрапати Шиваджи Махарадж терминалынан (CSMT) Горегаон мен Панвелге дейін созылады. Харбор желісінің барлық қызметтері баяу жылдамдықпен жүзеге асырылады. Желі CSMT-дегі екі жеке платформадан жұмыс істейді және рельстер Сандхерст-Роудтағы басты желіден өтіп, Мумбайдың шығыс док айманындағы станцияларға қарай бағыт алады. Вадала-Роудтан басталатын тармақ желісі Махим қиылысында Батыс желісімен қосылып, Горегаонға қарай жалғасады. Батыс желісінің тармағын Боривалиге дейін ұзарту жұмыстары жалғасуда. Харбор желісі Курла станциясында басты желімен байланысады, онда ол шығысқа қарай Нави Мумбаиға бұрылады. Харбор желісі Вашиде екі желіге бөлінеді – бірі Танеде басты желілермен қайта қосылады, ал екіншісі Панвелге дейін жалғасады. Бұл пойыздардың депосы Санпадада орналасқан. Харбор желісінің Сандхерст-Роудтан Котон Гринге дейінгі бір бөлігі биікке көтерілген.
Транс-Харбор желісі
Транс-Харбор желісі – Орталық темір жолының тағы бір бөлігі. Ол Танедегі екі жеке платформадан Нерулға қарай жүреді, онда ол Панвелге дейін Порт желісімен қосылады. Сондай-ақ, Турбхеден Вашиге дейін шағын тармақ желісі бар, ол Порт желісімен қатар жүреді. Транс-Харбор желісіндегі барлық пойздар барлық аялдамаларда тоқтайды. Жүк пойыздары Аиролиден Копар Хайранға дейін басқа жолмен өтеді, содан кейін Турбхедегі АПМК базар қоймаларына барады.
Васай жолы Роха желісі
Васай жолы – Роха желісі – Мумбай қала маңы темір жолының қиылыс түйіні, ол Батыс темір жолы аймағы мен Орталық темір жолы аймағының Батыс, Орталық және Порт желілерін байланыстырады. Бұл желі Васай жолынан Рохаға дейін созылады, сондай-ақ Панвел және Конкан темір жолымен де байланыс құрады. Қазіргі уақытта бұл желі жүк пойыздарын, экспресс пойыздарды және MEMU жолаушылар пойыздарын өткізуге пайдаланылады. Сонымен қатар, MRVC осы бағыттағы байланысты жақсарту үшін жеке қала маңы дәлізін салу жұмыстарын жүргізіп жатыр.
НерулУран желісі
Нерул-Уран желісі, сондай-ақ Порт желісі деп те аталады, Орталық темір жолының бір бөлігі болып табылады және Нави Мумбаиді Уранмен байланыстырады. Уран да Нави Мумбаи қаласында орналасқан, бірақ оның оңтүстік-батыс жағында. Бұл желі Нерулдың екі жеке платформасынан және CBD Белапурдың бір жеке платформасынан Уранға қарай жұмыс істейді, сондай-ақ Нави Мумбаидегі JNPT портына тікелей қосылуды қамтамасыз етеді.
Саяхаттық сыныптар
Қала маңындағы пойыз паркі 12 және 15 вагондардан тұрады. Саяхаттың екі негізгі классы бар: бірінші және екінші класс. Бірінші кластың бағасы екінші кластың бағасынан шамамен 8 есе жоғары, сондықтан жұмыс сағаты емес уақытта олар көбінесе бос болады. Дегенмен, жұмыс сағатында кеңселерде жұмыс істейтін көптеген қызметкерлерде бірінші классқа арналған төлем картасы болғандықтан, бұл класс жалпы вагондармен бірдей немесе одан да көп толған болуы мүмкін. Бірінші класс пен қарттарға арналған вагондардағы орындықтар жұмсақ төселген, ал қалғандары әдетте пластиктен жасалған. Саяхатқа келесі класс түрлері қол жетімді: I класс (бірінші класс вагоны): Көбінесе бірінші класс деп аталады. Вагон қызыл және сары еңіс жолақтармен белгіленеді. Оның орналасқан жері платформа қабырғаларын ұқсас жолақтармен бояу арқылы көрсетіледі. Вагонның толып кетуін болдырмау үшін баға әдетте сегіз есеге өсіріледі. Бұл класстағы орындықтар былғарыдан жасалған. II класс (жалпы вагон): Сондай-ақ екінші класс деп те аталады. Бұл класстағы орындықтар пластиктен жасалған. I L (әйелдерге арналған бірінші класс): Құрамы әдеттегі бірінші классқа ұқсас, бірақ тек әйелдерге арналған. Алайда, 13 жасқа дейінгі ұл балалар осы вагонмен саяхат жасай алады. Еркектерге кіруге рұқсат етілмейді және олар айып төлеуі мүмкін. Әйелдер вагондарының кейбіреулері 23:15 пен 06:30 аралығында жалпы қолдануға ашық. Бұл туралы вагон есіктерінің жанындағы хабарламада көрсетілген. Вагон қызыл және сары еңіс жолақтармен белгіленеді. Оның орналасқан жері платформа қабырғаларын ұқсас жолақтармен бояу арқылы көрсетіледі. Бұл вагон көбінесе әйелдерге арналған жалпы вагонмен жанында орналасқан. II L (әйелдерге арналған екінші класс): Бұл вагон тек әйелдерге арналған, бірақ 13 жасқа дейінгі ұл балалар осы вагонмен саяхат жасай алады. Еркектерге кіруге рұқсат етілмейді және олар айып төлеуі мүмкін. Әйелдер вагондарының кейбіреулері 23:15 пен 06:30 аралығында жалпы қолдануға ашық. Бұл туралы вагон есіктерінің жанындағы хабарламада көрсетілген. Вагон жасыл және сары еңіс жолақтармен белгіленеді. Оның орналасқан жері платформа қабырғаларын ұқсас жолақтармен бояу арқылы көрсетіледі. Мүгедектер, жүкті әйелдер және қатерлі ісікпен ауыратын науқастарға арналған вагон: Мүгедектер мен қатерлі ісікпен ауыратын адамдар үшін. Платформада оларды белгілер арқылы, немесе нашар көретін адамдарға арналған дыбыстық сигнал арқылы, немесе таяқпен сары тактильді жол арқылы табуға болады. Бұл вагондар барлық жыныстағы жолаушыларға арналған. Вагонға отыру үшін жарамды мүгедектік анықтамасы болуы керек. Әйтпесе, айып салынуы мүмкін. Қарттарға арналған вагон: 60 жастан асқан жолаушыларға арналған. Бұл вагондар барлық жыныстағы жолаушыларға арналған. Вагонға отыру үшін жасқа қатысты анықтама ұсыну керек. Әйтпесе, айып салынуы мүмкін. Багаж: Ауыр жүктер мен багажды тасымалдау үшін арналған вагон. Бұл вагондар кеңістікті, тек қабырға бойында орналасқан орындықтармен жабдықталған және жүк тасымалдауға арналған. Сондай-ақ, әйелдерге арналған вагондар (әйелдерге арналған арнайы вагондар) бар, және 1992 жылдан бері әйелдерге арналған барлық орындықтары әйелдерге арналған пойыздар да бар. Жартылай әйелдерге арналған пойыздарда әйелдерге арналған бірнеше (мысалы, үш) вагон болады. Бұл белгілер жылдам, баяу сияқты терминдермен біріктірілуі мүмкін, мысалы, "Баяу әйелдерге арналған арнайы".
Class I (first class compartment): Commonly known as first class. The coach is designated by red and yellow slant stripes. The location of the same is designated by colouring the platform walls with similar stripes. The price is generally hiked up by eight times to prevent the compartment overcrowding. The seats in this class are leather made. Class II (general compartment): Also called second class. The seats in this class are plastic made. Class I L (Ladies first class): similar to normal First Class, reserved solely for females, however male children up to the age of 13 can travel in this compartment. Men are not allowed to travel, and may face a penalty. Some of the coaches of ladies compartments are open to general public between 23:15 and 06:30. These are indicated by a note near the doors of the compartments. The coach is designated by red and yellow slant stripes. The location of the same is designated by colouring the platform walls with similar stripes. This compartment is often adjacent to the ladies general compartment. Class II L (Ladies second class): This compartment is reserved solely for females, however male children up to the age of 13 can travel in this compartment. Men are not allowed to travel and can face a penalty. Some of the coaches of ladies compartments are open to the general public between 23:15 and 06:30. These are indicated by a note near the doors of the compartments. The coach is designated by green and yellow slant stripes. The location of the same is designated by colouring the platform walls with similar stripes. Divyangjan (Handicapped, Pregnant Ladies and Cancer patients compartment): for people with disabilities or cancer. On a platform, one can locate these by signs or by following a beeping sound indicator for the visually impaired, or also by following a yellow tactile path with a walking stick. These coaches are open to all the genders. One needs a valid certificate of disability to board the compartment. Failure to do so may result in a penalty. Senior citizens: is reserved for passengers above the age of 60. These coaches are open to all the genders. One needs a valid age proof to board the compartment. Failure to do so may result in a penalty. Luggage: heavy goods and luggage can be transported using this compartment. These compartments are spacious and only have seats along the walls and are made to haul goods. There are also women only cars (termed ladies special), and since 1992, Ladies Special trains with the entire train seats reserved for women passengers. A semi ladies special is a train with a few (e. g., three) coaches reserved for women. These designations can be combined with fast, slow, etc. with terms such as Slow Ladies Special.
Кондиционерлі
Мумбаи қала маңындағы темір жолдары ашық есіктер мен терезелерімен белгілі. Бұл пойыздарда желдету жүйесі болмауынан және пойыздың табиғи ауа алмасуға сүйенуінен туындайды. Бұл шығындарды үнемдеу мақсатымен жасалған, себебі кондиционерлік жүйе сағаттарда тығын уақытта тиімсіз болар еді. Есіктерді ашық қалдыру, пойыздардың 10 секундқа ғана тоқтауына мүмкіндік береді, бұл жолдардағы тығынмен күресуге көмектеседі, сонымен қатар жолдарға жылдам түсуге жағдай жасайды. 2016 жылы Үндістан темір жолы алғашқы қалалық пойызды жасады, ол әсіресе ыстық және ылғалды жаз айларында саяхаттауға арналған. Бұл пойыз Ченнаи қаласындағы Интеграл Coach Factory зауытында құрастырылған. Онда бір-бірімен байланысқан вестибюльдер, жұмсақ орындықтар және сырғымалы есіктер сияқты бірнеше жаңа мүмкіндіктер бар. Ол Вирардан Черчгейтке және Каляннан Шатрапати Шиваджи терминалына қатынайды. Кондиционерлі пойыздар жылдам және баяу маршруттарда 2017 жылдың 25 желтоқсанынан бастап WR бағытында, ал 2021 жылы Орталық желіде жүріп келеді.
Қауіпсіздік
Мумбай қалалық темір жолының қауіпсіздігін Темір жол қорғау күштері (RPF) және Үкіметтік темір жол полициясы (GRP) қамтамасыз етеді. РПФ – 1957 жылғы «Темір жол қорғау күштері туралы» заңмен құрылған, Үндістанның Темір жол министрлігіне бағынған қауіпсіздік күштері. Олар іздеу, қамау, тергеу және қудалау құқығына ие, бірақ соңғы билік GRP-де. GRP – 1989 жылғы «Темір жол туралы» заңмен құрылған негізгі полиция күші. GRP-нің міндеті – барлық темір жол мүлігінде заң мен тәртіпті сақтау. Бұл күшті Үндістанның Темір жол министрлігі мен Махараштра полициясы бірлесіп басқарады. Оның міндеттері олардың қарауындағы аудандардағы аудандық полицияның міндеттерімен сәйкес келеді, мысалы, патрульдеу, бірақ тек темір жол мүлігінде. Сондай-ақ, ол Темір жол қорғау күштеріне көмек және қолдау көрсетеді.
Есіктер
Мумбаи қалалық темір жолы ашық есіктері мен терезелерімен белгілі. Бұл пойыздарда желдету жүйесі болмауынан және пойыздың табиғи ауа алмасуға сүйенуінен туындайды. Бұл бағаны үнемдеу мақсатымен жасалған, себебі кондиционерлік жүйе сағаттарда тығын уақытта тиімсіз болар еді. Есіктерді ашық қалдыру сондай-ақ жолаушыларды жылдам отырғызуға және пойыз айналым уақытын қысқартуға мүмкіндік береді, себебі пойыздар тек 10 секундқа тоқтап, ең көп дегенде 5 минуттық интервалмен жүреді, бұл жолаушылар тығын уақытын жеңілдетуге көмектеседі. Көбінесе жолаушылар аяқ тақтасының жиегінен, есік қалқаларынан ілініп тұрады, ал сағаттарда тепе-теңдігін жоғалтып, құлайды, тіпті қаза табады. Жастар мен ересектер де есіктерде және есік сатыларында тәуекелді әрекеттер жасауға тырысады, осылайша өміріне қауіп тудырады. Терезелерде ұрлықтың және тізбек ұрлаудың алдын алу үшін сым торлар орнатылған. Бірақ жолаушылар көбінесе есіктерден ілініп тұрып паан, мава және гутканы түкіреді, ол ашық терезелер арқылы ішке түседі. Сонымен қатар, пойыздан түсіп-көтеріліп жатқанда, пойыз қозғалып тұрғанда құлап жарақат алғандар туралы көптеген жазбалар бар.
Адамдардың көптігі
Мумбай қаласының үлкен аймағында кеңінен таралғандығы және жергілікті қала тұрғындары оны қарқынды пайдаланатындығы салдарынан, Мумбай қала маңындағы темір жолы әлемдегі ең ауыр тығынға тап болады. Шың сағаттарда 12 немесе 15 вагонды пойызға 4500-нен астам жолаушы сығысып кіреді, ал жол сыйымдылығы шамамен 2000 жолаушыны құрайды.
Өлім-жітім
Орташа есеппен, Мумбаи қала маңындағы теміржол желісінде жылына шамамен 2000 адам қаза табады; 2002 мен 2012 жылдар аралығында 36 152 адам мерт болды және 36 688 адам жарақат алды. 2008 жылы қала маңындағы теміржол желісінде әр жұмыс күні сайын рекордтық 17 адам қаза тапты. Осы оқиғалардың басты себебі көбінесе жолаушылар тығын болуы. Тағы бір өлімге себеп болатын жайт – жолаушылардың жол бойындағы көпірлерді пайдаланбау үшін рельстер арқылы өтуі. Кейбір жолаушылар тығыннан қашу үшін пойыздың шатырына отырып, жоғары кернеулі сымдарға тиіп электр тогынан қаза табады немесе есіктер мен терезелерге ілініп құлайды. 2018 жылы қаза болғандардың саны азайды. Мұндай қайғылы оқиғалардың қаупін азайту мақсатында ұзын платформалар салынып, пойздардың қатынайтын уақыты жиіленді. Орталық теміржол компаниясы мінез-құлықты зерттейтін фирмамен бірлесіп, Вадала станциясында психологиялық әдістерді қолданып, қаза болғандардың санын шамамен 75%-ға төмендетті. 2010 жылы Батыс теміржолы "егер бір адамды болса да" пойыздың шатырында көрсе, пойыздың қозғалысын тоқтатуға уәде берді. 2011 жылдың ортасында тараған видеода бір жасөспірім Харбор желісінің вагонынан ілгеріліп, қауіпті трюктар жасап жатқан көрінеді. Осы видеодағы қимылдарды қайталаған бала кейін қаза тапты. Батыс және Орталық теміржолдары 1996 жылдан бері Пойыздарды қорғау және ескерту жүйесінің (TPWS) бір түрі – Көмекші ескерту жүйесін (AWS) пайдаланып келеді, бұл жүйе Англиядағы автоматтік ескерту жүйесіне ұқсас. Орталық және Батыс теміржолдары Көк шам (Виртуалды қақпа) тұжырымын енгізді. Бұл шамдар әр қақпаның үстіне орнатылып, жолаушыларды қауіпсіз түсуге, тығын болдырмауға және платформада қауіпсіз қозғалуға бағыттайды. Сондай-ақ, бұл жолаушылардың мінез-құлқындағы мәдени өзгерістерді қалыптастыруға көмектеседі.
Туризм
Мумбаи қала маңындағы темір жолды туристер қаланың күнделікті өмірін танысу үшін жиі пайдаланады. Осы себепті Орталық темір жол туристерге жұмыс күндері сағат 07:00-ден 11:00-ге дейін және 17:00-ден 22:00-ге дейін пойызбен саяхаттамауды ұсынады, себебі бұл уақытта жол тығырыз болады. Мумбаи қалалық көлік жобасы II аясында MRVC Горегаонға дейінгі Порт желісін аяқтады. MUTP III аясында осы желі Боривалиге дейін ұзартуға келісім берілді. CR Нерул / CBD Белапур қаласын Уранмен байланыстыратын жаңа желі салды. Бұл желіде 10 станция болады. Жоба екі кезеңге бөлінген. Бірінші кезеңде Бамандоңгари және Харкопар станциялары толыққанды іске қосылды, ал Таргхар станциясы құрылыс кезеңінде. Бірақ Сагар Сангам теміржол станциясының құрылысы 2018 жылдың қазан айындағы мерзімде жол аяқталуын қамтамасыз ету үшін кейінге шегерілді. Екінші кезеңде Харкопар мен Уран арасындағы барлық станциялардың құрылысы аяқталып, 2024 жылдың 12 қаңтарында Премьер-министр Нарендра Моди ресми түрде ашып берді. CR Қаляннан Насик жолына қатынайтын сервисті ұсынды, бұл Насикке және одан келетін немесе кететін жолаушыларға қосымша мүмкіндік береді, себебі қазіргі уақытта Мумбаиден Манмадқа тек үш қалааралық пойыз (Годавари экспресі, Панчвати экспресі және Манмад Раджа Рани экспресі) қатынайды. Бұл қашықтық 132 шақырымды құрайды және Үндістан темір жолының EMU сервисіне қойылатын талаптарына сай келеді. CR сынақ жүргізуді жоспарлап отыр, алайда Касара Гатындағы туннельдерге байланысты қиындықтар туындап отыр.