Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұл мақалада Жаңа Зеландиядағы тарихи либерализмге шолу жасалған. Ол парламентте өкілдігі болған, яғни қолдауы айқын болған либералдық партиялармен шектеледі. Жаңа Зеландияда "либерализм" термині түрлі топтар мен ұйымдар тарапынан қолданылған, бірақ көбінесе жеке бостандықтар мен үкіметтің шектеулі рөлін қолдауды білдіреді. Бұл термин әдетте нақты саясат саласына сілтеме жасағанда қолданылады, мысалы, "нарық либерализмі" немесе "әлеуметтік либерализм". Оның ең радикальды түрі "либертариандық" деп аталады, бірақ бұл термин Жаңа Зеландияда басқа елдерге қарағанда сирек қолданылады. Кейбір тарихшылар либерализмнің 1936 жылға дейін Жаңа Зеландиядағы басты күш болғанын айтады, оның дәлелі – Либералдық партияның күшті позициясы. Дегенмен, Либералдық партия шынымен либералды болған-жоқ деген пікірталас бар (және ол әрқашан болды). Кейбір сарапшылардың пікірінше, оны "социалистік" деп сипаттаған дұрыс болар еді, бірақ бұл 20 ғасырдың басындағы либералдарға қатысты бүкіл әлемде жиі айтылған кінә. Бүгінде "либерализм партиясы" деп жалпыға мойындалған партия жоқ, бірақ осы атауға ие болуға тырысатын партиялар бар. Мысалы, Жаңа Зеландия Акті партиясы өзін "Либералдық партия" деп жариялаған. Алайда, Жаңа Зеландияның екі ірі партиясы – Лейбористік партия мен Ұлттық партия либерализмнің кейбір аспектілерін қазіргі бағдарламасына енгізді, біріншісі әлеуметтік либерализмді, екіншісі экономикалық либерализмді қабылдады.
This article gives an overview of historic liberalism in New Zealand. It is limited to liberal parties with substantial support, mainly proved by having had representation in parliament. In New Zealand, the term "liberalism" has been used by a large variety of groups and organisations, but usually refers to a support for individual liberties and limited government. The term is generally used only with a reference to a particular policy area, e. g. "market liberalism" or "social liberalism". In its extreme form it can be known as "libertarianism", although this term is used less in New Zealand than in some other countries. Some historians claim that liberalism was a dominant force in New Zealand until around 1936, citing the strong position of the Liberal Party. However, there is (and always was) debate as to whether the Liberal Party was actually liberal—according to some observers, it would be better described as "socialist", although this was a common accusation made against early 20th century liberals, around the world. Today, there is no party which is universally recognised as "the party of liberalism", although there are parties which attempt to claim this title—ACT New Zealand, for example, has labelled itself as "the Liberal Party". However, both major parties in New Zealand, the Labour Party and the National Party, have incorporated aspects of liberalism into their current agenda, with the former embracing social liberalism and the latter economic liberalism.
Либералды партия / Біріккен партия
1891: Джон Балланс премьер-министр болғаннан кейін Либералдық партияны құрды. Кейіннен оны Ричард Седдон және Джозеф Уорд сияқты басқалар да басқарды, бірақ кейбір тарихшылар кейінгі басшылардың ешқайсысы Баланс пен оның жақтастарына тән либерализмге идеологиялық берілгендікке ие болмағанын айтады. 1927: Партияның қалдықтары Біріккен Жаңа Зеландия саяси ұйымын сіңіріп алып, "Біріккен партия" деген атты қабылдады. Жаңа партияны Джордж Форбс басқарды. 1936: Партия консервативті Реформа партиясымен бірігіп, Ұлттық партияны құрды.
1891: John Ballance, upon becoming Prime Minister, founds the Liberal Party. It is later led by Richard Seddon and Joseph Ward, among others, although some historians contend that none of the later leaders had the same ideological commitment to liberalism as Ballance and his allies. 1927: Remnants of the party absorb the United New Zealand Political Organisation, adopting the name "United Party". The new party is led by George Forbes. 1936: The party merges with the conservative Reform Party to form the National Party.
Демократиялық партия
1934: Белгілі "антисоциалистік" саяси қайраткер Альберт Дэви экономикалық либерализмге басымдық беріп, Демократтар партиясын құрды. 1935: Демократтар партиясы дауыстардың сегіз пайызын алды, бірақ бір де орын жеңіп алмады.
1934: Prominent "anti socialist" political organiser Albert Davy founds the Democrat Party, with a strong focus on economic liberalism. 1935: The Democrats capture eight percent of the vote, but no seats.
Жаңа Зеландия партиясы
1983 ж. Игілікке бай магнат Боб Джонс экономикалық және әлеуметтік либерализмді қолдау мақсатында Жаңа Зеландия партиясын құрды. Кейбір сарапшылар бұл партияны жеңіл либертариандық бағыттағы деп есептейді. 1984 ж. Жаңа Зеландия партиясы сайлаудағы дауыстардың он екі пайызын жинады, бірақ парламентте орын алған жоқ.
1983: Bob Jones, a wealthy property tycoon, founds the New Zealand Party to promote both economic and social liberalism. Some consider the party to be mildly libertarian. 1984: The New Zealand Party captures twelve percent of the vote, but no seats.