Кіріспе

Жылжымалы нүктенің бастапқы және соңғы позицияларын байланыстыратын вектор. Геометрия және механикада орын ауыстыру – бұл ұзындығы қозғалыс кезінде P нүктесінің бастапқы және соңғы позициясы арасындағы ең қысқа қашықтыққа тең вектор. Ол бастапқы позициядан нүкте траекториясының соңғы позициясына дейін түзу сызық бойымен жүрген жалпы немесе толық қозғалыстың қашықтығы мен бағытын көрсетеді. Орын ауыстыруды бастапқы позицияны соңғы позицияға көшіретін аударма ретінде қарастыруға болады. Орын ауыстыру – бұл қозғалатын объект бір орыннан екінші орынға өткедегі орынның өзгеруі. Орын ауыстыру сондай-ақ қозғалыс нәтижесінде туындаған салыстырмалы орын ретінде сипатталуы мүмкін, яғни нүктенің бастапқы орнына (xi) қатысты соңғы орны (xf). Тиісті орын ауыстыру векторын соңғы және бастапқы позициялардың айырмасы ретінде анықтауға болады:

Объектілердің уақыт бойынша қозғалысын қарастырғанда, объектінің жедел жылдамдығы – бұл орын ауыстырудың уақыт функциясы бойынша өзгеру шарықтығы. Осылайша, жедел жылдамдық, жылдамдықтан немесе белгілі бір жолмен жүрілген қашықтықтың уақыт бойынша өзгеруінен өзгеше. Жылдамдық позиция векторының уақыт бойынша өзгеру шарықтығы ретінде де анықталуы мүмкін. Егер қозғалатын бастапқы позицияны немесе, балама ретінде, қозғалатын бастапқы нүктені (мысалы, пойыз вагонына бекітілген бастапқы позиция немесе бастапқы нүкте) қарастырсақ, P-нің жылдамдығын (мысалы, пойыз ішінде жүрген жолаушының орнын көрсететін нүкте) салыстырмалы жылдамдық деп атауға болады; бұл тоқтаусыз деп есептелетін нүкте мен координата осьтеріне қатысты есептелетін абсолюттік жылдамдыққа қарсы. Белгілі бір уақыт аралығындағы қозғалыс үшін, орын ауыстыруды уақыт аралығының ұзындығына бөлгенде орташа жылдамдық анықталады, ол вектор болып табылады және осылайша скаляр шама болып табылатын орташа жылдамдықтан өзгеше.

Қатты дене

Қатты дененің қозғалысын қарастырғанда, орын ауыстыру ұғымы дененің айналуын да қамтиды. Мұндай жағдайда дененің кез келген нүктесінің орын ауыстыруы сызықтық орын ауыстыру (түзу бойымен орын ауыстыру) деп, ал дененің айналуы бұрыштық орын ауыстыру деп аталады.