Кіріспе

Мэн штатындағы өзен
АҚШ, Массачусетс штатындағы өзен

Конкорд өзені – АҚШ-тың Массачусетс штатының шығысындағы Мерримак өзенінің 26 шақырымдық саласы. Өзен Бостонның солтүстік-батысындағы шағын ауылдық және қалалық аймақты сумен қамтамасыз етеді. АҚШ тарихындағы ең танымал шағын өзендердің бірі ретінде, ол Америка Тәуелсіздік соғысының маңызды алғашқы шайқасының орын алған жері болды және Генри Дэвид Тороның 19 ғасырдағы кітабының тақырыбына арналды.

Сипаттамасы мен ерте тарихы

Өзен Миддлсекс округінде басталады, Конкорд қаласының орталығына жақын Эгг Рок тұсында Судбери және Ассабет өзендерінің қосылуынан пайда болады. Ол негізінен солтүстікке қарай ағып, шығыс Конкордтан (Бостон қалалық аймағының солтүстік-батыс жиегінде) өтеді де, Лоуэллдің шығыс жағында Мерримак өзеніне құяды. Өзен ағысы тыныш, бағытында жер бедері көтеріңкі-төмендікке ие емес. Оның су жинау алабы Вурчестер округіне дейін созылып, Массачусетс штатының 36 қаласын қамтиды. Жергілікті американдықтар оны "Мускетаквид" немесе "шөп өскен" өзен деп атаған, себебі оның баяу ағысы сулы және жартылай сулы өсімдіктерге толы, ал жағалаулары жапайы шөптер мен қамыстармен қапталған, олар өзеннің екі жағында шақырымдарға созылады. Бұл басс, шэд, аллевиф (өзен шабағы), пикерел, карп және американдық балық сияқты әртүрлі балық түрлері үшін өте қолайлы орта жасайды. Жергілікті американдықтар өзендердің аузында аллевиф және басқа көшпелі балықтарды ұстау үшін күрделі өрнектермен таяқтар тоқыған. 1635 жылы Англиядан келген қоныс салушылар өзенге қазіргі атауын берді. 19 сәуір 1775 жылы Конкорд қаласындағы Ескі Солтүстік көпірінде Конкорд шайқасы болды (сол күні жақын маңдағы Лексингтонда Американдық революцияның алғашқы оқтары атылды). Көпірдің қазіргі нұсқасы (көшірмесі) Ұлттық саябақтар қызметімен сақталған. Генри Дэвид Торо 1849 жылы жақын жердегі Уолден тоғанында тұрғанда өзінің алғашқы кітабын – «Конкорд және Мерримак өзендеріндегі бір апта» атты еңбегін жазды. Кітабында ол ағасы Джонмен бірге өзенде жеті күндік қайық саяхатын жасағанын баяндады, ал Джон кейіннен қайтыс болды. Торо өзеннің табиғи сұлулығын зерттеу және ақиқат, поэзия, саяхат және достық сияқты мәңгілік тақырыптар туралы ойларын бөлісті. Өзен маңындағы қалалардың өсуіне қарамастан, ол бүгінгі күні де каноэмен жүзуге танымал орын болып табылады. Лоуэллдегі өзеннің соңғы шақырымы қиын 3+/4 класты тасқын сулы аймақ болып есептеледі.

Плотиналар балықтардың азаюына әкеледі

Конкорд өзенінің бойында егін өндірісін арттыру және диірмендерді іске қосу үшін су бөгеттері салынды. Соның салдарынан, 19 ғасырда шорт пен алевиф балықтарының жергілікті популяциясы құрып қалды, себебі бөгеттер ересек балықтардың өрлеу үшін ағысқа қайта оралуына тосқауыл қойды. Алевиф және басқа да анадромалық балықтар көшпелі болып табылады. Олар тұщы суда шабақтайды, жетіліп теңізге қарай жүзеді, содан кейін ересек болғанда өрлеу үшін тұщы суға оралады, әдетте шабақтанған жерлеріне жақын. Бұл инстинкт балық туған кезде қалыптасады. Ағысқа жол жабылып қалғанда, бұл цикл бұзылып, балықтар осы циклсыз тіршілікке ие бола алмады. Солтүстік Билерикадағы Фолкнер бөгеті – Конкорд өзенінде алевиф популяциясының төмендеуіне себеп болған көптеген бөгеттердің бірі ғана. Кейіннен су солтүстікке Лоуэлл қаласына, ал оңтүстікке Шарльстаун қаласына бұрылып, Миддлсекс каналын қозғау үшін пайдаланылды.

Ластанудың әсері

19-ғасырда Конкорд өзені АҚШ-тың өнеркәсіптік революциясы кезінде өнеркәсіптік белсенділіктің орталығы болды. Дегенмен, бұл өнеркәсіптік қалдықтар, тазартылмаған канализация және басқа да органикалық қалдықтар өзенге төгілуіне және экологиялық мәселелер туындауына әкелді. Өнеркәсіптік даму 1920 жылдары ең жоғары деңгейге жетті, бұл өзеннің ластануына себеп болды. 1960 жылдары Конкорд өзені құятын Мерримак өзені Америкадағы ең ластанған он су жолының бірі деп есептелді. 1972 жылы «Таза су туралы» заң қабылдағаннан кейін, АҚШ өзінің су объектілерінің сапасын жақсарту бойынша жұмыстарды бастады. Бұл заң өзендерге және басқа да кеме жүретін суларға нүктелік көздерден шығарылатын суларға қатысты қатаң ережелер енгізді. Нәтижесінде, Конкорд өзенінің жағалауында үш сарқынтқы станция салынды: біреуі Конкордта, екеуі Биллерикада. Бұл нысандар өзеннің экожүйесінің одан әрі нашарлауын болдырмауға маңызды рөл атқарды. Салмақ, ауыр металдар және полихлорирленген бифенилдер (ПХБ) сияқты ластаушы заттар Садбери өзенінің шөгінділерінде және Конкорд өзенінің төменгі ағысында жинақталды. Осының салдарынан, Нянза Superfund алабынан және басқа да көздерден келетін сынапқа толы шөгінділердің болуына байланысты осындай аймақтарда балық тұтынуға тыйым салынды. 2004 жылдың тамызында Конкорд өзенінде перхлорат табылды. Бастапқыда, жолдар мен ғимараттар құрылысында қолданылатын жарылғыш заттар ластануға себеп болуы мүмкін деп болжанды. Алайда, Биллерика қаласының жүргізген тергеуі нәтижесінде, хирургиялық және медициналық материалдар өндіретін жергілікті компания кінәлі екені анықталды. Кейіннен Биллерика қаласы жүргізген келесі тергеу операциялық және медициналық материалдарды өндіретін жергілікті компанияның нақты көзі екенін көрсетті. Компания ағарту процесінде айына 220 галлон перхлорат қышқылын пайдаланып, шаю суын канализация жүйесіне төгіп отырды. Кінәлі анықталғаннан кейін, компания экологиялық ережелерге сәйкес ион алмастыру жабдықтарын орнатқанға дейін өз еркімен жұмысын тоқтатты. 2007 жылдың мамыр айында Биллерикаға заңдық шаралар қолданылып, Конкорд өзеніне ластаушы заттарды шығарғаны үшін 250 000 доллар айыппұл салынды. Бұл шараны АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) және Массачусетс штатының Қоршаған ортаны қорғау департаменті (MassDEP) қалада фосфор, фекальді колиформды бактериялар, pH және аммиак азоты үшін рұқсат етілген шығарылым шектерін бұзғандықтан қабылдады. Сонымен қатар, қала төгілетін судың мониторингі туралы есептерді ұсынбағаны, мониторинг талаптарын орындамағаны және инфильтрация және ағын туралы есеп беруді ұсынбағаны үшін айыпталды. EPA Биллериканың фосфор шығарылымының су өсімдіктерінің шамадан тыс өсуіне ықпал ететін қоректік заттардың артық болуына әкелгенін мәлімдеді, бұл өзенге зиян келтірді.