Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фигейра-да-Фош (fiˈɣɐjɾɐ ðɐ ˈfɔʃ), көбінесе Фигейра деп қысқартылатын, Португалиядағы Коимбра округінің қаласы және муниципалитеті. Пиреней түбегінің Атлантикалық жағалауының шамамен орта тұсында, Мондего өзенінің құйылысында, Коимбрадан батысқа қарай және Серра-да-Боа-Виажем төбелерімен қоршалған, Филадельфия, Баку және Пекинмен шамамен бірдей ендікте орналасқан. 2011 жылғы мәлімет бойынша муниципалитетте 62 125 адам тұрады. Фигейра-да-Фош қаласының халқы 46 600 адамды құрайды. Бұл Коимбра округінің екінші ірі қаласы. Атлант мұхитының жағасында бірнеше жағажайлары, жазғы демалыс орындары және теңіз порты бар қала. Туризм қаласы ретінде елдің орталық аймағында маңызды рөл атқарады. Фигейрада заңды түрде құмар ойнауға рұқсат берілген аймақта Пиреней түбегіндегі ең ірі казинолардың бірі – Фигейра казиносы орналасқан.
Figueira da Foz (fiˈɣɐjɾɐ ðɐ ˈfɔʃ), also known as Figueira for short, is a city and a municipality in the Coimbra District, in Portugal. Practically at the midpoint of the Iberian Peninsula's Atlantic coast, it is located at the mouth of the Mondego River, west of Coimbra and sheltered by hills (Serra da Boa Viagem), sharing about the same latitude with Philadelphia, Baku and Beijing. The population of the municipality in 2011 was 62,125, in an area of The city of Figueira da Foz proper has a population of 46,600. It is the second largest city in the district of Coimbra. It is a coastal city with several beaches, summer and seaport facilities on the Atlantic Ocean coast. As a tourism city, it plays an important part in the centre of the country. A zone of legal gambling, one can find in Figueira one of the biggest casinos of the Iberian Peninsula – the Casino Figueira.
Тарих
Аңыз бойынша, бұл жердің аты Салманханың кемежайсында тұрған інжір ағашына байланысты, онда балықшылар қайықтарын байлап қоятын. Foz – бұл «ағын шығатын жер» дегенді білдіреді, көбінесе өзеннің басқа су айдынымен кездесетін жерінде, әсіресе энергияның немесе су ағынының күшті тоқтығысатын жерінде қолданылады. Тарихи іздер бұл аймақта неолит дәуірінен бері адамдар қоныстанғандығын көрсетеді. Дегенмен, ең көне құжат 1096 жылға жатады. Онда Педро есімді аббат С. Джулиао шіркеуіне тиесілі жерлерді Коимбраның Се Вела соборына сыйға тартқан. Өзендердің қалалар мен ежелгі цивилизациялардың дамуындағы маңызды рөлін ескере отырып, Мондегоның сағасы осы аймақта адамдардың қоныстануына және Фигейра да Фоз қаласының бастауы болған елді мекендердің қалыптасуына орталық рөл атқарған болуы керек. Фигейра да Фоз 18-19 ғасырларда портың үлкен қозғалысы және кеме жасау, сондай-ақ балық шағатын кептіру өнеркәсібінің кеңеюі арқасында үлкен дамуға жетті, бұл қалаға жаңа байланыс жолдары, тұрғын үйлер және басқа да инфрақұрылымдар сыйлады. 1771 жылдың 12 наурызында vila (кішкентай қала) мәртебесіне ие болды, ал 1882 жылдың 20 қыркүйегінде қала (cidade) мәртебесі берілді. 19 ғасырдың соңында теңіз курорты ретінде танымал болған Фигейра да Фоз 1920-1930 жылдары үлкен даңққа ие болды. Қала португал тілінде «Пляждар патшайымы» (Rainha das Praias) деп аталды. Муниципалитетте Сото Майор сарайы, Буаркостың ескі балықшылар ауылы, Атлант мұхитының жанындағы орманды кішкентай тау – Сера да Боа Виажем, бірнеше жағажайлар және әдеттегі португалдық плиткамен төселген үлкен жағалау саябағы сияқты танымал ескерткіштер бар. Фигейра да Фозда көптеген шіркеулер бар, олардың көпшілігі әсем барокко стилінде салынған, археологиялық, этнографиялық және көркемдік жинақтары бар Муниципалдық мұражай, Санта-Катарина форты және ескі Буаркос бекінісі, басты құмды жағажайдағы Relógio мұнарасы, муниципалитет аумағындағы бірнеше археологиялық іздер, Сото Майор сарайы сияқты бірнеше сарайлар мен үйлер, сондай-ақ Абадиялар ауданындағыдай көптеген жасыл кеңістіктер мен кішкентай бақтар бар.
According to the legend, the place's name is due to a fig tree, which stood at the quay of Salmanha, where the fishermen used to tie up their boats. Foz means "place of discharge", often used at the point a river meets another body of water, specially where there is a clear energy or water flow clash. Some historical traces show that people were settling in this region since the Neolithic age. The oldest known document, however, dates from the year 1096. In this, an abbot named Pedro donates estates, which belonged to the church of S. Julião, to the cathedral Sé Velha of Coimbra. Knowing the great importance rivers had in the development of cities and of ancient civilizations, the mouth of the Mondego must have played a central role in the fixation of men in this region and for the formation of settlements, which were the beginning of the city of Figueira da Foz. Figueira da Foz had a huge development during the 18th and 19th centuries due to the immense port movements and the expansion of the shipbuilding and cod drying industry, supplying the city with new communication routes, housing and other facilities. It was elevated to vila (small town) on 12 March 1771 and turned city (cidade) on 20 September 1882. Discovered as a sea resort by the end of the 19th century, it gained a great reputation in the 1920s and 1930s. The city had the Portuguese nickname of Rainha das Praias (Queen of the Beaches). The municipality has some noted landmarks like the Sotto Mayor Palace, the old fishing village of Buarcos, the Serra da Boa Viagem – a small forested mountain by the Atlantic Ocean, several beaches, and its large seaside promenade paved with typical Portuguese pavement. Figueira da Foz has several Churches, many of them in the rich Baroque style, a Municipal Museum with the archaeological, ethnographic and artistic collection, the Santa Catarina Fort and the old Buarcos Fortress, the Relógio Tower by the main sandy beach, several archaeological vestiges throughout the municipality, several Palaces and Manor Houses (like the Sotto Mayor Palace), as well as several green spaces and small gardens like those in the area of Abadias.
Экономика
Қала маңызды өнеркәсіптік орталық болып табылады, ағаш целлюлозасы мен қағаз (Навигатор, бұрын және әлі де жиі Soporcel деп аталады, және Celbi, Altri құрамындағы) және шыны (Verallia, Saint Gobain құрамындағы) өндіреді. Сонымен қатар, кеме құрылысы және балық шаруашылығы салалары дамыған. 21-ші ғасырдың басына дейін Мондего мүйісінде (Cabo Mondego) CIMPOR тобына қарасты зауыт орналасқан болатын. Теңіз порты мен балық аулау порты да экономикасы үшін маңызды. Ескі және танымал казиносы (Casino da Figueira), яхта порты, бірнеше қонақүйлер, мейрамханалар және басқа да туристік инфрақұрылымдары бар Фигейра Португалияның Күміс жағалауы/Costa de Prata туристік аймағының орталығындағы маңызды Атлантикалық жағажай курорты болып табылады. Жел жиі соғатын жағалау аймағындағы салыстырмалы түрде суық теңіз суы, Назаре, Пениче немесе Эрисейра сияқты Португалияның батыс жағалауындағы басқа да орындармен бірдей серфинг және кайтсерфингке танымал орын. Шілде және тамыз айларында оның басты жағажайлары көбінесе демалушыларға толы болады.
The city is an important industrial centre, producing wood pulp and paper (Navigator, formerly and still commonly known as Soporcel, and Celbi, part of Altri) and glass (Verallia, part of Saint Gobain). It also has notable naval construction and fish industries. Until the turn of the 21st century, a factory of the CIMPOR Group was installed in the Mondego Cape (Cabo Mondego). The seaport and the fishing harbour are also important for its economy. With its old and renowned casino (Casino da Figueira), the marina, several hotels, restaurants and other tourist facilities, Figueira is actually a very important Atlantic beach resort, in the center of Portugal's Silver Coast/Costa de Prata tourism region. A generally windy coastal area, its relatively cold seawaters are particularly renowned as a surf and kitesurf hotspot in the same fashion as other places throughout the west coast of Portugal, such as Nazaré, Peniche or Ericeira. In July and August, its main beaches are usually packed with beachgoers too.
Білім
Қалада жақсы жабдықталған балабақшалар, мектептер және жоғары мектептер бар. Бұрын екі жеке университет болған: Португалияның католик университетінің (Фигера да Фос филиалы) және Интернациональ университетінің (Фигера да Фос филиалы), бірақ олар 2009 жылы қаржы жетіспеушілігі және академиялық тұғырлығының сақталмауы себепті жабылды. Фигера да Фоз муниципалитеті Көимбраның ежелгі университетімен және Көимбра политехникалық институтымен қамтамасыз етіледі, олар қаладан шығысқа қарай 40 шақырым жерде, облыс орталығы Көимбрада орналасқан.
The city has well equipped kindergartens, schools and high schools. It had two private universities: the Catholic University of Portugal (Figueira da Foz branch) and the Internacional University (Figueira da Foz branch) but they were closed in 2009 due to lack of funds and academic integrity. The municipality of Figueira da Foz is served by the ancient University of Coimbra and the Polytechnic Institute of Coimbra located 40 kilometers to the east of the city, in the district capital Coimbra.
География
Фигуэйра Атлант мұхитының жағасында Коимбрадан батысқа қарай 40 шақырым, Лиссабоннан солтүстікке қарай 200 шақырымнан кем жерде, Мондего өзенінің сағасында және Сера-да-Боа-Виажем (тау) тауының етегінде орналасқан. Кабо Мондего (мүйіс) Лузитания бассейнінің құрамында және Сера-да-Боа-Виажем тауының батыс шетінде (40º 11´ 3´´ N ендігі, 08º 54´34´´ B бойлығы) орналасқан, Фигуэйра-да-Фоз қаласынан солтүстік-батысқа қарай шамамен 6 км қашықтықта. 2007 жылдан бері Табиғи ескерткіш ретінде танылған бұл мүйіс Португалияның геологиялық тарихын түсіну үшін маңызды куәліктердің бірі болып табылады. Ол Юра дәуірінде болған, шамамен 185-140 миллион жылға созған Жер тарихындағы маңызды эпизодтарды ерекше толық көрсетеді, бұл оның халықаралық деңгейде классификациясының, сақталуының және насихатталуының маңыздылығын дәлелдейді. Бұл жарталас жоғары Тоарцианнан Титонға дейінгі теңіз және өзен көлдерінің шөгінділерінен тұрады. Бұл жазба кейбір деңгейлерде өте үздіксіз және палеонтологиялық, шөгінділік және палеомагниттік ақпаратқа бай, сонымен қатар ерекше байқау мүмкіндіктерін ұсынады. Онда Португалияда сипатталған және 1884 жылдан бастап алғаш рет тіркелген мегалозаврлардың (екі аяқты, ет жейтін динозаврлар) ең көне іздері бар деңгейлер де кездеседі.
Figueira is about 40 kilometers west of Coimbra by the Atlantic Ocean and less than 200 kilometers to the north of Lisbon, on the mouth of the Mondego River and at the foothills of the Serra da Boa Viagem (mountain). The Cabo Mondego (cape) is inserted in the context of the Lusitanian Basin and is located on the western edge of the Serra da Boa Viagem (latitude 40º 11´ 3´´ N, longitude 08º 54´34´´W), approximately 6 km to the northwest of the city of Figueira da Foz proper. Classified as a Natural Monument since 2007, the cape is one of the most important testimonies for understanding the geological history of Portugal; represents, in a particularly complete way, some of the most important episodes in the history of the Earth that occurred during the Jurassic, for a time interval that is, approximately, between 185 and 140 million years, which justifies, at international level, the relevance of its classification, conservation and dissemination. The outcrop comprises a series of marine and fluvial lake sediments that extend from the Upper Toarciano to the Titonian. This record, on some levels, is particularly continuous and rich in paleontological, sedimentological and paleomagnetic information, which are associated with exceptional observation conditions. It includes levels with the oldest footprints of megalosaurs (bipedal and carnivorous dinosaurs) described in Portugal and whose first reference dates from 1884.
Климат
Фигуэра-да-Фоз жылы жазғы Жерорта теңізі климатына ие (Köppen: Csb), оның ерекшелігі – жұмсақ, жаңбырлы қыстар және құрғақ, жылы жаздар. Жылдық орташа температура шамамен және жылдық орташа жауын-шашын мөлшері шамамен құрайды. Теңіз бетінің температурасы қаңтар және ақпан айларында бастап тамыз және қыркүйек айларына дейін өзгереді. Жазғы түстен кейін орташа (кейде) күшті солтүстік-батыс желдері жиі соғады. Альфа субтропикалық дауыл, Португалияға жағалауға шыққан жалғыз тропикалық немесе субтропикалық циклон ретінде танымал, 2020 жылдың 18 қыркүйегінде қаланың аймағында ең жоғары қарқынмен жағалауға түсті. Алайда, Фигуэра-да-Фоз, 2018 жылдың 13 қазанында қала ішінде Еуропа құрлығына соққан Лесли (дауыл/буран) кезінде ерекше зардап шекті.
Figueira da Foz has a warm summer Mediterranean climate (Köppen: Csb) characterized by mild, rainy winters and dry, warm summers. The annual average temperature is around and the annual average rainfall is about The sea surface temperature varies from in January and February to in the August and September. In the summer afternoons moderate to (occasionally) strong north westerly winds are common. Subtropical Storm Alpha, notable for being the only tropical or subtropical cyclone to make landfall in Portugal on record, made landfall at peak intensity in the general vicinity of the city on 18 September 2020. Figueira da Foz was, however, particularly hit hard when Storm (Hurricane) Leslie made landfall in mainland Europe right within the city on 13 October 2018.
Спорт
Фигейра-да-Фош қаласы «Ассосьясао Навал 1º Майю» клубына үйі, ол 2005 және 2011 жылдар аралығында ұлттық жоғары лигада, «Примейра Лига» турнирінде алты маусым өткізген футбол командасымен ең танымал. Қала сонымен қатар португалдық баскетбол лигасында өнер көрсететін «Жиназиу Клубе Фигуэйренсе» баскетбол бөлімінің де орны болып табылады, олардың басқа да белгілі іс-шараларына ескек есу және жүзу жатады. Фигейра-да-Фош теннис клубы 1917 жылы құрылған және бүгінгі күнге дейін Мондего өзенінің сағасындағы Санта-Катарина бекінісінің жанында орналасқан. 1997 жылдан 2004 жылға дейін Фигейра қаласында жағажай футболдан халықаралық «Мундиальто» турнирі өткізілді.
Figueira da Foz is home to Associação Naval 1º Maio, best known for its football team which spent six seasons between 2005 and 2011 in the national top tier, the Primeira Liga. The city is also the home of the basketball department of Ginásio Clube Figueirense which competes in the Portuguese basketball league, adding rowing and swimming to their more notorious activities. The Tennis Club da Figueira da Foz was founded in 1917 and is still located next to the Santa Catarina Fort at the mouth of the Mondego River today. The city hosted the Mundialto international beachsoccer tournament from 1997 to 2004.
Халықаралық серфинг жарыстары Фигейрада жиі өтеді, мысалы, 2010 жылғы Әлем чемпионаты немесе 2008 жылғы IFCA Slaloms чемпионаты.
International surf competitions frequently take place in Figueira like the World Surf Championship 2010 or the IFCA Slaloms Worlds 2008.
Жол
Фигейра-да-Фош A14 тас жолы арқылы қолжетімді, ол оны Коимбрамен және A1, A17 тас жолдарымен байланыстырады, олар Авейромен және A25 (Испанияға жететін) солтүстікке, ал Леириямен және A8 оңтүстікке апарады. Ақылы тас жолдарға балама ретінде, ол Leiria-ны Gaia (Порто қаласының жанындағы) байланыстыратын pt және Фигейра-да-Фошты Коимбрамен байланыстыратын pt маршруттарымен, сондай-ақ A1 тас жолына ақысыз балама – IC2 маршрутымен қамтамасыз етілген. Лиссабон, Порто, Лейрия, Авейро және Висеу қалаларына қалааралық автобус қатынасы бар. Коимбраға және арадағы елді мекендерге өңірлік автобус қатынасы да бар.
Figueira da Foz is accessed by motorways A14, linking it to Coimbra and A1, and A17, linking it to Aveiro and A25 (reaching Spain) to the north and Leiria and A8 to the south. As an alternative to tolled motorways, it is served by routes pt, linking Leiria to Gaia (near Porto), and pt, linking Figueira da Foz to Coimbra and IC2, the toll free alternative to A1. There are intercity bus services to Lisbon, Porto, Leiria, Aveiro and Viseu. There are also regional bus services to Coimbra and places in between.
Темір жол
Қаланың өзінің теміржол терминалы – Estação Ferroviária de Figueira da Foz арқылы қызмет көрсетіледі, Коимбраға қала маңы пойыздарымен байланысы бар, сондай-ақ Батыс желісі бойымен жүретін бірнеше аймақтық пойыздар бар, бірақ Лиссабонға немесе Портоға тікелей теміржол қатынасы жоқ. Қалааралық теміржол қызметтері көрсетілетін ең жақын станция – Солтүстік желісіндегі Альфарелос станциясы, ол шығысқа қарай 18 км қашықтықта орналасқан. Коимбра B теміржол станциясы, шығысқа қарай 36 км қашықтықта, жоғары жылдамдықты Alfa Pendular пойыздарына қызмет көрсететін ең жақын станция болып табылады. Екеуі де Лиссабон, Порто және Португалияның басқа да ірі қалаларына жоспарланған қатынастарды ұсынады. Оңтүстік-шығысқа қарай 32 км қашықтықта орналасқан Помбал теміржол станциясы да Alfa Pendular пойыздарымен қызмет көрсетеді, бірақ екі қала арасында тікелей теміржол байланысы жоқ.
The city is served by its own railway terminus, Estação Ferroviária de Figueira da Foz, with suburban trains linking it to Coimbra and some regional trains running along the Western Line, although there is no direct railway service to Lisbon or Porto. The closest station to be served by intercity railway services is lt=Alfarelos, at the Northern Line, 18 km to the east. Estação Ferroviária de Coimbra B, 36 km to the east, is the closest station serving high speed Alfa Pendular trains. Both have scheduled links to Lisbon, Porto and other major cities across Portugal. Estação Ferroviária de Pombal, slightly closer at 32 km to the southeast, also serves Alfa Pendular trains, but there is no direct railway link between the two cities.
Су
Фигуэйра-да-Фоздың Мондего өзені бойындағы өзінің теңіз порты – Фигуэйра-да-Фоз порты бар, онда яхта порты, контейнер терминалы және кеме құрылыс-жөндеу кемежайлары орналасқан. Бұған қоса, су спорты түрлері үшін де мүмкіндіктер бар, әсіресе ескек спорты үшін.
Figueira da Foz has its own seaport, Porto da Figueira da Foz along river Mondego, featuring a marina, a container terminal and naval shipyards. In addition, there are facilities for watersports, in particular rowing.
Ауа
Қаланың өз әуежайы жоқ. Фигуэра-да-Фошқа ең жақын халықаралық әуежай – Порту әуежайы (OPO), солтүстікке қарай 120 км қашықтықта орналасқан және негізінен Еуропаға бірнеше халықаралық бағыттарды ұсынады. Ал оңтүстікке қарай 155 км қашықтықта орналасқан Лиссабон әуежайы (LIS) Солтүстік Америка, Оңтүстік Америка және Африкаға, әсіресе, көбірек континенттер аралық бағыттарды ұсынады. Жеке рейстерді қабылдайтын ең жақын әуежай – Коимбрадағы Биссая Баррето әуежайы (CBP), шығысқа қарай 32 км қашықтықта, мұнда Фигуэра-да-Фош әуе клубы орналасқан. Кендеу ұшақтарды қабылдай алатын ең жақын ұшу-қону жолағы Леириядағы Монте-Реал әуе базасында, оңтүстікке қарай 40 км қашықтықта орналасқан, бірақ ол Португалия әуе күштерінің реактивтік ұшақтарының орны болып табылады, бұл әуе базасын Португалияның қорғаныс жүйесіндегі стратегиялық маңызынан коммерциялық авиацияға айналдыруды қиындатады. 1990 жылдардың басында Фигуэра-да-Фошта «Күміс жағалауы» деп аталатын халықаралық әуежай құрылысын жоспарлаған, ол Лавоста, қала орталығынан оңтүстікке қарай 7 км қашықтықта орналасуы тиіс еді, бірақ ол ешқашан салынбады.
The city does not have its own airport. The closest international airport to Figueira da Foz is Porto Airport (OPO), located 120 km to the north and offering several international destinations primarily in Europe, although Lisbon Airport (LIS), located 155 km to the south, offers more intercontinental destinations, in particular to North America, South America and Africa. The closest aerodrome handling private flights is Bissaya Barreto Aerodrome (CBP) in Coimbra, 32 km to the east, where the Aeroclube da Figueira da Foz is based. The closest runway capable of handling widebody aircraft is at Monte Real Air Base in Leiria, some 40 km to the south, but it is home to the Portuguese Air Force's jet fighter aircraft, making it difficult to convert the airbase to commercial aviation due to its strategic position in Portugal's defence system. An international airport in Figueira da Foz, the Silver Coast International Airport, was planned in the early 1990s, which was to be located in Lavos, 7 km south of the city centre—it has never been built.