Кіріспе

Austro Daimler – 1899 жылдан 1934 жылға дейін Австро-Венгрия империясының автомобильдер шығарушы компаниясы. 1909 жылға дейін ол неміс Daimler Motoren Gesellschaft (DMG) компаниясының еншілес кәсіпорны болды.

Ерте тарих

1890 жылы Эдуард Биренц австриялық саудагер болып тағайындалды. Компания жақсы сатылып, Эдуард Фишердің инженерлік зауытымен біріккеннен кейін автомобильдерді де өндіре бастады. Өндіріс орындары Винер-Нойштадт қаласында орналасқан. Осы арқылы DMG тарихтағы алғашқы автомобильдік көпұлтты компанияға айналды. Осылайша, 1899 жылдың 11 тамызында Австрияның Даймлер қозғалтқыштары қоғамы құрылды. Бөлшектер жинағы Штутгарттан келгенімен, 1900 жылы олар 2 цилиндрлі, 4 орындық алғашқы автомобильдерін жасады. Көп ұзамай, олар сәнді автомобильдерге, жүк машиналарына, автобустарға, теңіз кемелеріне және пойызға арналған қозғалтқыштарды өндіре бастады.

Пол Даймлер дәуірі

1902 жылы Готлиб Даймлердің ұлы Пол Даймлер Техникалық бөлімді басқарды. Ол ықшам автомобиль (8 ат күші, 45 км/сағ) жасады. 1905 жылы ол компанияның алғашқы бронеавтомобилін құрастырды. Сонымен қатар, компания жүк көліктері мен автобустар үшін де қозғалтқыштар өндірді. Алайда, Даймлер 1905 жылы Майбах бос қалдырған зерттеу және әзірлеме бөлімін басқару үшін Штутгартқа оралды.

Фердинанд Порше дәуірі

Фердинанд Порше ағасы Даймлердің техникалық дизайнер ретіндегі орнын алды. Austro Daimler автомобильдері жарыстарға қатысып жүргенімен, Порше екі танымал жарыс машинасымен (Mixte және Maya) аэродинамиканы қолдануды дамытты. Сондай-ақ, ол 1902 жылдан 1907 жылға дейін өндірілген Mercédès Electrique Mixte моделін жобалады. Порше компанияда 800 жұмысшысы болған кезде компанияны реформалауға ұйытқы болды. Компания 1906 жылдың 27 шілдесінде «Austro Daimler» деп қайта аталды. Сол жылы австриялық Эмиль Джеллинек бірнеше Austro Daimler лицензиясын сатып алып, шетелде қосалқы компаниялар құрды. 1908 жылы Austro Daimler Zeppelin қозғалтқыштарын шығара бастады. Бұл Порше үшін жеке қызығушылық болды, себебі ол эрцгерцог Франц Фердинандты Вена қаласының үстінен ұшыруды ұнататын. Компанияның дамуын одан әрі ілгерілету үшін, 1909 жылы Порше Austro Daimler-ге DMG меншігінен толық тәуелсіздік берді. 1910 жылы компания Oesterreichische Daimler Motoren AG (Австриялық Daimler Engines AG) деп аталды, оның логотипі – Австрияның екі басты құбыжығы. 1912 жылы DMG қалған акцияларын сатты. 1911 жылы Austro Daimler Prinz Heinrich (ағылшын тілінде: Принц Генрих) моделін өндіруді бастады; 5,714 куб.см көлемді төрт цилиндрлі қозғалтқышы бар бұл автомобиль тез арада танымал болды. Ол 2100 айналымда 95 ат күшіне жете алды, сонымен қатар, бүйір клапандары бар және 1200 айналымда жұмыс істейтін 6900 куб.см көлемді, аз қуатты нұсқасы да болды. Екі дизайн да Поршенің жобалары еді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Austro Daimler компаниясының 4500 жұмысшысы соғыс уақытындағы өндіріске зор үлес қосты. Олар 1918 жылғы австро-венгр қаңтар ереуілінде маңызды рөл атқарды, онда большевиктердің билікті басып алуына шабыттанған жұмысшылар соғысқа қарсылық көрсету үшін ереуілге шықты. Ереуілдің басты себебі – ұн мөлшерін екі есеге азайту болды. Порше жұмысшылармен кездесіп, Венаға барып, азық-түлік министрімен сөйлесуге келісті. Бірақ, оның жұмысшыларды жұмысқа қайтуға шақыруына құлақ аспай, олар қалалық әкімдікке шеру тартты. Сол жерде оларға локомотив зауытының, радиатор зауытының, ұшақ зауытының, сондай-ақ Г. Раттың және Лихтенвертердің жергілікті оқ-дәрі зауыттарының жұмысшылары қосылды. Жиналғандардың саны тез арада 10 000-нан асып, Штадхолдер азық-түлікпен қамтамасыз етуді басқаратын мемлекеттік ұйым – Volksernährungsamt-ке телефон соқты. Алайда, министр, генерал Антон Хёфер тек жұмысшылардың өкілдерімен кездесуге уәде берді. Ереуіл империя бойынша таралып, 700 000-нан астам жұмысшыны қамтыды.

1920-1930 жылдар

Соғыстан кейін компания қайтадан автомобильдер шығаруға кірісті. Austro Daimler хан патшасының қолдауына ие екенін, ханзада Генрихпен байланысы арқылы дәлелдеді. Бірақ көп ұзамай компания құлдырауға бет бұрды. Біріншіден, Austro Daimler бірнеше компаниямен бірікті – Skoda, Fiat және Puch (1928). Содан кейін, Камилло Кастильонидің ысырапшыл басқаруының салдарынан қиын жағдайға түсті. Осы кезде Порше 1920-ші жылдардың басында 1,3 литрлік "Sascha" жарыс машиналарын жасады (олардың демеушісі, граф Саша Коловрат Краковскинің құрметіне аталған). Компания ұсынған ең кішкентай модель 2212 см³ төрт цилиндрлі қозғалтқышқа ие болды. Дегенмен, экономикалық жағдай нашарлаған соң, Порше 1923 жылы компанияны тастап, Austro Daimler-дің қаржылық қиындықтарынан арылды. Оның орнына ол Штутгарттың DMG компаниясына ауысты. 1930-шы жылдарда Austro Daimler ұсынған ең танымал автомобиль ADM болды, ол 2,540 см³, 2,650 см³ және 2,994 см³ көлемді алты цилиндрлі қозғалтқыштармен жабдықталған. Соңғысы (ADM III) 4000 айналымда жұмыс істеп, онжылдықтың ең керемет автомобильдерінің біріне айналды. Сондай-ақ, ADR деген, сәнділігі азырақ спорттық нұсқасы да ұсынылды. 1931 жылы Austro Daimler 4624 см³ көлемді сегіз цилиндрлі автомобильді, өте қымбат, сәнді көлікті ұсынды. Австриялық зауытта жасалған соңғы керемет автомобиль – "Бергмейстер" болды, ол 3614 см³ көлемді, 3600 айналымда жұмыс істей алатын қозғалтқышқа ие болды; бұл машинаның ең жоғары жылдамдығы болды. 1934 жылы компания Steyr Automobile компаниясымен бірігіп, Steyr Daimler Puch конгломератын құрды. Алайда, сол жылы Austro Daimler таратылды.

Соғыстан кейінгі кезең

1970 жылдары және 1980 жылдардың басында велосипедтер Steyr Daimler Puch компаниясымен шығарылды, олардың кейбір үлгілері Puch таңбасымен, ал жоғары сапалы үлгілері Austro Daimler таңбасымен белгіленді. 1987 жылы консорциумның велосипед өндірісіне қатысты бөлімдері Италияның Piaggio & C. S. p. A. компаниясына сатылғанда Puch таңбасы да берілді. Бірақ Austro Daimler атауына құқықтар сатылған жоқ. Осыдан бері бұл таңбамен велосипедтер шығарылмайды.