Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық инженер және математик (1850–1920)
Irish engineer and mathematician (1850–1920)
Джон Перри (14 ақпан 1850 – 4 тамыз 1920) – Ирландиядан шыққан, жаңа жол ашқан инженер және математик.
John Perry (14 February 1850 – 4 August 1920) was a pioneering engineer and mathematician from Ireland.
Өмір
Ол 1850 жылы 14 ақпанда Гарваг қаласында, Лондондерри округінде Сэмюэл Перридің екінші ұлы болып дүниеге келді. Джонның ағасы Джеймс Галвей батысындағы округтік геодезист болды және Галвей электрлік жарық компаниясын құрдас негіздемеде іске қосты. Оның қызының бірі, Элис, әлемде инженерлік диплом алған алғашқы әйелдердің бірі еді. Перри Глазго университетінде Лорд Келвиннің ассистенты болып жұмыс істеді, кейін Финсбери техникалық колледжінде механика профессоры болды. Ол 1875-79 жылдары Токиодағы Императорлық инженерлік колледжінде Уильям Эдвард Айртон және Джон Милнмен бірге жұмыс істеді, сондай-ақ Корольдік қоғамның мүшесі болды. 1896 жылдан 1913 жылға дейін ол Лондондағы Императорлық колледжде математика профессоры қызметін атқарды. 1900 жылы Электр инженерлері институтының президенті болып сайланды, ал 1906 жылдан 1908 жылға дейін Лондон физикалық қоғамының президенті болды. Перри өзінің жұмыс берушісі Лорд Келвинге зор құрметпен қарады. 1890 жылғы орамалдар туралы лекциясының басылымында Перри келесідей алғыс айтты: "Бұл тәжірибелік лекция туралы есеп, оның адал шәкірті, лекторы сэр Уильям Томсонға арналады, осы арқылы төмендегі беттерде жариялануға лайық нәрсенің нағыз авторына қарыз екенін мойындайды." Кітап 1957 жылы Dover Publications баспасында «Айналатын ойыншықтар және гироскопиялық қозғалыстар» деген атпен қайта басылды. Басқалар (Германиядағы Макс Шулер, АҚШ-тағы Сперри) практикалық гирокомпастарды жасаумен айналысса да, Перри Сидни Браунмен бірлесіп оларды одан әрі жетілдірді және оларға патент берілді: Джон Перридің «Гирокомпасы», Сидни Джордж Браун, 1917 жылдың тамызында тіркелді; 1919 жылы патенттелді. Перри 1901 жылдың маусым айында Глазго университетінен құрметті докторлық дәрежесін (LL. D) алды.
He was born on 14 February 1850 at Garvagh, County Londonderry, the second son of Samuel Perry and a Scottish born wife. John's brother James was the County Surveyor in Galway West and co founded the Galway Electric Light Company. One of his daughters, Alice, was one of the first women in the world with an engineering degree. Perry worked as Lord Kelvin's assistant at the University of Glasgow, and later became professor of mechanical engineering at Finsbury Technical College. He was a colleague of William Edward Ayrton and John Milne at the Imperial College of Engineering in Tokyo, 1875–79, and was also a Fellow of the Royal Society. He was professor of mathematics at Imperial College in London from 1896 to 1913. In 1900 he was elected president of the Institution of Electrical Engineers, and from 1906 to 1908 served as president of the Physical Society of London. Perry was a great admirer of his employer, Lord Kelvin. In the printing of his 1890 lecture on spinning tops, Perry inscribed the following acknowledgement: "This report of an experimental lecture is inscribed to Sir William Thomson, by his affectionate pupil, the lecturer, who hereby takes a convenient method of acknowledging the real author of whatever is worth publication in the following pages." The book was later reprinted by Dover Publications in 1957 as Spinning Tops and Gyroscopic Motions. Although others (Max Schuler in Germany, Sperry in the USA) had been working on developing practical gyrocompasses, Perry collaborated with Sidney Brown to further develop these and they were awarded : "Gyro compass" by John Perry, Sidney George Brown, filed August 1917; granted 1919. Perry received an honorary doctorate (LL. D) from the University of Glasgow in June 1901.
Лорд Келвинге қарсы
1895 жылы Перри Кельвиннің Жердің ішкі жылу өткізгіштігі төмен деген тұжырымын сынаған мақала жариялады, соның салдарынан Кельвиннің Жердің жасы 20–400 миллион жыл ғана деген есебіне қарсылық білдірді, бірақ бұл көп әсер етпеді. 1903 жылы радиоактивті ыдырау жылу шығаратыны және бірнеше жылдан кейін тау жыныстарын радиометриялық тәсілмен жасы анықтаудың дамуына дейін, Перридің айтуынша, Жердің жасы көп есе артық екендігі қабылданбады. Перридің пікірінше, Жердің ішкі қабаты сұйық немесе жартылай сұйық болса, ол Кельвин есептеген өткізгіштікке қарағанда жылуды әлдеқайда тиімді түрде тасымалдайды, және ол «ішкі сұйықтықтың көп болуы біздің мақсатымыз үшін практикалық түрде шексіз өткізгіштік дегенді білдіреді» деді. Кельвин бұл идеяны қабылдамады, себебі Жер қыртысының толқындармен деформациялануына ешқандай дәлел болған жоқ, ал Перри Кельвиннің аяқ киімшінің балауызының баяу деформациясын көрсетуіне сілтеме жасады, бұл сол кезде жарықты кеңістікте тарату үшін қажет деп саналған жарық эфирінің болжамдалы қасиеттерін көрсету үшін жасалған еді. Перри былай деп жазды: «Сіздің есептеуіңіздің негізгі себебі – қатты Жердің пішінін өзгере алмайтынына жасаған болжамыңыз, тіпті 1000 миллион жылдың ішінде пішінін өзгертуге тырысатын күштердің әсерінен де, бірақ біз кендегі жолдардың біртіндеп жабылатынын көреміз және Жерде әрдайым қалыңдықтардың, жарықтардың және басқа да пішін өзгерістерінің ұзаққа созылған күштердің әсерінен пайда болатынын білеміз. Мен қатты тау жынысы аяқ киімшінің балауызы сияқты емес екенін білемін, бірақ 109 жыл – ұзақ уақыт, ал күштер зор». Ғылыми қауымның Жердің сұйық ішкі қабатын қабылдамауы геологиядағы идеяларды континенттік дрейфті қолдаушылар жаңғыртқанға дейін тежеді, тіпті 1960 жылдары да геофизикалық модельдер Жердің қатты екендігіне негізделіп құрыла берді.
In 1895, Perry published a paper challenging Kelvin's assumption of low thermal conductivity inside the Earth, and thus disputing Kelvin's estimate that the Earth was only 20–400 million years old, but this had little impact. It was not until the discovery in 1903 that radioactive decay releases heat and the development a few years later of radiometric dating of rocks that it was accepted that the age of Earth was many times greater, as Perry had argued. Perry's reasoning held that if the interior of the Earth was fluid, or partly fluid, it would transfer heat much more effectively than the conductivity which Kelvin assumed, and he stated that "much internal fluidity would practically mean infinite conductivity for our purpose." Kelvin rejected this idea as there was no evidence of tidal deformation of the Earth's crust, and in response Perry made a reference to Kelvin's favourite demonstration of the slow deformation of shoemaker's wax to illustrate the supposed qualities of the presumed luminiferous aether thought then to be necessary to transmit light through space. Perry wrote that "the real basis of your calculation is your assumption that the solid earth cannot alter its shape even in 1000 million years, under the action of forces constantly tending to alter its shape, and yet we see the gradual closing up of passages in a mine, and we know that wrinkling and faults and other changes of shape are always going on in the earth under the action of long continued forces. I know that solid rock is not like cobbler's wax, but 109 years is a long time, and the forces are great." The failure of the scientific community to accept a fluid interior to the Earth held back ideas in geology until the concept was revived by proponents of continental drift, and even in the 1960s geophysical models were still being constructed on the basis that the Earth was solid.