Кіріспе

1893 жылы АҚШ тайпалық жерлерінде тұратын азаматтардың тізілімі

Дауес роллдері (немесе Бес өркениетті тайпаның азаматтары мен босатылғандардың соңғы тізілімі, немесе Дауес комиссиясының соңғы тізілімі) Америка Құрама Штаттарының Дауес комиссиясымен құрылды. Комиссияға 1887 жылғы Жалпы бөлу туралы заңды орындау үшін 1893 жылы АҚШ Конгресі өкілеттік берді. Дәстүр бойынша, осы тайпалық қауымдастарындағы жерлер ортақ иелікте болған. Ортақ жерлерді бөлу үшін Бес өркениетті тайпаның (чероки, чикасау, чоктау, крик және семиноль) азаматтары АҚШ үкіметімен санаққа алынып, тіркелуге тиіс болды. Бұл санаққа Америка Азаматтық соғысынан кейін босатылған, бұрынғы құл болған африкалық американдықтар және олардың ұрпақтары да кірді. Бұл тізімдер үй шаруаларының басшыларына жер бөлуге және артық жерлерді сатудан түскен қаражатты әділ бөлуге пайдаланылды. Осы тізімдер Дауес роллдері деп аталды. Жер алу мүмкіндігі туралы хабар тараған кезде көптеген тайпалық емес адамдар кеңселерге келіп, өздерін тайпалықтар деп жалған мәлімдеді. Олардың көпшілігі өздерін чероки тайпасынан екенін айтты. Отбасылық әңгімелерде әлі де «тауларда жасырыну», немесе «тізімнен шығарылу», немесе «тізімге енуден бас тарту» туралы айтылады, себебі тіркелмеудің себебі өтініш берушілердің американдықтар емес болуында еді.

Санақтау және тіркеу

Доуес комиссиясы мүшелік тізімдерін алу үшін жеке тайпаларға барды, бірақ дәл санаққа жақындау үшін бірнеше әрекет жасалды. 1898 жылы Конгресс Кертис заңын қабылдады, ол жаңа тізімнің жасалынып, барлық бұрынғы тізімдердің орнын басатынын қарастырды. Халықты санаудағы қиындықтарға сол кездегі мәжбүрлі көші-қондар, сондай-ақ Америка Азамат соғысы себеп болды. Бұған қоса, тайпалық қауымдастықтарға бұрын жат болған Қандық мөлшері (Blood Quantum) деген ұғымды американдық санақшылар енгізді. Бұл көрсеткішті жазғандар адамның сыртқы түріне және оның жеке пікіріне сүйене отырып, баға беріп жазды, егер адам қатысса, оның пікірі ескерілді. Санаққа түсуден бас тарту, тіпті қашу, адамның тұтқындалуына ордер беруге алып келді; одан кейін олар қатыгездікпен қаралып, күштеп тізімге енгізу процесінде түрмеге қамалуы мүмкін еді. Кейбіреулері кейін қамалып, күштеп тізімге алынды, ал басқаларын олардың қауымдастықтарындағы адамдар өздерінің орнына тізімге енгізді. Сонымен қатар, 1896 жылғы халық санағы тізіміндегі барлық адамдар қатысқан тараптарға хабарлаусыз тіркелді. Санақтан толығымен қашудың жалғыз жолы – қоғамнан мүлдем кетіп, ассимиляцияға ұшырау еді. Вирджиния Комонвелл университетінің тарих профессоры Грегори Смитерс: "Бұл жерді немесе азық-түлік рационын алуға ұмтылған мүмкіндік күткен ақ адамдар еді. Бұл адамдар Доуес комиссиясын пайдалануға қуанышты болды, ал мемлекеттік агенттер 5 доллар үшін пара мен сыбайлас жемқорлыққа көз жұмуға дайын болды". Осы аз ғана топ үшін бұл алаяқтық ақ адамдарға және олардың ұрпақтарына пайда әкелуі мүмкін, бірақ оларды одан әрі жерден шығару, көшіру немесе түрмеге қамау қаупі де болды. Бұл дәуірде жерді иеленудің басқа да жолдары болды, соның ішінде ақ адамдар үшін жер алудың әдістері де болды. Доуес тізіміндегі ақ адамдардың көпшілігі тайпа мүшесімен некелесіп, үнді балалары болғандықтан тізімге енгізілген. Доуес тізімі, кемшіліктері бар екені танылса да, оларды өз заңдарына енгізген мемлекеттердің азаматтық алу процесінде әлі де маңызды рөл атқарады. Федералды үкімет оны жеке тұлғалардың қандық мөлшерін анықтау үшін, Индиандық қан дәрежесінің сертификатын алуда пайдаланады.