Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қашықтықты өлшеу немесе түзу сызықтар салуға арналған құрал. Өлшеу құрылғысы.
An instrument used to measure distances or to draw straight lines
the measuring device
Кейде ереже, шкала немесе сызық өлшегіш деп аталатын сызық, ұзындықты өлшеуге арналған құрал. Ол пайдаланушыға құрылғы жиегіндегі "бөліктер" деп аталатын белгілер қатарынан оқып, ұзындықты бағалауға мүмкіндік береді. Әдетте, құрал қатаң болады және өзінің жиегі түзу болып келеді ("түзу жиек"), бұл қосымша түзу сызықтар салуға мүмкіндік береді. Кейбір сызықтар, мысалы, мата немесе қағаз рулеткалары, қатаң емес. Арнайы сызықтар бар, олардың икемді жиектері таңдалған пішінде сақталады; олар тігін, өнер және қолөнерде қолданылады. Сызықтар ежелгі заманнан бері қолданылып келеді. Олар әдетте металдан, ағаштан, матадан, қағаздан және пластиктен жасалады. Олар ғимараттарды жобалау және салуда маңызды құралдар болып табылады. Ұзындықты жылдам және оңай өлшеу мүмкіндігі оларды тоқыма өнеркәсібінде және бөлшек саудада маңызды етеді, онда жіп, мата және қағаз тауарларының ұзындығы қажетті өлшемге сәйкес кесілуі мүмкін. Балалар сызықты бастауыш мектепте пайдалануды үйренеді және олар көбінесе оқушының мектеп құралдарының бір бөлігі болып табылады. Жоғары сыныптарда сызықтар эвклид геометриясындағы геометриялық құрылыстар үшін түзу жиек ретінде жиі қолданылады. Сызықтар инженерлік және құрылыс салаларында кеңінен қолданылады, көбінесе рулетка түрінде, және техникалық суреттер жасау және оқу үшін пайдаланылады. Көптеген техникалық жұмыстар қазір компьютерде орындалғандықтан, көптеген бағдарламалық қамтамасыздар пайдаланушыға виртуалды қашықтықты бағалауға көмектесетін виртуалды сызықтарды жүзеге асырады.
A ruler, sometimes called a rule, scale or a line gauge, is an instrument used to make length measurements, whereby a user estimates a length by reading from a series of markings called "rules" along an edge of the device. Commonly the instrument is rigid and the edge itself is a straightedge ("ruled straightedge"), which additionally allows one to draw straight lines. Some rulers, such as cloth or paper tape measures, are non rigid. Specialty rulers exist that have flexible edges that retain a chosen shape; these find use in sewing, arts, and crafts. Rulers have been used since ancient times. They are commonly made from metal, wood, fabric, paper, and plastic. They are important tools in the design and construction of buildings. Their ability to quickly and easily measure lengths makes them important in the textile industry and in the retail trade, where lengths of string, fabric, and paper goods can be cut to size. Children learn the basic use of rulers at the elementary school level, and they are often part of a student's school supplies. At the high school level rulers are often used as straightedges for geometric constructions in Euclidean geometry. Rulers are ubiquitous in the engineering and construction industries, often in the form of a tape measure, and are used for making and reading technical drawings. Since much technical work is now done on computer, many software programs implement virtual rulers to help the user estimate virtual distances.
Нұсқалар
Билеушілер әртүрлі материалдардан және түрлі өлшемдерде көптен бері жасалып келеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, олар негізінен ағаштан жасалған, бірақ олар ойлап табылғаннан бері пластиктен де жасалады, оларды ұзындық белгілерін қалыптау арқылы өндіруге болады, сызудың орнына. Металл шеберханада қолдануға арналған, мықтырақ билеушілер үшін қолданылады, кейде тік сызықпен кесу кезінде жиегін сақтау үшін ағаш үстел билеушісіне металл жиек енгізіледі. Сызуға көмектесу үшін үстелде сақтауға ыңғайлы ұзындықта болуы билеуші үшін пайдалы. Ыңғайлы болу үшін қысқа билеушілерді қалтаға салуға болады. Кейбір жағдайларда ұзын билеушілер қажет. Сонымен қатар, 1 метрлік қатаң ағаштан немесе пластиктен жасалған өлшегіш таяқтар, сондай-ақ 1 метрлік өлшегіш таяқтар қолданылады. Бұрын үлкен жобалар үшін ұзын өлшегіш таяқтар қолданылған, бірақ қазір олардың орнына өлшегіш ленталар, геодезиялық дөңгелектер немесе лазерлік қашықтық өлшегіштер қолданылады. Үстел билеушілері үш негізгі мақсатта қолданылады: өлшеу, тура сызықтар салуға көмектесу және пышақпен кесу және сызу үшін тура нұсқау ретінде. Практикалық билеушілердің жиектерінде қашықтық белгілері болады. Сызық өлшегіш – полиграфия саласында қолданылатын билеушінің бір түрі. Олар әртүрлі материалдардан жасалуы мүмкін, әдетте металдан немесе мөлдір пластиктен. Негізгі сызық өлшегіштегі өлшем бірліктеріне әдетте дюйм, агат, пика және нүктелер кіреді. Күрделі сызық өлшегіштері сызықтың енінің үлгілерін, әртүрлі нүктелік өлшемдердегі әдеттегі шрифттердің үлгілерін және т.б. қамтуы мүмкін. Рөлдерге ұқсас өлшеу құралдарын қолданбаған кезде бүктеу (шебердің бүктемелі билеушісі) немесе орау (металл өлшегіш лентасы) арқылы тасымалдауға болады. Қолданылған кезде олар билеуші сияқты тік болады. Бұл беттегі суреттерде қалтаға оңай сыятын бүктемелі ағаш билеуші және кішкентай корпусына оралатын өлшегіш лента көрсетілген. Икемді ұзындықты өлшеу құралы – тігіншінің мата өлшегіш лентасы, ол дюйм мен сантиметрмен градуировкаланған. Ол қатты денелердің айналасын өлшеу үшін, мысалы, адамның белін өлшеу үшін, сондай-ақ сызықтық өлшеу үшін, мысалы, ішкі тізе ұзындығын өлшеу үшін қолданылады. Пайдаланбаған кезде оралғанда аз орын алады. Онлайн билеуші бағдарламасын компьютер экранында немесе ұялы телефонында пиксельдерді өлшеу үшін қолдануға болады. Бұл бағдарламалар экрандық билеушілер немесе онлайн билеушілер деп те аталады. Ол заттың нақты өлшемін дюйм, сантиметр немесе миллиметрмен өлшеу үшін қолданылады.
Rulers have long been made from different materials and in multiple sizes. Historically they were mainly wooden; but plastics have also been used since they were invented; they can be molded with length markings instead of being scribed. Metal is used for more durable rulers for use in the workshop; sometimes a metal edge is embedded into a wooden desk ruler to preserve the edge when used for straight line cutting. in length is useful for a ruler to be kept on a desk to help in drawing. Shorter rulers are convenient for keeping in a pocket. Longer rulers, e. g., , are necessary in some cases. Rigid wooden or plastic yardsticks, 1 yard long, and meter sticks, 1 meter long, are also used. Classically, long measuring rods were used for larger projects, now superseded by tape measure, surveyor's wheel or laser rangefinders. Desk rulers are used for three main purposes: to measure, to aid in drawing straight lines, and as a straight guide for cutting and scoring with a blade. Practical rulers have distance markings along their edges. A line gauge is a type of ruler used in the printing industry. These may be made from a variety of materials, typically metal or clear plastic. Units of measurement on a basic line gauge usually include inches, agate, picas, and points. More detailed line gauges may contain sample widths of lines, samples of common type in several point sizes, etc. Measuring instruments similar in function to rulers are made portable by folding (carpenter's folding rule) or retracting into a coil (metal tape measure) when not in use. When extended for use, they are straight, like a ruler. The illustrations on this page show a carpenter's rule, which folds down to a length of to easily fit in a pocket, and a tape, which retracts into a small housing. A flexible length measuring instrument which is not necessarily straight in use is the tailor's fabric tape measure, a length of tape calibrated in inches and centimeters. It is used to measure around a solid body, e. g. for a person's waist measurement, as well as for linear measurement, e. g., for the inside leg length. It is rolled up when not in use, taking up little space. An Online ruler software program can be used to measure pixels on a computer screen or mobile phone. These programs are also known as screen rulers or online ruler. It is used to measure the actual size of an object in inches, centimeters, or millimeters.
Геометрияда қолдану
Геометрияда, ешқандай белгісі жоқ линейка (тікелей жиек) тек қана нүктелер арасында түзу сызықтар жүргізу үшін қолданылады. Тікелей жиек тура сызықты графиктер мен кестелерді дәл салуға көмектеседі. Линейка және циркуль құрылысы – белгісі жоқ линейка мен циркульді пайдаланатын құрылыстарды білдіреді. Линейка мен циркульдің көмегімен бұрышты екі тең бөлікке бөлуге болады. Дегенмен, тек циркуль мен тікелей жиекті пайдаланып бұрышты үш тең бөлікке бөлу мүмкін емес екені дәлелденген – бұл бұрышты үш бөлікке бөлу мәселесі. Бірақ, егер линейкада екі белгіге рұқсат берілсе, мәселені шешуге болады.
In geometry, a ruler without any marks on it (a straightedge) may be used only for drawing straight lines between points. A straightedge is also used to help draw accurate graphs and tables. A ruler and compass construction refers to constructions using an unmarked ruler and a compass. It is possible to bisect an angle into two equal parts with a ruler and compass. It can be proved, though, that it is impossible to divide an angle into three equal parts using only a compass and straightedge — the problem of angle trisection. However, should two marks be allowed on the ruler, the problem becomes solvable.
Тарих
Өлшемдер тарихында шынтақ, қол және аяқ сияқты адам денесінің бөліктеріне негізделген көптеген қашықтық бірліктері қолданылған, және бұл бірліктердің ұзындығы дәуір мен орналасқан жерге қарай өзгерген. 18 ғасырдың соңында метрикалық жүйе пайдалануға түсті және әлемнің дерлік барлық елдерінде әртүрлі деңгейде қабылданды. Сақталған ең көне өлшеу таяғы – б.з.д. 2650 жылға жататын мыс қорытпасынан жасалған таяқ. Оны неміс ассириологы Экхард Унгер Шумер қаласы Ниппурда (қазіргі Ирак) қазба жұмыстарын жүргізу кезінде тапқан. Б.з.д. 1500 жылға дейін Индес өркениеті кезеңінде пил сүйегінен жасалған билеушілер қолданылған. Иан Уайтлоу Мохенджо-Даро билеушісінің бірліктерге сәйкес бөлінгенін және олардың өте дәл ондық бөліністермен белгіленгенін айтады. Аймақ бойынша табылған ежелгі кірпіштердің өлшемдері осы бірліктерге сәйкес келеді. Антон Улрих 1851 жылы бүгілетін линейканы ойлап тапты. Ал Франк Хант 1902 жылы икемді билеуші жасады.
In the history of measurement many distance units have been used which were based on human body parts such as the cubit, hand and foot and these units varied in length by era and location. In the late 18th century the metric system came into use and has been adopted to varying degrees in almost all countries in the world. The oldest preserved measuring rod is a copper alloy bar that dates from 2650 BC and was found by the German Assyriologist Eckhard Unger while excavating at the Sumerian city of Nippur (present day Iraq). Rulers made of ivory were in use by the Indus Valley civilization period prior to 1500 BC. Ian Whitelaw holds that the Mohenjo Daro ruler is divided into units corresponding to and these are marked out in decimal subdivisions with amazing accuracy, to within Ancient bricks found throughout the region have dimensions that correspond to these units. Anton Ullrich invented the folding ruler in 1851. Frank Hunt later made the flexible ruler in 1902.
Бұрышты және икемді төсегіштер
Тік қисық сызықты салу немесе көшіру үшін қолданылатын, қатаң үлгі түріндегі сызық – француз қисығы деп аталады. Кез келген қажетті пішінге иілуге болатын иілгіш құрылғы – жалпақ сплайн немесе (қазіргі заманғы нұсқасында) иілгіш қисық деп аталады. Тарихи тұрғыдан, шеберлердің құйма пішіндеріне иілетін иілгіш қорғасын сызығы "лесби ережесі" деп белгілі болған.
The equivalent of a ruler for drawing or reproducing a smooth curve, where it takes the form of a rigid template, is known as a French curve. A flexible device that can be bent to the desired shape is known as a flat spline, or (in its more modern incarnation) a flexible curve. Historically, a flexible lead rule used by masons that could be bent to the curves of a molding was known as a lesbian rule.
Философия
Людвиг Витгенштейн өзінің "Философиялық зерттеулер" (1953) атты еңбегінде тілдік ойындарды талқылау кезінде сызықтарды мысал ретінде келтірді. Ол Париждегі стандартты метрлік таяқшаның барлық басқа сызықтардың бір метрлік екендігін анықтау өлшемі болғанын, бірақ осы стандартты метрлік таяқшаның өзі бір метрлік екенін дәлелдеудің аналитикалық тәсілі жоқ екенін көрсетті. Оны бір метр деп тілдік ойын аясында ғана айтуға болады.
Ludwig Wittgenstein famously used rulers as an example in his discussion of language games in the Philosophical Investigations (1953). He pointed out that the standard meter bar in Paris was the criterion against which all other rulers were determined to be one meter long, but that there was no analytical way to demonstrate that the standard meter bar itself was one meter long. It could only be asserted as one meter as part of a language game.