Перудегі "Халықтық Әрекет" партиясы

Кіріспе

Перудегі саяси партия "Халықтық әрекет" (AP) – Перудың бұрынғы президенті Фернандо Белаунде құрған либералдық және реформаторлық саяси партия.

Ерте тарих

Фернандо Белаунде 1956 жылы «Халықтық әрекет» (Acción Popular) партиясын құрды, ол статус-кводағы консервативті күштерге және популистік «Америкалық халықтық революциялық одақ» партиясына реформалық балама ретінде келді. Белаундедің үндеуі АПРА-ның үндеуінен көп ерекшеленбесе де, оның тактикасы көбірек келісімге және аз қақтығысқа бағытталған болды. Ол АПРА-ның саяси базасына, негізінен орта тапқа, сондай-ақ кәсіби және кеңсе қызметкерлерінің кең тобына үндеді. Партия ғылыми прогресс пен технократияны қолдады, бұл саясат прогрессивті әлеуметтік қозғалыстан алынған және ақырында сіңірілген партиядан тарады. «Халықтық әрекет» партиясы сайлауда үлкен жетістіктерге қол жеткізіп, 1963 және 1980 жылдары президенттікке ие болды, бірақ партия институционалды ұйымға қарағанда Белаунденің жеке тұлғасына арналған сайлау машинасына ұқсады. Бастапқыда «Халықтық әрекет» орта-солшыл партия ретінде қарастырылды. Алайда, 1980 жылдары Перудің саяси спектрі қанағаттандырарлықтай солға қарай жылжыды, және «Халықтық әрекет» партиясы оң ортада қалды.

Кейінгі жылдар

1985 жылы АП-ның екінші әкімшілігінен кейін партия АПРА партиясынан жеңіліп, дауыстардың бар болғаны 6,4 пайызын алды. 1990 жылы АП Марио Варгас Льоса басқаратын оңшыл-орталық коалиция – Демократиялық фронттың құрамында сайлауға қатысты. 2000 жылы Виктор Андрес Гарсия Белаунде президенттікке кандидат болып сайланды, бұл АП үшін ең нашар жалпы сайлау болды, ол халық дауысының тек 0,42 пайызын ғана алды. Тек үш АП конгрессмені сайланды. Көптеген адамдар сайлаудың алаяқтықпен өткенін болжағандықтан, Фухимори үкіметінің жемқорлығы оппозиция тарапынан әшкереленгеннен кейін отставкаға кетті. АП мүшесі Валентин Паниягуа 2000 жылдың қарашасында бірнеше күнге Конгресс төрағасы болды, ал Фухимори әкімшілігі құлағаннан кейін 2000 жылдың қарашасынан 2001 жылдың шілдесіне дейін Республиканың уақытша президенті болды. 2001 жылғы 8 сәуірдегі сайлауда партия халық дауысының 4,2 пайызын және Конгресстегі 120 орынның үшеуін жеңіп алды. Сондай-ақ, 2002 жылы алғаш рет Перудің 25 облысы бойынша аймақтық президенттерді сайлау мақсатында аймақтық сайлаулар өтті. Осы тұрғыдан алғанда, партиялық қатысу өте жоғары болды (15 саяси топ). Бұл сайлауда АП дауыс саны бойынша алтыншы орын алды. 2006 жылғы ұлттық сайлауда партия «Біз – Перу» және Тәуелсіздердің Ұлттық координациялық кеңесімен бірігіп, «Орталық фронт» коалициясын құрды. Паниягуа президенттікке үміткер болды, ал вице-президенттікке үміткерлер АП-ның одақтастарынан шықты. «Орталық фронт» ұлттық сайлауда 5,6 пайыз дауыспен бесінші орынға шықты. 2011 жылғы ұлттық сайлауда партия «Біз – Перу» және «Мүмкін Перу» партияларымен бірігіп, «Мүмкін Перу» сайлау альянсын құрды. Президенттікке үміткер болып Перудің бұрынғы президенті және «Мүмкін Перу» партиясының жетекшісі Алехандро Толедо шықты. Альянс ұлттық сайлауда 15,6 пайыз дауыспен төртінші орынды иеленді. 2016 жылғы ұлттық сайлауда партия 2000 жылдан бері алғаш рет жеке қатысты, ол кезде конгрессмен Виктор Андрес Гарсия Белаунде президенттің өкілі Альберто Фухимориге қарсы күресті, және бұл 2006 жылдан бері АП мүшесінің президенттікке үміткер ретінде қатысқан алғашқы рет болды, ол кезде бұрынғы президент Валентин Паниягуа үміткер болған еді. Президенттікке үміткер болып журналист және саяси сарапшы Альфредо Барнехеа шықты, ол партияның ішкі сайлауында 52 пайыз дауыспен жеңіске жетті, Месиас Гевараны (40 пайыз), 2014-2018 жылдар аралығында партия президенті болған заңгер Беатрис Мехианы (6 пайыз) және бұрынғы депутат Алехандро Монтояны (2 пайыз) басып өтті. «Халықтық әрекет» ұлттық сайлауда 6,97 пайыз дауыспен төртінші орынды иеленді. Бұл «Халықтық әрекет» үшін 1985 жылдан бергі ең жақсы нәтиже болды. 2016-2021 жылдар аралығында АП партиясынан 130 конгрессменнің ішінде 5 конгрессмен өкілдік етті, 2020 жылғы кезектен тыс сайлауға дейін, ол кезде олардың өкілдігі 2016-2021 жылдар аралығында 25 конгрессменге дейін артты. 2021 жылғы сайлауда Лескано 18 үміткердің арасында бесінші орынды иеленді, ал партия 2021-2026 жылдар аралығындағы Конгресске 16 орын алды. 2021 жылдың 26 шілдесінде «Халықтық әрекет» мүшесі Мария дель Кармен Альва басқарған альянс Перу Конгресін бақылауға алу үшін келісімге қол жеткізді.

After AP's second administration, in 1985, the party was defeated by the APRA party, gaining only 6.4 percent of the vote. In 1990, AP participated in the elections as a part of the Democratic Front, a center right coalition headed by Mario Vargas Llosa. In 2000, Víctor Andrés García Belaúnde was selected as the presidential nominee, being the worst general election for AP, gaining only 0.42% of the popular vote. Only three AP congressman were elected. As many assume the election was a fraud, Fujimori resigned after the corruption of his government was revealed by the opposition. AP member Valentín Paniagua would become President of the Congress in November 2000 for a few days and, after the fall of the Fujimori administration, became the interim President of the Republic, holding office from November 2000 to July 2001. At the 8 April 2001 election, the party won 4.2% of the popular vote and three out of 120 seats in Congress. Likewise, in 2002, regional elections were held for the first time, which aimed to elect Regional Presidents for the 25 departments of Peru. In that sense, party participation was quite high (15 political groups). In these elections, AP ranked sixth by number of votes. For the 2006 national election, the party joined forces with We Are Peru and National Coordinator of Independents to form the Centre Front coalition. Paniagua was the presidential candidate, while the vice presidential candidates belonged to AP's allies. The Center Front ended in the fifth place in the national election, with 5.6% of the popular vote. For the 2011 national election, the party joined forces with We Are Peru and Possible Peru to form the Possible Peru Electoral Alliance. The presidential candidate was former Peru's president and leader of Possible Peru, Alejandro Toledo. The alliance ended in the fourth place in the national election, with 15.6% of the popular vote. For the 2016 national election, the party ran alone for the first time since 2000, when Congressman Víctor Andrés García Belaúnde ran against the sitting president Alberto Fujimori, and it was the first time since 2006 that Popular Action participated with a party member as a presidential candidate, when former President Valentín Paniagua ran for office. The presidential candidate was Alfredo Barnechea, journalist and political analyst, who won the party's primaries with 52% of the votes, defeating Mesías Guevara (40%), the party's president for the 2014–2018 term, the lawyer Beatríz Mejía (6%) and former Deputy Alejandro Montoya (2%). Popular Action ended in fourth place in the national election, with 6.97% of the popular vote. This was the best result for Popular Action since 1985. For the 2016–2021 term, AP had five congressmen out of 130 representing the party, until the snap election in 2020, when it increased its representation to 25 congressmen until the end of the 2016–2021 term. In the 2021 elections, Lescano placed 5th in a fractured race of 18 candidates while the party gained 16 seats for the 2021–2026 congressional term. On 26 July 2021, an alliance led by Popular Action member María del Carmen Alva successfully negotiated an agreement to gain control of Peru's Congress.

Президенттік

Сайлау үміткері Бірінші тур Екінші тур Нәтижесі Дауыстар % Дауыстар % 1956 Фернандо Белаунде 457,966 36.69 1962 Фернандо Белаунде 544,180 32.21 1963 Фернандо Белаунде 708,662 39.05 1980 Фернандо Белаунде 1,793,190 44.93 1985 Хавьер Альва Орландини 472,627 7.26 1990 Марио Варгас Льоса 2,163,323 32.57 2,708,291 37.62 1995 Рауль Диес Кансеко 122,383 1.64 2000 Виктор Андрес Гарсия Белаунде 46,523 0.42 2001 Қатыспады N/A 2006 Валентин Паниягуа 706,156 5.75 2011 Алехандро Толедо 2,289,561 15.63 2016 Альфредо Барнеchea 1,069,360 6.97 2021 Йонхи Лескано 1,306,288 9.07

Республиканың Конгрессі

Сайлау жетекшісі Сенатта Депутаттар палатасы Лауазымы Үкімет дауысы % Орын+/– Дауысы % Орын+/– 1956 Фернандо Белаунде 3-орын 1962 11 40 2-орын 1963 1 22 2-орын Азшылық үкіметі 1980 1,694,952 40.92 11 1,413,233 38.92 59 1-орын 1985 492,056 8.14 21 491,581 8.43 88 4-орын 1990 1,772,953 32.06 15 1,561,291 30.03 52 1-орын

Сайлау жетекшісі Дауыс % Конгресс +/– Ранг Үкімет 1992 Фернандо Белаунде Бойкотталды 62 19-орын 1995 146,018 3.34 4 6-орын 2000 245,115 2.47 1 9-орын 2001 393,433 4.18 0 7-орын 2006 Виктор Андрес Гарсия Белаунде 760,261 7.07 2 5-орын 2011 Хавьер Алва Орландини 1,904,180 14.83 1 3-орын 2016 Месиас Гуэвара 877,734 7.20 0 6-орын 2020 1,518,171 10.26 20 1-орын 2021 1,159,734 9.02 9 3-орын