Куба хип-хопы: Тәуелсіздік пен мәдени жаңғыру жолында

Кіріспе

Музыка жанры

Хип-хоп музыкасы Майамиден радио және телеарналар арқылы Кубаға келді. 1980 жылдары Кубадағы хип-хоп мәдениеті көбінесе брейк-дансқа бағытталған еді. Бірақ 1990 жылдары Кеңес Одағының құлауымен және Арнайы кезеңнің басталуымен, жас рэперлер, шетелдік туристердің байлығымен танысып, өздерінің қиын жағдайларын сезінді. Олар өздерінің кубалық екендіктерін нығайту және одан әрі революциялық реформаларды талап ету үшін рэпке жүгінді.

Алғашқы жылдары: импорттау

Кубалық рэптің импортталуы талқыланып жүр, бірақ көптеген адамдар оның Майамиден әкелінгенін айтады. Рэп Кубаға шамамен екі жарым ғасыр бұрын келді, Кеңес Одағы құлағаннан кейін 1990 жылдары кеңінен танымал болды. Дегенмен, ол жас монеролардың арасында болды, олардың керемет ауыздық қабілеттері мен тілдік шығармашылығы зор болды. Кубада рэптің қалыптасуының басында, рок сияқты, рэп шетелдік импорт ретінде қарастырылды, және оған тыйым салынбағанымен, қолдау көрсетілмеді немесе ынталандырылмады. Куба үкіметі 1999 жылы хип-хопқа деген көзқарасын өзгертті, оны кубалық мәдениеттің шынайы көрінісі деп жариялады. Сонымен қатар, үкімет Agencia Cubana de Rap (Кубалық рэп агенттігін) құрды, ол мемлекеттік жазбалар компаниясы мен хип-хоп журналын ұсынады және жыл сайынғы Кубалық хип-хоп фестиваліне қолдау көрсетуді бастады. Кубалық рэперлер хип-хоп мәдениетінен алынған жаңа энергияны кубалық музыкаға құйды. Кубадағы рэп АҚШ-тағы гангста-рэп дәуірінде, 2Pac, Notorious B.I.G, Ice T, Snoop Dogg және тағы да көптеген ықпалды гангстер рэперлерімен бірге пайда болды. Түнгі өмірден шеттетілу рэперлердің өздерінің "жер асты" хип-хоп өнерін құруына мүмкіндік берген үй кештерінің маңыздылығын арттырды. Кубалық хип-хоп өнерінде үй кештерінің маңыздылығына туристерге арналған түнгі клубтардың қаржылық шектеулері де әсер етті, олар тек долларды қабылдады немесе кіру құны стандартты кубалық айлық жалақымен тең болатын. 1990 жылдардың ортасында музыкалық өнер туристермен танысу және қажетті валютаға қол жеткізу үшін кубалықтар үшін ең перспективалы мүмкіндіктердің бірі болды. Хип-хоп "соло" әйел денесін қамтитын жаңа би қозғалыстарын жасады: despelote (шашыраңқы) және tembleque (дірілдеу) және subasta de la cintura (бел аукционы). Бұл қозғалыстар әйелдің жеке би стилін анықтайды, ол иық пен кеудеден төменге дейін жылдам қозғалыс пен айналуды қамтиды (сияқты гула-гуп немесе іш биі). Көбінесе қол және дене қимылдарымен бірге, өзін-өзі бағалауды еліктейтін, бұл әйелдердің өз денелерін негізгі актив ретінде пайдалана отырып, серіктестері, басқа болашақ серіктестері және басқа көрермендердің назарына ілігу үшін билеу стиліне елеулі өзгеріс енгізді. Бұл дәстүрлі билермен, мысалы, нормативті жұптық билермен қарама-қайшы болды.

The importation of Cuban rap is debated, but many argue that it was brought from Miami. Rap hit Cuba approximately a quarter century ago, gaining popularity in the 1990s after the fall of the Soviet Union. However it existed among young moneros, who had a tremendous oral ability and linguistic creativity. At the beginning of establishing Rap in Cuba rap like rock was perceived as a foreign import and while it was never forbidden, neither was it promoted or encouraged”
The Cuban government changed its perceptions about hip hop during 1999 when they declared it as an authentic expression of Cuban culture. In addition the government formed the Agencia Cubana de Rap (The Cuban Rap Agency) that provides state run record label and hip hop magazine, and began supporting the annual Cuban Hip Hop festival. Cuban rappers injected a renovating energy into Cuban music that was taken from hip hop culture. Rap in Cuba began to emerge precisely during the gangsta rap period in the United States which included artists like 2Pac, Notorious B. I. G, Ice T, Snoop Dogg and many more influential gangster rappers. This exclusion from night life led to the importance of house parties where raperos were able to establish their own "underground" hip hop scene. The financial constraints of tourist geared night clubs that only accept dollars or venues that cost up to the equivalent of a standard monthly Cuban salary for entry also aided in the significance of house parties in the Cuban hip hop scene. In the mid 1990s, the music scene was one of the most promising for Cubans to meet tourists and gain possible access to much needed hard currency. Hip hop developed new dance moves involving the 'solo' female body: the despelote (all over the place) and tembleque (shake shudder) and the subasta de la cintura (waist auction). These moves define a solo female dance style which involves fast movement and turning/swirling of the area from below shoulders and chest to pelvis (as if one was hula hoop ing or belly dancing). Often accompanied by hand and body gestures mimicking self pleasuring, it constituted a noticeable change in dance style, of women dancing to be 'looked at' both by their partners, by other prospective partners, and by other spectators, using their body as a major asset. This was in contrast to traditional dancing such as normative couple dancing.

Американың ықпалы

Хип-хопқа деген көзқарастың өзгеруіне және жергілікті өнерді дамытуға Кубада саяси қуғын-сүргінде жүрген АҚШ-тың Қара азаттық армиясының белсендісі New Afrikan Revolutionay Nehanda Abiodun-ның қатысуы біршама көмектесті. Американың коммерциялық рэп мәдениетінің қарақшылық өмір салтын, зорлық-зомбылықты және әйелдерге деген құрметсіздікті бейнелеуінен наразы болған Абиодун, АҚШ-тағы Малкольм Х халық қозғалысымен бірлесіп, прогрессивті американдық хип-хоп әртістерін Кубаға шақыруға кірісті. Black August Hip Hop Collective мақсатының мәлімдемесінде былай делінген: «Біздің мақсатымыз – мәдениет пен саясатты біріктіріп, олардың табиғи түрде бірегей хип-хоп санасына қалыптасуына жағдай жасау, бұл біздің әділ, тең және адамгершілік қоғам үшін күресімізді анықтайды». Қозғалыс кубалық емес болғанына қарамастан, үкімет Black August Collective-ті қолдады және революцияны қолдағандықтан рэперлерге өнер көрсетуге рұқсат берді. Куба жастары осы музыка стиліне ғана емес, сонымен қатар орындаушылардың қара нәсілдік мақтанышына да қызығушылық танытты. Күрес санасы және революцияның мақсаттарына жету – бүгінгі кубалық хип-хоптың көп бөлігінің басты ерекшелігі болып табылады.

Жер астындағы оқиғалар

Кубалық хип-хоптың алғашқы кезеңдерінде сүйікті хип-хопты жазу үшін технологияның мүмкіндігі шектеулі болды. Бұл Кубадағы ерекше дыбыстарды көшіруді дерлік мүмкін емес етті. Осы технологияның жетіспеуі, өте жақын тұрған жанкүйерлердің «бонч» деп аталатын жеке жиналыстарын құруға әкелді. Бұл жиналыстар бүгінгі Кубалық рэп қауымдастығының бастауы деп есептелуі мүмкін. Тек ең берілген жанкүйерлер ғана қатысып, рептің дамуын және Кубадан тысқары атақ-даңқын түсіне алды. Бірақ, уақыт өте келе жиналыстар тым көп адамды тартты және оларды жеке үйлерден шығаруға мәжбүр болды. 1994 жылы рэп кәсіпкері Адалберто Хименес осы керемет хип-хоп жиналыстары үшін қоғамдық орын алды. Бұл орын «El local de la Moña» деп аталды. Бұл жерде әдемі қыздар, тамаша сусындар және инновациялық Кубалық хип-хопты табуға болады. «Moña» ошақтың атынан танымал болғандықтан, бұл сөз Кубада рэпті білдіріп, ал «Moñeros» рэперлер немесе рэпті ұнататындарды атау үшін қолданыла бастады. Бұл орын туристерге емес, көбінесе жас, қара нәсілді кубалықтарға арналған. «La Moña» көп орын ауысып, Ескі Гаванада көшпенді кештерге айналды. «La Moña» кіру үшін 5 песо төлеуді талап етті, бұл шамамен 20 центке тең болатын. 1999 жылдың қаңтар айында «La Moña» «La Pampa» деп аталатын кішкентай клубқа көшіп, кіру бағасын 20 песоға көтерді. Бұл баға Гаванадағы көптеген мұқтаж кубалықтар үшін тым жоғары болды. «La Moña» әлі де «moñeros» үшін Кубадағы соңғы андеграунд рэпті тыңдайтын жалғыз орын болып табылады. Кубаның андеграунд сахнасында фристайл – қоғамдық құрылымның көрінісі (әдетте рэперлер мен тыңдаушылардың қауымдастығы цикл құрайды), онда рэп оқымайтын адамдар дауыстап «үйлесімді әуен» жасайды, оған кез келген адам фристайл үшін қосыла алады. Кубалық ғалым Джеффри Бейкер осындай музыка жасаушылар тобының «қоғамға өзгеше әлеуметтік тәртіп пен моральдық құндылықтарды қалыптастыруға мүмкіндік беретінін» айтады.

Мемлекеттік қолдау

Хип-хоп 1995 жылы "Festival de Rap Cubano" фестивалінің басталуымен көпшілік назарына түсті, бұл Grupo Uno мен Asociación de Hermanos Sais (AHS) мемлекеттік бірлестігінің бірлескен әрекеті. Жарнама нашар болғанымен және орналасқан жері шалғай болғанына қарамастан, фестиваль үлкен табысқа жетті. Amenaza (қазір халықаралық деңгейде Orishas деп танылады) 1996 жылғы фестивальде өнер көрсетуіне афрокубалық бат перкуссиясын енгізгенде кубалық рэп ерекше жанр ретінде қалыптасты, осылайша байқауда бірінші орынды жеңіп алды. Сол жылы Кубаның бірінші әйелдер тобы Instinto өздерінің күшті реп стилі мен өнер көрсетуімен екінші орынды иеленді. 1999 жылы Ди-джей Ариэль Фернандестің жазған "Хип-хоп манифесті" арқасында Кубаның мәдениет министрі Абель Прието кубалық рэп пен рок музыкасын (Кубада маргиналды музыка жанры) "кубалық мәдениеттің шынайы көрінісі" деп жариялады. Фидель Кастро хип-хоп музыкасын революциялық идеялары үшін "революцияның алдыңғы шебінде" деп бағалады. Осының нәтижесінде Agencia Cubana de Rap (Кубалық рэп агенттігі) құрылды, бұл мемлекеттік ұйым жазбалар компаниясы мен "Movimiento" хип-хоп журналын басқарады. 2002 жылы үкімет Кубада хип-хоп өнерін насихаттау мақсатымен жеке жазбалар компаниясы мен "Movimiento" хип-хоп журналы бар Agencia Cubana de Rap (Кубалық рэп агенттігін) құрды. Апта сайын радио және телеарналарда жаңа бағдарламалар іске қосылды. Куба үкіметінің құрған Agencia Cubana de Rap агенттігі түрлі рэперлерді қолдап, олардың альбомдарын шығарды. Бірақ, агенттіктің кері жағы да болды, ол CRA-ның танымалдылығына әсер етті. Әртістер мен топтарға радио эфирінде орын алу және атаққа ие болу белгілі бір шарттармен келді; олардың өзін қалай жеткізуіне шектеулер қойылды.

Түнгі өмір

Бүгінде Кубада сирек кездесетін хип-хоп және рэп клубтары, құнның өсуі, танымал клубтардың долларға көшуі және туристер мен бай кубалық элитасының бөлінуінің күшеюі салдарынан Хавана түнгі өмірінің басқа түрлерінен шеттетілген төменгі және орта таптың кубалықтары үшін ашық және қолжетімді жиналу орыны ретінде пайда болды. Осы бөлінуші әлеуметтік-экономикалық жағдайларда хип-хоп пен рэп концерттері көптеген жас кубалықтар үшін ашық пікір алмасу және әлеуметтік-саяси талқылау алаңына айналды. Расизм, туризм және полицияның қатысуы сияқты мәселелер осы орындарда музыка мен өнер арқылы, сондай-ақ өзара әрекеттесу арқылы ашық түрде көтеріледі.

Кубалық хип-хопты сынға алу

Көптеген адамдар Куба реггетоны мен хип-хоп өнерпаздарының жаңа қозғалысын музыка мағынасын жақында өзгертуі үшін сынап келеді. Куба рэперлері Кубаға қатысты әлеуметтік және саяси мәселелерді, мысалы, расизмді, таптық күресті және полицияның зорлық-зомбылығын сынға алады. Бірақ коммерциялық табысқа деген қысым артқан сайын, кейбір әртістер саяси немесе әлеуметтік саналы мазмұнын жұмсартып, коммерциялық рэпке тән мотивтерге көшті. Көптеген бастамашы әртістер кешке тойлау, көліктер және әйелдер туралы рэп жазудағы жаңа өзгерісті түсінбейді. "Америкадағы хип-хоп наразылық дауысы ретінде, қалалық жастардың өз наразылықтарын білдіру, тұру жағдайлары, үміттері мен армандары туралы айту үшін балама дауыс ретінде пайда болды", - деді Абиодун, 14 жыл бұрын АҚШ-та іс жүзінде қылмыстық ұйымға қатысқандықтан қуғыннан қашып Кубаға келген "Қаралардың азаттығы" партиясының мүшесі. "Бірақ қазір Америкадағы рэптің көп бөлігі ештеңе туралы емес." Сонымен қатар, көптеген адамдар биде және бейнежазбалардағы әйелдердің бейнеленуін сынап келеді. Кейбіреулер әйелдердің ерлердің алдында "иттей" позада билеуін үстемдік деп санайды, бірақ сыншылар мұны еркектің әйелді бақылауға алу жолы деп қарастырады. Сондай-ақ, көптеген адамдар осы бейнежазбалардағы әйелдер өздерін еркектерден төмен көрсету үшін бейнелейді деп санайды. Барлық кубалықтарға бейнелерді ғана емес, әннің мәтінін түсіну үшін уақыт бөлгені пайдалы болар еді. Хип-хоппен байланысты жыныстық сипаттағы билер (мысалы, үйкеліс және "иттей" поза) ғана сыналып отырған жоқ. Соңғы жылдары хип-хоп кубалық мәдениетімен бірігіп, оны шерулерде, мектептік дискотекаларда және клубтарда естуге болады. Бұл 16 жасқа дейінгі балалардың кубалық хип-хоп пен реггетон әндерінің мәтінін естіп, оны орындауына себеп болды, олар көбінесе жыныстық қатынасқа сілтеме жасайды. Дегенмен, саяси мәселелерді көтеретін кубалық хип-хоп кеңінен таралмайды. Кез келген жастағы кубалықтар тыңдай алатын осындай музыка түрлері көбінесе жасырын күйде қалады және үкімет тарапынан басылады, нәтижесінде кубалықтардың көпшілігі сальса, реггетон немесе поп-рэп тыңдауға мәжбүр болады.

Many have criticized the new movement of Cuban Reggaeton and hip hop artists for their recent change in meaning of the music. Cuban rappers attack social and political issues concerning Cuba such as racism, class struggles and police harassment etc. But as pressure for commercial success increases, some artists have toned down their political or socially conscious content, and instead have focused on tropes common in commercial rap. Many of the grass roots artists do not understand the recent change of rapping about partying, cars, and women. "Hip hop in the United States started out as a voice of protest, an alternative voice for urban, inner city youth to voice their grievances, to talk about their living conditions, their hopes and aspirations," said Abiodun, a member of the Black Liberation Party before fleeing to Cuba 14 years ago as a U. S. fugitive facing racketeering charges. "But now what we see in terms of rap in the United States, for the most part, it's really not talking about anything." Also many criticize the objectification of females in the dancing and in videos. Some see it as dominant if the women dance in front of the men in a "doggy style" position, but critics see it as a way of letting the male take initial control over the female. Also many argue that the females in those music videos are objectifying themselves to seem lower than men. It would benefit all of Cuba to take the time to understand the lyrics and not just watch the images of the videos. Sexually charged dancing (like grinding and "doggy style") often associated with hip hop, are not the only things criticized. In recent years, Hip hop has merged with Cuban culture to the point it can be heard in parades, school dances, and clubs. This has given rise to the problem of children, 16 or younger, hearing and singing the lyrics found in Cuban hip hop and reggaeton, which often make reference to sexual activities. Cuban hip hop that addresses political issues, however, are not widely commercialized. These types of music that can be listen to by all Cubans of any age, tend to stay underground and are suppressed by the government, leaving a majority of Cubans no choice but to listen to salsa, reggaeton, or mainstream rap.

Регетонмен кездеседі

Соңғы кезде "андерграунд" термині рэпке көбірек сәйкес келеді. Қазіргі таңда елдегі ең танымал қалалық музыка – реггетон. Соңғы уақытта реггетонның танымалдылығы, әсіресе Кубаның 30 жасқа дейінгі 5 миллион тұрғыны арасында, күрт өсті. Реггетон – оның лирикасы сезімталдық, жекелік және жыныстық қатынасқа ерекше назар аударады, бұл Кубаның андеграунд рэпінің дәстүріне қайшы келеді, оның мазмұны көбінесе теңсіздік пен әділетсіздікке қатысты әлеуметтік пікірлермен сипатталады. Реггетон мен кубалық рэп арасындағы тартыс Кубада қызу тақырыпқа айналды. Бұл көптеген адамдарды әлеуметтік саналы рэп ортасында реггетонды "дұшпан" ретінде бейнелеуге итермеледі, себебі ол қоғамдық ойлану емес, мағынасыз биге баса назар аударады. Кубада рэкетшілдікке қатысты айыптаулардан қашу үшін Кубада тұратын америкалық Неханда Абиодун, кубалық хип-хоп пен рэптің жақтасы, реггетон туралы былай деді: "Онда коммерциялық элементтер байқалады. Жастар еңбегінің жемісін көруді қалағанын кінәлауға болмайды, бірақ олар жауапкершілігі мен интеллектуалды рэпті сақтап, сонымен бірге табыс таба ала ма?". Джефф Бейкердің айтуынша, рэп реггетоннан гөрі әлеуметтік сананы жақсырақ дамытады. Рап биге аз көңіл бөлінген ауызша айтылғандықтан, әртістер өз хабарларын оңай жеткізе алады. Керісінше, реггетон дауыстық өрнекке қарағанда, қозғалысқа көбірек мән береді. Кубалық рэпер Кабера, Папа Хумбертико деп танылған, былай дейді: "Біздің әндерімізде кубалықтардың өмірі, көшеде бізге не болып жатқаны туралы айтамыз". Кабера керісінше "Реггетон адамдарды еңбекке жарамсыз етеді" деп санайды. Мақала авторы Кабераның бұл тұжырымын реггетонның биге деген "ұмтылысынан" туындады деп болжайды. Қорыта айтқанда, кейбіреулер рэптің мәнін айту оңай, ал реггетонның мәнін би арқылы түсіну қиын деп санайды. Реггетонның Кубада таралуы ерекше де, таныс та. Үйде жасалған өндіріс деңгейі, велосипед такси жарнамасы және қалалық жерлерде бейресми бұқаралық тарату реггетонның кубалық қоғамның көп бөлігіне қолжетімділігіне әкелді. Бұл АҚШ музыка индустриясының маркетингтік стратегиясына ұқсас. Реггетонның таралуының ерекшелігі ұлттық кубалық хип-хоп сахнасында қарастырылғанда айқын көрінеді. Әлеуметтік саналы хип-хоп Кубада "музыка индустриясы немесе жазба технологиясы арқылы емес, мемлекет арқылы суретшілер мен көрермендер арасындағы қарым-қатынас ретінде" ұлттандырылды. Көптеген кубалық рэперлер өздерінің рэптерінің тақырыбын temas sociales немесе "әлеуметтік тақырыптар" деп атайды. Осы әлеуметтік және саяси тақырыптарды қосу арқылы олар өз музыкаларын тыңдаушылар үшін құрылымдық және ықпалды етуге тырысады. Бұл тақырыптар Кубадағы тыңдаушылар үшін пайдалы болғанымен, көптеген адамдар үкіметтің музыканы адамдарға әсер ету үшін пайдалануына қарсы. Саясат кубалық хип-хоп сахнасына соншалықты терең сіңгендіктен, Че Гевараның революциялық бейнесі жиі көрінеді, өйткені бұл тұлға Революцияның бастапқы кезеңін білдіреді және жастық идеализмін көрсетеді. Джеффри Бейкердің сөзіне сүйенсек, Че тарихы мен аңызы суретшілерге "қауіпсіз радикализмді" жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Кубалық хип-хоп суретшілері өз музыкалары арқылы ұлтшылдық сезімін сезінудің көптеген жолдары бар. Көптеген кубалық хип-хоп орындаушылары музыкалық тректердегі аранжировкалар мен дыбыстарды сынап көреді. Әдеттегі кубалық музыка стилінен алынған ритмдер хип-хоп музыкасына енгізілді. Бата барабандары, маракас және гуагуанко сияқты жергілікті аспаптар кубалық хип-хоп музыкасының бір бөлігі болды. Музыкалық аспаптармен қатар, тіл де кубалық хип-хоп стилін қалыптастыру мен ұлттастыруда маңызды рөл атқарады. АҚШ пен Куба арасындағы тілдік кедергілер кубалық хип-хопперлерге музыканың музыкалық эстетикасын қабылдауға мүмкіндік берді, бірақ лирикалық мазмұнды қалдырды. Бұл кубалық және америкалық хип-хоп биттерінің ұқсастығы арқылы және АҚШ әндерімен салыстырғанда кубалық әндердегі лирикалық мазмұндағы айырмашылықтар арқылы көрінеді. Сонымен қатар, әннің мәтінін жеткізу үшін қолданылатын ерекше (кубалық) испан диалектісі кубалық хип-хоптың ұлттық құндылығына ықпал етеді және оны басқа испан тілінде сөйлейтін елдерден және АҚШ-тан ерекшелендіретін ерекшелік ретінде қарастырылады. Лирикалық мазмұнының өзі Гавананың кедейлігінде өмір сүрген кубалықтардың күресі мен қиындықтарына сіңген. Осылайша, кубалық шындық кубалықтардың әлеуметтік-экономикалық қиындықтардан зардап шегуінің қалалық өмірін көрсетеді. Марк Рамирес хип-хопты кубалық жастардың дауысын көтеру құралы ретінде сипаттайды. Рамирес хип-хоптың кубалық мәдениеттегі маңыздылығын басқа ұлттық музыка стильдерінен гөрі айқын көрсетеді: "Кубада жасөспірімдер мен жастар өз әлемі әлеуметтік аурулармен, көшедегі алаяқтықпен және расизммен қиратылғанда, қуат үзілісінен де жаман нәрселер бар. Және бұл хип-хоп – сальса немесе румба немесе Buena Vista Social Club – көңілсіздерді қолдайды" (Рамирес). Алайда, көптеген кубалық суретшілер мемлекеттің рэпке қатысуына келісімге келген сияқты, үкіметтің рөлі жақсы өндіріс, көбірек қолдау және коммерциялық кеңірек таралуға әкелуі мүмкін екенін қабылдады. Екінші жағынан, үкімет хип-хоптың революциялық табиғатын қабылдап, оның маргиналданған немесе қысымға ұшырағандардың дауысы болуын қабылдады. Шындығында, көптеген кубалық рэп топтары үкіметті ашық сынайды, ал басқалары үкіметтің ұлттық идеалдарына ашық бойына сіңіреді. Бұл қарым-қатынасты цензура мен бойына сіңірудің араласуы ретінде сипаттауға болады. Куба рэпінің көптеген музыкалық техникаларын және стильдерін АҚШ рэпінен қабылдағанына қарамастан, суретшілер бірнеше себептерге байланысты кубалық үкіметке қарсы жауырылмаған рөлді қабылдамайды. Біріншіден, мемлекет хип-хоп мәдениетін прогрессивті революция құралы ретінде қолдайды, бұл коммунизмден нарықтық капитализмге өту кезеңінде ашық қабылданады. Екіншіден, Гавананың жас суретшілері үкіметтің тегін денсаулық сақтау және білім беруді, сондай-ақ ресурстардың жалпыға бірдей бөлінуін қамтамасыз ететінін түсінеді. АҚШ рэпімен салыстырғанда, кубалық рэптің экономикалық және әлеуметтік-саяси қолдауы жанрлардың мотивациясы мен этикасындағы күрт айырмашылықты көрсетеді. Гангста рэпінің негізі мемлекеттік тастамалдау мен кемсіту тарихында жатыр, ал кубалық рэп жаңа буын кубалық суретшілерінің жекелігін іздеуін көрсететін, азырақ поляризацияланған музыкалық өрнек құрайды.

Most recently, the term "underground" has become more appropriate for rap. The most popular urban music in the country is now reggaeton. Recently, there has been an explosion in popularity of reggaeton, particularly among Cuba's 5 million people under the age of thirty. Reggaetœn –whose lyrics emphasize sensuality, individualism and sex, in graphic and sexually explicit terms– stands in sharp contrast to the tradition of Cuban underground rap, the content of which is more often characterized by social commentary on inequality and injustice. Reggaetón versus Cuban rap has become a contentious debate in Cuba. It's driven many within the socially conscious rap scene to paint reggaetón as the "enemy" due to its focus on mindless dancing rather than community reflection. Nehanda Abiodun, an American living in Cuba to avoid charges of racketeering, who has advocated strongly for Cuban hip hop and rap, said of reggaetón “There is an element of commercialism that’s creeping in You cannot blame these young people for wanting to see the fruits of their labor, but will they be able to maintain that responsible, intellectual rap and still get paid?" According to Geoff Baker, rap promotes social awareness better than reggaetón. Since rap is verbally expressed with a lesser focus on dancing the artists can more easily convey their messages. In contrast reggaetón places a larger emphasis on movement expression than vocal expression. quotes Cuban rapper Cabera, aka Papa Humbertico explaining that rap talks “about the reality of a Cuban's life in our songs, what happens to us in the street.” In contrast Cabera believes “"All reggaeton does is make people stupid.” The author of the article assumes that Cabera's statement derives from the “preoccupation” with dance of reggaetón. In summary, some believe that rap is more easily expressive while reggaetón conveys its message less understandably through dance. The dissemination of reggaetón in Cuba is altogether peculiar and familiar. The guerilla marketing of reggaetón with its homespun production value, bicycle taxi advertising
and the informal mass distribution in urban areas has led to its accessibility to the Cuban community at large. This rings familiar with US music industry marketing strategies. The peculiarity of reggaetón's dissemination is raised when contextualized within the nationalistic Cuban hip hop scene. Socially conscious hip hop was nationalized into Cuba "as a process of engagement between artists and audiences mediated by the state, rather than by the music industry or by recording technology." Many Cuban rappers refer to the subjects of their rap as temas sociales or "social themes." By involving these social and political themes, they try to make their music constructive and influential to their listeners. Although these themes may be useful to the listeners in Cuba, many people speak against the governments use of music to influence people. Politics is so deeply rooted in the hip hop scene in Cuba that the revolutionary image of Che Guevara is frequently seen, as the late figure represents the early stage in the Revolution and embodies youthful idealism. According to Geoffrey Baker, the history and legend of Che allows artists to practice “safe radicalism.”

There are many ways in which Cuban hip hop artists achieve a sense of nationalism through their music. Many Cuban hip hop artists attempt through the musical backing track arrangements and sounds. Rhythms borrowing from traditional Cuban music style have been incorporated in hip hop music. Native instruments such as bata drums, maracas, and guaguanco have been part of the indigenization hip hop music in Cuba. In addition to musical instrumentation, language also plays a large part in the shaping and nationalization of Cuban hip hop. Language barriers between the US and Cuba allowed for Cuban hip hoppers to embrace the musical aesthetic of the music, but leave behind the lyrical content. This can be seen through similarity between Cuban and US hip hop beats; and the differences between lyrical content performed over the US songs and Cuban songs. Additionally, the distinct (Cuban) Spanish dialect used to deliver the lyrics contributes to the nationalistic value of Cuban hip hop, and is viewed as characteristic which sets it apart from other Spanish speaking countries and the US alike. The lyrical content, in and of itself, also speaks to the struggles and hardships experienced by Cubans in impoverished inner city areas of Havana. The harsh Cuban reality, in this way, provides a lens into the unique inner city experience of Cubans suffering from socio economic hardships. According to Marc Ramirez, hip hop has acted as tool for youth in Cuba to speak out. Here, Ramirez pinpoints the importance of hip hop in Cuban culture—even more so than other native musical styles: “In Cuba, where teenagers and young adults see their world torn by social ills including street hustling and racism, there are worse things to worry about than power outages. And it's hip hop not salsa or rumba or the Buena Vista Social Club that sustains the disillusioned” (Ramirez). However, many Cuban artists seem to have reached a consensus with the state's involvement in rap, accepting that the government's role may lead to better production, more support, and more commercial exposure. On the other hand, the government seems to accept and respect the revolutionary nature of hip hop and embrace that it is a means for the marginalized or downtrodden to speak up. In fact, many Cuban rap groups openly criticize the government, and many others openly assimilate to the government's nationalist ideals. The relationship can be characterized as encompassing both censorship and assimilation

Although rap Cubano clearly adopted many musical techniques and stylistics characterized by rap in the US, the artists do not take such an adversarial role against the Cuban government for several reasons. First, the state supports hip hop culture as a vehicle of progressive revolution which is openly accepted in the midst of a polarized socio political shift from Communism to Market Capitalism. Secondly, young Havana artists realize that their government provides free health care and education, as well as a generally more equitable distribution of resources. In contrast to US rap, rap Cubano's economic, and socio political support elucidates a stark discrepancy in the motivation and ethos of the genres. While the foundation of gangsta rap is rooted in histories of state abandonment and discrimination, rap Cubano formulates a less polarized musical expression that lyrically portrays the realities of a new generation of Cuban artists searching for identity.

Кубалық хип-хоптағы әйелдер

Әйелдер де, ерлер сияқты, Кубаға капитализмнің енгізілуінен айқын әсер көрді. Жинтеризмо – туристерге арналған проституцияның бір түрі, ол кедей кубалық әйелдерге мемлекеттік жұмыстан таба алмайтын американ долларына қол жеткізуге мүмкіндік береді. Ақша табу үшін денелерін құрбан етулеріне қарамастан, рапералар оларға құрмет көрсетілмесе теңдік мүмкін емес деп мәлімдейді. Көптеген әйел рэперлер болғанымен, Лас Крудас деп те белгілі лесбияндық трио – Крудас Кубенси, ашық гомосексуалдылығы үшін көптеген деректі фильмдерде және диссертацияларда кеңінен талданды. Лас Крудас 1999 жылы Omega Kilay (әйелдер рэп ұжымы) құрамын, басқа әйел рэперлер – I n I, DJ Leidis, DJ Yary есімді әріптестерімен бірге құрды. Алайда, осы әйелдердің көпшілігі, сондай-ақ көптеген ер рэперлер де үздіріліссіз цензура мен өнер көрсету мүмкіндіктерінің шектелуіне байланысты Кубадан кетіп қалды. Explosion Femenina (немесе Oye Habana) әйелдер тобы көрермендерін баурап алу үшін тартымдылық пен зиялылықты үйлестіреді. Мариана және Тельмари сияқты басқа әйел рэперлер өз даусын және талантын қалыптастыру үшін ерлер тобынан бөлініп, жеке жол таңдады. Лас Крудас мүшелері өздерін ең алдымен кубалық деп танудың орнына, феминист, афрокубалық және кедей сияқты басқа да анықтамаларды қолданады. Топ Куба сияқты Латын Америкасы мәдениеттеріндегі ерлердің үстемдігін білдіретін мачизмге қарсы күреседі. Лас Крудас үшін кубалықтар арасындағы әлеуметтік және экономикалық айырмашылықтарды мойындау маңызды, себебі осы арқылы көптеген кубалық әйелдерді үй шаруасы сияқты тұрмыстық рөлдерде шектейтін гендерлік стереотиптерді қайта қарастыруға болады.

Тарату

1980 жылдан бері кубалықтар музыкаға деген құмарлықтарын жеке даираларда бөлісіп келді. Америкалық хип-хоптың алғашқы үні Гавана мен аралдың басқа да аймандарындағы үйлерде радио толқындары арқылы Майамиден келді. 1990 жылдары рэперлер халықаралық гастрольдерде болып, жаңа пластинкалар мен микстейптерді CD-де әкелді, осылайша олардың музыкалық көкжиегі кеңейді. Дегенмен, Кубада альбомдар өте сирек сатылды. Интернет дүниежүзінде кеңінен таралған кезде кубалықтар мәдени өнім мен таралымның қарқынды дамуынан шетте қалды. 21-ші ғасырдың басында суретшілер үшін халықаралық саяхаттар жеңілдеді және CD-лердің саны арта түсті. "Quemadores", яғни "жағып көшірушілер" CD-лерді USB флешкаларына көшіріп, оларды қолдан-қолға таратуды бастады. Бұл практика бүгінге дейін "пакете" (paketé) бірге жалғасуда, ол YouTube және басқа да интернет көздерінен алынған, халықаралық рэп музыкасын қамтитын таңдаулы жинақ.

Куба жарғағы

Юма – жалпы шетелдіктерді атау үшін кубалық көше жаргонында қолданылатын сөз. Алғашқыда бұл сөз «янки», яғни Америка Құрама Штаттарынан келген адамды білдірген. Кубалықтар бұл сөзді көбінесе АҚШ-тан келгендерге қатысты қолданса, Кубаға тек америкалықтар ғана емес, басқа елдерден де келушілер болады. «A ti te gustan los yumas» атты ән жазылған. Бұл әнге бірнеше себеп себепкер болды, соның ішінде кубалық әйелдердің шетелдік еркектерді ақшаға бағалайды деген пікір де бар.

Белгілі топтар

2016 жылы Кубада 500-ден астам хип-хоп әртісі тіркелген. Дегенмен, Куба хип-хопына ғылыми және бұқаралық ақпарат құралдарында үлкен қызығушылық танытылса да, аралдан тыс жерлерде кубалық азаматтардың аз ғана тобы естілді. Кубадан шыққан ең сәтті рэп тобы – «Оришас» болды. «Amenaza» немесе «Қауіп» деген атпен бастаған бұл топ, нәсілдік мәселелерді көтеріп, Кастроның түссіз немесе «түс соқыр» қоғам идеясына қарсы тұрды. 2003 жылы Еуропада тұратын кубалық әнші Аддис Мерседес өзінің инновациялық «Nomad» альбомын шығарды, онда кубалық мәдениетін хип-хоп, хаус және R&B элементтерімен үйлестірді. 2012 жылы жарық көрген үшінші альбомы «Addys», негізінен авторлық-әндерші атмосферасында жазылған болатын. «Alma Latina» әнінде Аддис Мерседес Кубадан эмиграция жасау туралы рэп оқыды. 2000-шы жылдардың ортасында бұл қозғалыстың танымалдығы төмендеді. Мемлекеттік шектеулерге тап болып, басқа елдерде жақсы экономикалық мүмкіндіктерді көріп, Ариэль Фернандес Диас және «Лас Крудас» сияқты әртістер АҚШ-қа, Еуропаға немесе Латын Америкасының басқа елдеріне кетіп қалды. Олар кубалық хип-хоптың ерікті түрде елден шығушы қауымдастығын құрайды, бұл қауымдастық кеңінен қолжетімді интернет ресурстарын пайдаланып, қоғамдық саналы хабарларды жеткізеді. «Лос Альдеанос» 2000-шы жылдардың соңы мен 2010-шы жылдардың басында куба үкіметімен келісімге келуге қарсы болған жаңа буын рэперлерін жетектеді. Агрессивті мемлекетке қарсы риторикасы үшін цензураға тап болған бұл топ Кубада даулы болды. Соңғы жылдары топтың бір бөлігінің серб мердігерімен қаржыландырылғаны анықталды. USAID-тан қолдау көрсетілді деген айыптаулар мемлекеттің «Лос Альдеанос» Революцияға қарсы жұмыс істеді деген сеніміне ықпал етеді. Көптеген басқа топтар сияқты, бұл дуэт те еркін жұмыс істеу үшін шетелге көшіп кетті.