Америкалық астроном Дональд Э. Остерброк өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Американдық астроном Дональд Эдвард Остерброк (13 шілде 1924 – 11 қаңтар 2007) – американдық астроном, жұлдыз пайда болуы және астрономия тарихы саласындағы еңбектерімен әйгілі болған.

Өмірбаян

Остерброк Цинциннатиде дүниеге келген. Оның әкесі электр инженері болған. Ол Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ армиясында қызмет етіп, Тынық мұхитында ауа райын бақылаған. Ауа райы бойынша білімін арттыру үшін Чикаго университетінде физика мамандығы бойынша бакалаврлық білім алған. Чикаго университетінде білім алып, 1952 жылы физикадан бакалавр және магистр, ал астрономиядан доктор ғылымын қорғаған. Чикаго университетінің Йеркес обсерваториясында жұмыс істеген кезде Субрахманян Чандрасекардың шәкірті болған. Уильям Уилсон Морган мен Стюарт Шарплеспен бірлескен жұмысы Сүт Жолының спиральді қолдарының бар екенін көрсеткен. 1958 жылға дейін Калифорния технология институтында докторанттан кейінгі зерттеуші, оқытушы және ассистент-профессор болып жұмыс істеген. Содан кейін Висконсин университетіне (Мэдисон) ассистент-профессор болып тағайындалып, 1959 жылы қызметке бекітілген, ал 1961 жылы толық профессорлық дәрежесіне көтерілген. 1960-1961 оқу жылында Гуггенхайм стипендиясын алған. 1973 жылы Мэдисоннан Калифорния университетінің Санта-Крус қаласындағы астрономия және астрофизика профессоры және Лик обсерваториясының директоры болып тағайындалған. Бұл қызметін 1981 жылға дейін атқарған. 1993 жылы зейнетке шыққанға дейін UC Santa Cruz факультетінде қызмет еткен. Зейнетке шыққаннан кейін де профессор Остерброк күн сайын кампустағы кеңсесіне барып, ғылыми зерттеулерін жүргізіп, жарияланымдарын жасап, астрономиялық қауымдастықта белсенді қатысқан. Өмірден өткен кезде астрономия және астрономия тарихы бойынша 12 монографияның авторы болған, соның ішінде 1989 жылы жарық көрген «Газды тұмандықтар мен белсенді галактикалық ядролардың астрофизикасы» және Кентукки университетінің профессоры Гари Ферландпен бірлесіп жазылған, жақында жаңартылған 2-басылымы (2006). Астрономия және астрофизика саласындағы 150-ден астам мақалаларымен қатар, 70 тарихи зерттеу, өмірбаяндық естеліктер және 19-шы және 20-шы ғасырлардағы астрономияның көрнекті тұлғаларының некрологтарын, сондай-ақ көптеген кітап шолуларын жариялаған. Остерброктың ғылыми еңбектері ыстық жұлдыздардың маңындағы иондалған газдардың сипатын және қара тесіктермен қуатталатын белсенді галактикалық ядроларды зерттеуді қамтыған. Остерброк Америка астрономиялық қоғамы мен Тынық мұхиты астрономиялық қоғамынан өмірлік жетістіктері үшін марапатталған. 1988 жылдан 1990 жылға дейін Америка астрономиялық қоғамының президенті болған. Жүрек талмасынан қайтыс болған. Оның 54 жыл бірге өмір сүрген әйелі Ирен Хансен (1926-2019), ұлы және екі қызы қалған.

Osterbrock was born in Cincinnati. His father was an electrical engineer. He served with the US Army in the Second World War, making weather observations in the Pacific. He did undergraduate classes in physics at the University of Chicago as part of his weather training. He was educated at the University of Chicago, where he received bachelor's and master's degrees in physics and a PhD in astronomy in 1952. He was a student of Subrahmanyan Chandrasekhar while working at University of Chicago's Yerkes Observatory. His work there with William Wilson Morgan and Stewart Sharpless showed the existence of the Milky Way's spiral arms. He became a post doctoral researcher, instructor and assistant professor at the California Institute of Technology until 1958. He was then appointed assistant professor at the University of Wisconsin–Madison, received tenure there in 1959, and was promoted to full professor in 1961. He was a Guggenheim Fellow for the academic year 1960–1961. In 1973 he moved from Madison to the University of California at Santa Cruz, as Professor of Astronomy and Astrophysics, and Director of Lick Observatory, a position he held until 1981. He remained on the faculty at UC Santa Cruz until his retirement in 1993. Thereafter, Emeritus Professor Osterbrock continued to make daily trips to his office on campus, to work on his research, to keep publishing, and to maintain an active role in the astronomical community. At the time of his death he had authored 12 monographs on astronomy and the history of astronomy, including, in 1989 the influential textbook Astrophysics of Gaseous Nebulae and Active Galactic Nuclei, and the recently updated and revised 2nd edition (2006) written along with Gary Ferland of the University of Kentucky. Alongside his more than 150 articles on astronomy and astrophysics, he published 70 historical studies, biographical memoirs, and obituaries of major figures in nineteenth and twentieth century astronomy, and numerous book reviews. Osterbrock's research included work on the nature of ionized gases around hot stars and studying active galactic nuclei powered by black holes. Osterbrock received lifetime achievement awards from the American Astronomical Society and the Astronomical Society of the Pacific. He was President of the American Astronomical Society from 1988 to 1990. He died following a heart attack. He was survived by his wife of 54 years, Irene Hansen (1926 2019), and their son and two daughters.

Құрметті дәрежелері

Ғылым докторы, Огайо штаты университеті (1986)
Ғылым докторы, Чикаго университеті (1992)
Ғылым докторы, Висконсин университеті, Мэдисон (1997)
Ғылым докторы, Огайо университеті (2003)
Ғылым докторы, Цинциннати университеті (2004)