Ричард Эванс Шултес: Этноботаниканың әкесі және Амазония саяхаттары
Richard Evans Schultes
Ричард Эванс Шултес – этноботаниканың әкесі, ежелгі халықтардың дәстүрлі медицинасын зерттеген америкалық ғалым. Өсімдіктер, сақралды өсімдіктер туралы еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық этноботаник (1915–2001)
American ethnobotanist (1915–2001)
Ричард Эванс Шультес (SHULL tees; 12 қаңтар 1915 – 10 сәуір 2001) – американдық биолог, қазіргі этноботаниканың негізін қалаушысы деп есептеледі. Ол жергілікті халықтардың, әсіресе Американың жергілікті халықтарының өсімдіктерді қолдануын зерттеуімен белгілі. Ол энтеогенді немесе галлюциногенді өсімдіктерді, әсіресе Мексика мен Амазонияда зерттеді, бұл химия саласындағы мамандармен өмір бойы ынтымақтастықта жұмыс істеуді қамтыды. Гарвард университетінде оқытушы ретінде зор беделге ие болды; оның бірнеше студенттері мен әріптестері танымал кітаптар жазып, музейлерде, ботаникалық бақтарда және мәдениетте маңызды лауазымдарға тағайындалды. Оның 1979 жылы химик Альберт Хофманмен бірлесіп жазған «Құдайлардың өсімдіктері: олардың қасиетті, емдік және галлюциногендік күші» кітабы – оның ең танымал еңбегі саналады: ол бірде де басылымнан шықпаған және 2001 жылы Кристиан Рэчтің (1998) неміс тіліне аудармасы негізінде кеңейтілген екінші басылымы жарық көрді.
Richard Evans Schultes (SHULL tees; January 12, 1915 – April 10, 2001) was an American biologist, considered to be the father of modern ethnobotany. He is known for his studies of the uses of plants by indigenous peoples, especially the indigenous peoples of the Americas. He worked on entheogenic or hallucinogenic plants, particularly in Mexico and the Amazon, involving lifelong collaborations with chemists. He had charismatic influence as an educator at Harvard University; several of his students and colleagues went on to write popular books and assume influential positions in museums, botanical gardens, and popular culture. His book The Plants of the Gods: Their Sacred, Healing, and Hallucinogenic Powers (1979), co authored with chemist Albert Hofmann, the discoverer of LSD, is considered his greatest popular work: it has never been out of print and was revised into an expanded second edition, based on a German translation by Christian Rätsch (1998), in 2001.
Өмірбаян
Шультес Бостонда дүниеге келді; әкесі сантехник болған. Оның Оңтүстік Американың жаңбырлы ормандарына деген қызығушылығы бала кезіне дейін барып жетеді: ол төсекте жатқанда ата-анасы оған 19 ғасырлық ағылшын ботанигі Ричард Спраустың "Амазонка мен Андтағы ботаник жазбалары" кітабынан үзінділер оқып берген. Саяхаттарында ол жергілікті халықтармен бірге өмір сүрді, оларға құрметпен қарады және тайпа басшыларын ақылды, мәдениетті адамдар деп санады; ол Витото және Макуна халықтарының тілдерін білді.
Schultes was born in Boston; his father was a plumber. His interest in South American rain forests traced back to his childhood: while he was bedridden, his parents read him excerpts of Notes of a Botanist on the Amazon and the Andes, by 19th century English botanist Richard Spruce. In his travels he lived with the indigenous peoples and viewed them with respect and felt that tribal chiefs were gentlemen; he understood the languages of the Witoto and Makuna peoples.
Әсерлер
Шульцті психоактивті дәрілерді зерттеуге осы тақырыптың жетекші ғалымы Генрих Клювер бастады (Шульцтен жеке хабарлама). Бұл қызығушылық Шультестің пейотты зерттеуімен қатар дамыды, ол 1930 жылдардың басында Вестон ЛаБарремен бірге саяхаттағанда жазық үндістер арасындағы пейот культін зерттеді (ЛаБарре 1938 жылы осы саяхаттар мен байқаулар негізінде The Peyote Cult еңбегін жазды). Батыс мәдениетінде Шультестің жаңалығы галлюциногендерді өзіндік дамуға жол ашатын құрал деп қарастырған жазушыларға әсер етті, мысалы, Олдос Хаксли, Уильям Берроуз және Карлос Кастанеда. Бояка кресі (Cruz de Boyacá) 1986 жылғы Колумбия Республикасы үкіметінің ең жоғары наградасы. Шультес – Колумбияның әйгілі фильмі «Жыланның құшағы» (El abrazo de la serpiente, 2015) басты кейіпкерлерінің бірі, оны Сиро Гера режиссерлік етіп, сыншылар жоғары бағалады. Фильмде Шультес Амазония орманында құпия өсімдік іздеуі бейнеленген, оның рөлін актер Брайон Дэвис ойнады. Фильмде оның күнделіктері мен бұрынғы Амазония саяхатшысы, неміс ғалымы Теодор Кох Грунбергтің жазбалары ерекше аталады. 1962 жылы ботаник Харольд Э. Мур Оңтүстік Америкаға тән, Геснериес тұқымдасына жататын Resia гүлді өсімдіктер туысын ашты. 1977 жылы ботаник Хунц Schultesianthus туысын жариялады, ол да Оңтүстік Америкадан шыққан гүлді өсімдік, бірақ Solanaceae тұқымдасына жатады және Мурдың құрметіне аталды.
Schultes was led to study psychoactive drugs by Heinrich Kluver, a leading scholar of this subject (personal communication from Schultes). This interest evolved by way of Schultes' field observations on peyote, studying the peyote cult among the Plains Indians in his travels with Weston LaBarre in the early 1930s (in 1938, LaBarre based The Peyote Cult on these travels and observations). In Western culture, Schultes' discoveries influenced writers who considered hallucinogens as the gateways to self discovery, such as Aldous Huxley, William Burroughs and Carlos Castaneda. Boyaca Cross (Cruz de Boyacá) 1986, highest award from the government of the Republic Of Colombia. Schultes is one of the leading characters in the prestigious Colombian film El abrazo de la serpiente (Embrace of the Serpent) (2015), directed by Ciro Guerra and critically acclaimed. The film depicts Schultes' search for a mysterious plant through the Amazon jungle, and he was played by actor Brionne Davis. The film specifically credits both his diaries and those accounts of an earlier Amazonian explorer, the German scientist Theodor Koch Grünberg. In 1962 botanist Harold E. Moore published Resia, which is a genus of flowering plants from South America, in the family Gesneriaceae and named in his honour. Then in 1977, botanist Hunz. published Schultesianthus which is also a genus of flowering plants from South America, but belonging to the family Solanaceae and also named in Moore's honour.