Джон Арчер Лежён: Теңіз корпусының 13-ші бас қолбасшысы

Кіріспе

John Archer Lejeune (/l//ə/'/ʒ//ɜːr//n/ ; 10 қаңтар 1867 – 20 қараша 1942) – АҚШ Теңіз жаяу әскері корпусының генерал-лейтенанты және Теңіз жаяу әскері корпусының 13-ші команданты. Лежеунге жуық 40 жыл әскери қызметте болды және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Армиясының 2-дивизиясын басқарды. Теңіз жаяу әскерінен зейнетке шыққаннан кейін Вирджиния әскери институтының директоры болды. Солтүстік Каролина штатындағы Лежеун Теңіз жаяу әскері базасы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның құрметіне аталды.

Өмірбаян

Лежун 1867 жылдың 10 қаңтарында Луизиана штатының Лакур қаласына жақын орналасқан Олд Хикори плантациясында, Пойнт Купи округінде дүниеге келген. Ол Конфедерация армиясының капитаны Овиде Лежуннің (1820–1889) ұлы болды. 1881 жылдың қыркүйегінен 1884 жылдың сәуіріне дейін Батон-Руждағы Луизиана мемлекеттік университетінің дайындық бағдарламасына қатысты, содан кейін АҚШ Әскери-теңіз академиясына емтиханға дайындалу үшін кетіп қалды. Кейіннен ол АҚШ Әскери-теңіз академиясына курсант болып қабылданды, оны 1888 жылы бітірді және 32 курсанттан тұратын тобында екінші орынды иеленді. Екі жылдық теңіз сапарынан кейін, ол Теңіз инженері лауазымына тағайындалды, бірақ Теңіз корпусына қосылуға құштар болды. Барлық ресми жолдарды таусып, ол сенаторымен байланысқа түсті, соңында Әскери-теңіз министрі оны Теңіз корпусына тағайындады. 1890 жылдың 25 шілдесінде Теңіз жаяу әскерінің екінші лейтенанты болып тағайындалды. Оның немересі Жанн Гленнон Халл Әскери-теңіз күштерінің WAVES бөлімінде қызмет етті және 1946 жылы лейтенант-полковник Уильям Фредерик Харриске үйленді.

1890 жылдар

Теңіз корпусына кіргеннен кейін, Лежун 1890 жылғы 31 наурызда Теңіз корпусының "оқыту және дайындық" бағдарламасы үшін Нью-Йорктегі Теңіз корпусының казармасына тағайындалды. 1891 жылғы 1 қазанынан 1893 жылғы 28 шілдесіне дейін Лежун "Беннингтон" кемесінде қызмет етті және 1892 жылғы 26 ақпанда аға лейтенант болып тағайындалды. 1893 жылғы 28 тамызда Норфолк Теңіз корпусының казармасына тағайындалды, онда 1897 жылғы 31 шілдесіне дейін қызмет етті. Норфолкке екінші рет келгенде, ол 1895 жылғы 23 қазанда Мёрдоғаға үйленді. 1899 жылғы 17 ақпанда Цинциннатиден қайта тағайындалып, 18 ақпанда "Массачусетс" кемесіне қосылып, кемедегі Теңіз күзетшілеріне командалық етуге тағайындалды. 1899 жылғы 3 наурызда капитандыққа көтеріліп, 1900 жылғы 10 мамырда "Массачусетс" кемесіндегі қызметін аяқтады.

1900 1916 жыл

1900 жылдың 3 шілдесінен 12 қарашасына дейін капитан Лежун Массачусетс штатының Бостон қаласында жұмылдыру қызметіне тағайындалды. 1900 жылдың 22 қарашасында Флорида штатының Пенсакола қаласындағы Теңіз жаяу әскерлерінің казармасына келді және ондағы Теңіз жаяу әскерлері жасағын басқарды. 1903 жылдың 12 қаңтарынан 21 қаңтарына дейін капитан Лежун Норфолк казармасында қызмет етті, ал 1903 жылдың 26 қаңтарында Нью-Йорк қаласына қызметке аттанды. 1903 жылдың 3 наурызында майор болып жоғарылатылды және 1903 жылдың 15 мамырынан 8 тамызына дейін Вашингтон қаласындағы Теңіз жаяу әскерлері штабында қызмет етті. 1903 жылдың 8 тамызында майор Лежун "Panther" кемесіне тағайындалды, ол кемедегі Теңіз жаяу әскерлері батальонын басқарды және 1903 жылдың 16 тамызында кеме экипажына қосылды. 1903 жылдың 23 қазанында Лежун басқарып отырған батальон "Dixie" кемесіне ауыстырылды. 1904 жылдың 16 желтоқсанынан 21 желтоқсанына дейін майор Лежун Панама тасмузында осы батальонды басқарып, жағалаудағы қызметте болды, содан кейін сол күні "Yankee" кемесімен кетіп қалды. 1905 жылдың 27 қаңтарынан 1906 жылдың 20 мамырына дейін Лежун Вашингтондағы Теңіз жаяу әскерлерінің казармасында қызмет етті. Содан кейін ол 1906 жылдың 29 мамырынан 6 шілдесіне дейін Теңіз жаяу әскерлерінің батальонын басқарып Панамаға оралды, батальон екі бағытта да "Columbia" кемесімен тасымалданды және Вашингтон Теңіз жаяу әскерлерінің казармасына қайта оралды. 1907 жылдың 29 наурызында майор Лежун Вашингтон казармасының басшылығынан босатылып, Филиппинге жіберілді. Оның отбасы – әйелі мен үш қызы осы шетелдік қызметке онымен бірге болды. Америка Құрама Штаттарына оралғаннан кейін Лежун тағы да экспедициялық міндеттерге тартылды. 1913 жылдың 20 ақпанында Филадельфиядан Екінші Уақытша Теңіз жаяу әскерлері бригадасының Бірінші полкінің екінші командирі ретінде кемеге мінді және 1913 жылдың 27 ақпанында Кубадағы Гуантанамо шығанағына десант түсірді. Содан кейін лейтенант-полковник Лежун Теңіз жаяу әскерлерінің кәсіби дамуын мақсат еткен Теңіз жаяу әскерлері қауымдастығының алғашқы төрағасы болды. 1913 жылдың 2 мамырында USS Prairie кемесімен Филадельфияға оралды. 1913 жылдың 27 қарашасында Лежун Нью-Йорктан 2-ші Алдыңғы базалық полкімен бірге кемеге мінді, оның соңғы бағыты Мексиканың Веракрус қаласы болды, бірақ 1914 жылдың 25 ақпанында полковник болып жоғарылату үшін АҚШ-қа оралды. Полковник Лежун Тампико оқиғасына қатысты. 1914 жылдың 22 сәуірінде полковник Лежун мен оның бөлімшесі Мексикаға десант түсіріп, Америка Құрама Штаттарының Веракрусты басып алуына қатысты. 1914 жылдың желтоқсанында ол үйге оралды, бұл жолы Вашингтондағы Теңіз жаяу әскерлері штаб-пәтеріне, Теңіз жаяу әскерлерінің бас командирі генерал-майор Джордж Барнетттің көмекшісі болу үшін келді. 1916 жылдың 29 тамызында генерал-бригадир болып тағайындалды.

From July 3, 1900, to November 12, 1900, Captain Lejeune was assigned to recruiting duty at Boston, Massachusetts. On November 22, 1900, he reported at the Marine Barracks, Pensacola, Florida, to command a Marine detachment there. From January 12 to January 21, 1903, Captain Lejeune was on duty at the Norfolk Barracks, he was en route to duty at New York City on January 26, 1903. He was promoted to major on March 3, 1903, and was on duty assigned to Headquarters Marine Corps in Washington, D. C., from May 15, 1903, to August 8, 1903. On August 8, 1903, Major Lejeune was assigned to Panther to command the Marine Battalion on board that vessel, joining the ships company August 16, 1903. On October 23, 1903, the battalion, with Lejeune in command, was transferred to Dixie. From December 16 to December 21, 1904, Major Lejeune was on shore duty on the Isthmus of Panama in command of this battalion, leaving there on the latter date on board Yankee. From January 27, 1905, to May 20, 1906, Lejeune served at the Marine Barracks, Washington, D. C. He then returned to Panama in command of a battalion of Marines from May 29 to July 6, 1906, the battalion being transported both ways on board Columbia, returning to Washington Marine Barracks. On March 29, 1907, Major Lejeune was detached from command of the Washington Barracks and ordered to the Philippines. His family—his wife and three daughters—accompanied him on this overseas duty. After returning to the United States, Lejeune was again called upon for expeditionary duty. He sailed from Philadelphia, February 20, 1913, as second in command of the First Regiment, Second Provisional Brigade Marines, and disembarked February 27, 1913, at Guantanamo Bay, Cuba. Then Lt. Colonel Lejeune became the first head of the Marine Corps Association with the goal of professional advancement among Marines. He returned to Philadelphia on board USS Prairie on May 2, 1913. On November 27, 1913, Lejeune sailed from New York with the 2nd Advanced Base Regiment, his ultimate destination Veracruz, Mexico, but returned to the United States to receive his promotion to colonel on February 25, 1914. Col. Lejeune participated in the Tampico Affair. Colonel Lejeune and his unit eventually landed in Mexico on April 22, 1914, and participated in the United States occupation of Veracruz. He returned home in December 1914, this time to report to Marine Corps Headquarters in Washington, D. C., to become the Assistant Commandant of the Marine Corps to Major General George Barnett, Commandant of the Marine Corps. He was promoted to brigadier general on August 29, 1916.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1917 жылы сәуірде Американың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуымен Лежун Вирджиния штатының Квантико қаласында жаңа салынған Теңіз әскері казармасына басшылық етті. Дегенмен, оның шетелдегі қызметі сөзсіз болды және 1918 жылдың маусымында ол Францияның Брест портына келді. 1918 жылдың 1 шілдесінде генерал-майор шеніне көтерілді. Батыс майдандағы Американдық экспедициялық күштердің (AEF) Бас қолбасшысы генерал Джон Дж. Першингке есеп бергеннен кейін, ол 32-ші дивизияның 164-ші жаяу әскер бригадасының командирі, бригада генералы Чарльз Р. Бордманды алмастырды, бірақ кейіннен 2-ші дивизия құрамындағы 4-ші Теңіз әскері бригадасына басшылық етті, Соиссон шайқасында дивизия шабуылдағаннан кейін дереу. Атап айту керек, сол кезде Эрл Хэнкок Эллис бригаданың адъютанты қызметін атқарды. 1918 жылдың 28 шілдесінде генерал-майор Лежун 2-ші дивизияның басшылығын алды, оның бұрынғы командирі генерал-майор Джеймс Харборд AEF-тің Жабдықтау қызметін басқаруға қайта тағайындалды. Ол армия дивизиясын басқарған екінші Теңіз офицері болды, бригада генералы Чарльз А. Дойен бұрын екі апта бойы дивизияға басшылық еткен еді. Лежун қыркүйек айында Сент-Михель шайқасындағы жеңісті әрекеттерде 2-ші дивизияға басшылық етті. Операция сәтті аяқталды және Лежун өзінің командасына құттықтау жолдады:

Лежун тығыз үйлестірілген әрекеттерді, кең репетициялар мен тәртіпті артиллериялық оқ атуды баса назарға алды. Бұл тәртіп жаяу әскерге басқа жағдайда тым қауіпті болатын артиллериялық шабуылдардың артынан жақыннан ілесуге мүмкіндік берді. Бұл "артиллерияға сүйену" дегеніміз, жау бомбалаудан кейін әлі қалпына келмеген кезде тікелей шабуылға ұшырауы. Лежун өзінің философиясын былай түсіндірді: "Күрес тиімділігінің кілті – бірлік, толық, қайтарылмайтын, өзара сеніммен сипатталатын рух. Қазір менің жаяу әскерім менің артиллериям мен инженерлеріме сенім артады, ал менің артиллериям мен инженерлерім оны біледі, сондықтан олар жаяу әскерді алдап кетпеу үшін тозақтың өзінен де өтеді. Менің жаяу әскерім осындай қолдаумен жеңілмейтініне сенеді және олар солай". Германияны оккупациялаудан кейін АҚШ-қа оралғанда, оған АҚШ Теңіз күштерінің Еңбек сіңірген қызметі үшін медалі табысталды. Медальдің мақтау қағазында былай делінген:

Лежун 1919 жылдың тамызына дейін 2-ші дивизияның басшылығында болды, одан кейін дивизия соғыс аяқталғаннан кейін 9 ай өткен соң демобилизацияланды, соның ішінде 1918 жылдың қарашасында Германиямен келісімге келгеннен кейін Германияға жасалған шеруге де жетекшілік етті. 1919 жылдың қазан айында ол тағы да Вирджиния штатының Квантико қаласындағы Теңіз әскері казармасының бас қолбасшысы болып тағайындалды.

Теңіз әскерінің командирі

1920 жылы 1 шілдеде Лежун генерал-майор және Теңіз жаяу әскері корпусының бастығы болып тағайындалды. Осыдан кейін ол бірнеше рет Вашингтондағы штаб-пәтерінен Гаити, Санто-Доминго, Куба, Пуэрто-Рико, Батыс жағалау және басқа да жерлерге тексеру сапарларына шықты. Генерал-майор, корпустың бастығы қызметін атқарған кезінде Лежун Теңіз жаяу әскерінің алғашқы жаңаруы ретінде танылған кезеңді басқарды. Лежун 1920 жылдардың басында Тынық мұхитында барлау жұмыстарын ұйымдастырды және Теңіз жаяу әскерінің ұйымдастырылуы, жаттығулары, білімі және жабдықталуындағы өзгерістерді іске қосты, осылайша оларды 19 ғасырдың отарлық теңіз жаяу әскерінен Екінші дүниежүзілік соғыста жеңіске жетуге қажетті біріктірілген құрама десанттық күшке айналдырды. Бастық лауазымындағы екінші мерзімі аяқталғаннан кейін Лежун Теңіз жаяу әскерінен зейнетке шығуға ниеті жоқ екенін білдірді, бірақ 1929 жылдың наурыз айында бастық лауазымынан босатылды.

АҚШ теңіз жауынгерлері лигасының негізін қалаушы

Теңіз жауынгерлері лигасы – АҚШ-тағы Теңіз жауынгерлері корпусымен байланысты жалғыз Конгресс бекіткен ветерандар ұйымы. Оның Конгресс жарғысы 75-ші АҚШ Конгресімен бекітіліп, 1937 жылдың 4 тамызында президент Франклин Д. Рузвельт қол қойды. Ұйым өз іргесін 1923 жылы легендарлық Теңіз жауынгерлері корпусының бас қолбасшысы Джон А. Лежунге қарыстырады. Генерал Лежун 1926 жылы Вирджиния штатының Норфолк қаласындағы 35-ші посттың Америка легионының құрылтайшы мүшесі де болды.

Фримасондық

Лежен Германияның Кобленц қаласындағы ложада шебер-масон дәрежесіне көтерілді.

Зейнетақыға шығу, VMI және қайтыс болу

1929 жылғы 10 қарашада Лежун отыз тоғыз жыл қызметтен кейін Теңіз жаяу әскерінен зейнетке шықты және Вирджиния штатының Лексингтон қаласындағы Вирджиния әскери институтының (VMI) суперинтенданты лауазымын қабылдады. Лежун институттың 5-ші суперинтенданты ретінде сегіз жыл қызмет етті, 1937 жылғы қазан айында екінші және соңғы рет зейнетке шықты. 1930 жылы Лежун Вирджиниядағы Цинциннати қоғамының құрметті мүшесі болып сайланды. 1939 жылғы қыркүйекте Гитлердің әскерлері Польшаға басып кірген кезде ол Теңіз жаяу әскерінің сол кездегі команданты Томас Холкомбқа хат жазып, Еуропадағы жағдайға алаңдаулы болғандықтан қайтадан қызмет етуге дайын екенін білдірді. Оған жасының есебінен ұсыныстан сыпайы түрде бас тартты. 1942 жылғы ақпан айында АҚШ Конгресі Бірінші дүниежүзілік соғысында батылдық көрсеткен бірнеше офицерлерді зейнеткерлік тізімінде жоғарылауға рұқсат беретін заң қабылдады, соның нәтижесінде Лежун мен Джон Твиггс Майерс генерал-лейтенант шеніне көтерілді. Лежун 1942 жылғы 20 қарашада Балтимор қаласындағы (Мэриленд штаты) Юнион Мемориал ауруханасында қайтыс болды және толық әскери салтанатпен Арлингтон ұлттық зиратына жерленді.

АҚШ пошта қызметінің құрмет белгісі

2005 жылдың 10 қарашасында АҚШ пошта қызметі Лежунге арналған "Ең батыл теңізшілер" маркаларын шығарды.

Мүсіндер мен ескерткіштер

2000 жылдың 10 қарашасында Луизиана штатының Нью-Роудс қаласындағы Пойнт-Купи округі сотының аумағында Лежуннің толық мөлшердегі қоладан жасалған мүсіні ашылды. Тейлор Энергия Компаниясының төрағасы және бас директоры Патрик Ф. Тейлор, сондай-ақ отставкадағы Теңізшілер корпусының генерал-майоры Рональд Г. Ричард (Теңізшілер корпусының Лежун базалық лагерінің бұрынғы қолбасшысы) бұл шараға қатысты. Лежун мүсіні жобасын қаржылаған Тейлор Луизиана штаты университетінің студенті кезінде Теңізшілер корпусының офицерлік дайындық бағдарламасына қатысқан, бірақ жүрек ауруына байланысты офицерлік шен алудан қалып қойды. Тейлор мүсінші Патрик Дэн Миллерге мүсінді тарихи тұрғыдан дәл жасауды тапсырды. Лежуннің мүсіндері Вирджиниядағы Ұлттық Теңізшілер корпусы мұражайының алдында, MCB Camp Lejeune NC базасындағы айналма жолдың ортасында, АҚШ Әскери-теңіз академиясындағы Лежун залының алдында, Вирджиния штатының Квантико қаласындағы Лежун залының алдында, сондай-ақ Батон-Руж қаласының орталығындағы Луизиана соғыс ескерткішінде, «Кидд» эсминецінің қасында орналасқан.