Кіріспе
Манитобаның әлеуметтік несие партиясы (бастапқыда Манитобаның әлеуметтік несие лигасы) – Канаданың Манитоба провинциясындағы саяси партия. Ол алғашқы жылдары әлеуметтік несие ақша реформасы теориясын жақтады. Партия 1935–1936 жылдары, Уильям Аберхарттың жақтастары Альбертада әлеуметтік несие үкіметін құрғаннан кейін құрылды. Манитобаның заң шығарушы жиналысында көп мандатқа ие бола алмаса да, партия 1936 жылдан 1973 жылға дейінгі кезеңде заң шығарушы органда өкілдік етті.
The Manitoba Social Credit Party (originally the Manitoba Social Credit League) was a political party in the Canadian province of Manitoba. In its early years, it espoused the monetary reform theories of social credit. It was formed in the 1935–1936, shortly after William Aberhart's supporters formed a Social Credit government in Alberta. While the party never won many seats in the Legislative Assembly of Manitoba, it maintained a presence in the legislature for most of the period from 1936 to 1973.
Шығу тегі
Алғашқы жылдары Әлеуметтік несие лигасы халықшылдық наразылық қозғалысы түрінде пайда болды. Канададағы басқа Әлеуметтік несие партиялары сияқты, ол консервативтік партияға айналды, бірақ билікке қарсы наразылық позициясын сақтап қалды. Партия жетекшілері тұрақты түрде социализмге қарсы болды. 1936 жылғы облыстық сайлауда Әлеуметтік несие партиясы 19 кандидат тікелей ұсынды, олардың бесеуі сайланды. Сайлау кезінде партияның басшысы болған жоқ, бірақ Стенли Фокс парламенттік топты басқаруға тағайындалды. Осы кезеңде партия майор Дугластың ақша реформаларын қолдады, оны Аберхарт Альбертада бірнеше жыл бойы жариялап келді. 1936 жылғы сайлау нәтижесінде 23 либералды прогрессивті, 16 консервативті, 7 тәуелсіз еңбекші партиясының мүшесі, 5 әлеуметтік несиеленуші және 4 басқасы бар азшылық үкіметі құрылды. Либералды прогрессивтілер мен консервативтілердің коалициясын құру бойынша алғашқы келіссөздер сәтсіз аяқталғаннан кейін, Әлеуметтік несиеленушілер Джон Брэкеннің қазіргі либералды прогрессивті үкіметін билікте ұстау үшін күтпеген ұсыныс жасады. Партия мүшелерінің кейбіреуі ресми коалицияға үміттене білді, бірақ бұл орындалмады және партия келесі төрт жыл бойы үкіметке сырттан қолдау көрсетті. Фокс 1937 жылы партия басшысы лауазымынан кетіп, оның орнына С. Э. Роджерс келді.
Екінші дүниежүзілік соғыс және коалиция
Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Бракен Манитоба үшін «бейтарап үкімет» құруды ұсынды, онда провинциялық бірлікті көрсету мақсатындағы төрт негізгі партияның барлығы министрлік портфельдерді иеленетін еді. Бұл жоспар басқа партиялар тарапынан мақұлданды, ал 1940 жылдың соңында Әлеуметтік несие партиясы үкіметке қосылды. Заң шығарушы жиналыстың Әлеуметтік несие партиясының мүшесі (депутаты) Норман Тернбулл 1940 жылдың 4 қарашасында портфелі жоқ министр ретінде қызметке кірісті және 1946 жылдың 14 ақпанына дейін осы лауазымда қызмет етті. Үкіметке қосылу туралы шешім партия ішінде жарылысқа әкелді. Саломе Холлдорсон оппозициялық Әлеуметтік несие партиясының депутаты ретінде өтті және Альбертаның Әлеуметтік несие партиясының премьер-министрі Эрнест Мэннингтің, сондай-ақ үкіметті қолдаған төрт Әлеуметтік несие партиясының депутатын ресми түрде партиядан шығарған Манитоба Әлеуметтік несие партиясының қолдауын алды. Дегенмен, 1941 жылғы сайлауда бірнеше Әлеуметтік несие партиясының кандидаттары коалицияға қарсы бағытталды, ал коалицияны қолдаушылар өздерін Әлеуметтік несие партиясының кандидаттары деп атауын жалғастырды. Бұл бөліну партияның сайлаушылар арасындағы беделіне нұқсан келтірді және тек үш Әлеуметтік несие партиясының кандидаты сайланды: Фокс, Тернбулл және Роджерс (барлығы үкіметті қолдаушылар).
Құлдырау
Партияның келесі парламентте жетекшісі болмаған сияқты, ал 1940 жылдарда Либералды-консервативтік коалицияның бір саласынан асып түспеді. Фокс пен Тернбулл 1945 жылғы сайлауда қайта сайланды, бірақ партия провинцияның қалған бөлігінде тек екі кандидатты тікелей ұсынды. 1940 жылдардың соңында парламенттік күш ретінде өзінің тұжырымдылығын толығымен жоғалтты және 1949 жылғы сайлауда кандидаттарды тікелей ұсынбады. 1953 жылғы сайлауда Әлеуметтік несие партиясы қайтадан көзге түсті: Уильям Буллмор Дофин сайлау округінде сайланды, ал Гилберт Хаттон Миннедосада жеңіске жетті. Партия келесі парламентте қайтадан ықпалсыз қалды, алайда оның ешбір кандидаты 1958 және 1959 жылғы провинциялық сайлауларда сайланбады. Альберта мен Британдық Колумбияның Әлеуметтік несие партиялары осы уақытқа дейін ақша-кредиттік саясатынан бас тартса да, Буллмор мен Хаттон парламентте болған кезінде әлеуметтік несиені насихаттауды жалғастырды. 1940 жылдардың соңы мен 1950 жылдары Манитоба Әлеуметтік несие лигасының президенті Уилберт Джеймс Тинклер болды. Ол осы кезеңде партияның ресми жетекшісіне ең жақын адам болды, өйткені Буллмор да, Хаттон да заң шығарушы органға ресми өкілдік етпеді. Тинклер алты рет федералды және провинциялық лауазымдарға үміткер болды. Тинклер Әлеуметтік несие лигасының президенті болды, ол заң шығарушы органда минималды өкілдікке және әлсіз провинциялық ұйымға ие болған кезде. Партия 1940 жылы премьер-министр Джон Брэкеннің басқарушы коалициясына қосылды, ал оның парламенттік өкілдігі провинцияның Либералды-консервативтік үкіметіне қосымша ретінде қарастырылды. Партияның бірнеше өкілдері 1941 жылы одаққа қарсы науқан жүргізді, бірақ барлығы жеңіліске ұшырады. Партияның ұйымы кейіннен құлдырап, 1949 жылы сайлауға кандидаттарды тікелей ұсынбады. 1941 және кем дегенде 1959 жылдар аралығында Әлеуметтік несие партиясының ресми саяси жетекшісі болған жоқ. Тинклер, осы кезеңнің көп бөлігінде оның жетекші өкілі ретінде, аса танымал қоғамдық тұлға болған жоқ, бірақ ол партияның провинциялық желісінің кейбір элементтерін қайта құруға көмектесті. 1953 жылдың маусым айының соңында партия президенті ретінде оның орнын Дауфин қаласынан С.С. Хант басты, бірақ онжылдықтың соңында бұл лауазымды қайта алған сияқты көрінеді. Тинклер 1959 жылғы сайлаудан кейін Джейкоб Фруз партияның ресми жетекшісі болғаннан кейін партияда жұмысын жалғастырды.
Кейінгі жылдар
Партия 1959 жылы қарашада Якоб Фруз Рейнланд округінде өткен қосымша сайлауда жеңіске жеткен кезде қайта жанданды. Фруз 1973 жылғы сайлауға дейін заң шығарушы органның депутаты болды, онда прогрессивті консерватор кандидаттан жеңілді. Партия басқа ешқандай орынды жеңе алмады, сондықтан Фруз парламенттегі өкілдік ету кезеңінде дерлік тәуелсіз депутат ретінде жұмыс істеді. Ол 1959 жылдан 1977 жылға дейінгі кезеңнің көп бөлігінде, мүмкін, барлық кезеңінде партия басшысы болды. Фруз кейде "парламенттің ар-ожданы" деп аталды және партиясының ақша реформасына қатысты алғашқы көзқарастарын қолдамаған сияқты. 1977 жылғы сайлауда Манитоба әлеуметтік кредит партиясы бес кандидатты тікелей ұсынды, бірақ олардың барлығы нашар нәтижелер көрсетті. Тіпті Фруз Рейнландта төртінші орынға түсіп қалды. 1981 жылғы сайлауда партия кандидаттарды тікелей ұсынбайтынын жариялады. Ол кезде Фруз Сидни Гриннің прогрессивті партиясының мүшесі болды. Партия одан кейін көп ұзамай өзін таратып жіберді.