Кіріспе

Американдық ақын Эдвард Рейнольдс Прайс (1 ақпан 1933 – 20 қаңтар 2011) – американдық ақын, романист, драматург, эссеші және Дьюк университетінің ағылшын тілі профессоры. Ағылшын әдебиетінен өзге, Прайс өмір бойы Библияны зерттеуге қызығушылық танытты. Ол Америка өнер және әдебиет академиясының мүшесі еді.

Өмірбаян

Прайс 1933 жылдың 1 ақпанында Солтүстік Каролина штатының Мейкон қаласында Уильям Соломон мен Элизабет Прайстың екі ұлының үлкені ретінде дүниеге келді. Ол да, анасы да өте қиын босанудан мүжілсіз өтті; отбасы мұрасындағы әңгімеге сәйкес, сол сәтте Уилл Прайс Құдайға дұға етіп, егер әйелі мен ұлы аман болса, арақ ішуді тоқтатуға уәде берді. Ұлы экономикалық дағдарыс кезеңінде күрескен Прайстің отбасы балалық шағында Солтүстік Каролинаның ауылдық Макон, Хендерсон, Уоррентон, Роксборо және Ашеборо қалаларында тұрды. Өзінің жасындағы басқа балалар спортпен және сыртқы іс-шаралармен айналысқанның орнына, Прайс өнерге деген құштарлығын дамытты – оқу, жазу, сурет салу және операны қосады. Оксфордта оқыған кезінде Прайс ақын В. Х. Оден, Стивен Спендер, сэр Невилл Когилл және өмірбаяншы Лорд Дэвид Сесилмен жақын достық қарым-қатынас орнатты. Ол қатерлі ісікпен күрескен тәжірибесі туралы "Жаңа өмір" атты естеліктерінде жазды. Осы қайғыдан кейінгі өмірі туралы Прайс былай дейді: "Мен айтар ем, елу жылдық керемет өмірден кейін, толық апаттан соңғы жылдар тіпті жақсы болды. Олар көбірек нәрсені әкелді де, көбірек нәрсені жіберді – көбірек махаббат пен қамқорлық, көбірек білім мен шыдамдылық, аз уақытта көбірек жұмыс жасадым". Оның үш томдық автобиографиясының үшінші томы, "Midstream" (Simon & Schuster, 2012) оның көп жылдық досы Уоллес Кауфман Прайстің күнделіктері мен хаттарының үлкен архивін пайдаланып аяқтады.

Мансап

Өзінің мансабында Прайс барлығы 38 роман, әңгіме және естеліктер жазды. Прайс Оңтүстік жазушысы ретінде танылады, себебі оның туындылары көбінесе өмір бойы тұрған Солтүстік Каролина штатымен байланысты. Прайстың "Махаббат тізбегі" атты алғашқы жарияланған әңгімесі 1958 жылы жарық көрді. Ол өзінің алғашқы романын, "Ұзақ және бақытты өмір" атты туындысын жазып, 1962 жылы оның жарық көргеніне куә болды. Бұл туынды Уильям Фолкнер қоры сыйлығын (1963) алды және миллионнан астам данада сатылды. Прайс Джеймс Тейлордың "Copperline" әнінің шығуы және Top 40 тізіміне енуі арқылы поп-мәдениетке қадам басты. Билл Клинтон Прайсты өзінің сүйікті авторларының бірі деп атады. 1999 жылдың 6 желтоқсанындағы "Time" журналының мұқабасында Прайс есімі жарияланды. Виктор Страндберг былай түсіндіреді: "Прайс есімі Ренессанс дәуіріндегі Иса суретінің қасында және 'Романшы Рейнольдс Прайс археология мен Киелі кітапқа негізделген жаңа Ілхабарды ұсынады' деген тақырыппен бірге жазылған. Журналдың ішіндегі мұқабалық мақала Time журналының 'Ұлы романшы және Киелі кітапты зерттеуші 2000 жылдан кейін сенім мен тарихи зерттеулер бізге не айтатынын зерттейді және өзінің апокрифтік Ілхабарымен шығады' деген мәлімдемесімен басталады". 1957 жылы ол әйгілі британдық ақын Стивен Спендермен қарым-қатынас құрды және Рождествода Спендерлер отбасының үйіне барды. 1984 жылдың 3 шілдесінде таң атып келе жатқанда, ісігін емдеу барысында Прайс төсегінен оянып, өмірін өзгертетін мистикалық тәжірибе және көрініс болғанын мәлімдеді, онда ол Ғалилея теңізінде Иса Мәсіхпен кездесті. Прайс осы оқиға туралы "Жаңа өмір" атты еңбегінде былай дейді: "Бұл Исаның алғашқы уағыздары мен емдеулері болған Солтүстік Израильдегі үлкен Кенерет көлі, яғни Ғалилея теңізі еді. Өткен қазанда мен көлді екінші рет көрдім. Мен тұманға толы жерде ұйықтап жатқан бірнеше ер адамдарды көрдім. Мен көп ұзамай олардың Исаның он екі шәкірттері екенін және оның олардың арасында ұйықтап жатқанын түсіндім. Содан кейін бір адам оянып, орнынан тұрды. Мен оның Иса екенін көрдім. Менде ешқандай қорқыныш немесе алаңдау сезімі болмады. Бұл барлығы қалыпты жағдай еді, менің көздеріммен өте анық көрінді және менің бұрынғы өмірімдегі кез келген оқиға сияқты болып жатыр. Иса иіліп, маған ілесуге ым жасады. Иса үндемей, бірнеше кесе су алып, менің басыма және арқама құйды, су менің жарақатымнан ағып төгілді. Содан кейін ол бір рет айтты: 'Сенің күнәларың кешірілді' және жағаға қайта бұрылды. Мен оның артынан келдім, әдеттегідей ашкөздікпен ойладым, мен өзімнің күнәларымды ойламаймын. Сондықтан Исаның артқа шегінуіне қарап, мен де: 'Мен де айықтым ба?' - деп сұрауға батылым жетті. Ол маған қарады, күлімсірегені байқалмады және ақырында екі сөз айтты: 'Сол да'".

Қабылдау

Оның бестселлерлік романдарының сәттілігіне және Time журналының мұқабасында бүкіл елге танымал болғанына қарамастан, Прайс американ әдебиетіндегі көптеген құрбыларына қарағанда кем танылды. Джеймс Шифф мынадай түсіндіреді: "Сыншылардың мақтауына қарамастан, Прайсқа көп ғылыми назар аударылмады, әрине, Джон Апдайк, Филип Рот, Томас Пиншон, Джойс Кэрол Оутс, Тони Моррисон, Джон Барт, Сильвия Плат, Сьюзан Сонтаг, Дон ДеЛилло және Синтия Озик сияқты оның әдеби буынының басқа өкілдеріне қарағанда". Бірақ, ол мұндай жазушыларға қарағанда аз танымал болғанымен, Прайс әдеби қауымдастықта және көптеген оқырмандары арасында кеңінен құрметке ие.