Стэнли Райс: Американ ақыны мен суретшісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Америкалық ақын және суретші (1942–2002)

Стэнли Трэвис Райс-младший (7 қараша 1942 – 9 желтоқсан 2002) – американдық ақын және суретші. Ол жазушы Энн Райспен үйленген.

Өмірбаян

Райс 1942 жылы Техас штатының Даллас қаласында дүниеге келді. Болашақ әйелі Энн О’Брайенмен ол орта мектепте танысты. 1961 жылы үйленген соң, 1962 жылы Сан-Францискоға көшіп, Сан-Франциско мемлекеттік университетінде оқуға түсу үшін қысқа ғана уақыт Солтүстік Техас мемлекеттік университетінде оқыды. Райс Сан-Франциско мемлекеттік университетінде ағылшын тілі мен шығармашылық жазу пәндерінен профессор болды. 1977 жылы ол «Ақ бала» өлеңдер жинағы үшін Америка ақындары академиясының Эдгар Аллан По сыйлығын алды, ал кейіннен Джозеф Генри Джексон сыйлығымен және Ұлттық өнер кеңесінен жазуға арналған шәкіртақымен марапатталды. Райс 1989 жылы 22 жылдық еңбек жолынан кейін Шығармашылық жазу бағдарламасының төрағасы және Поэзия орталығының директорының көмекшісі лауазымынан зейнетке шықты. Стэн Райстың жазушы болуына оның және Энннің алғашқы қызы Мишельдің (1966–1972) алты жасында лейкемиядан қайтыс болуы себеп болды. Оның қызының ауруы мен өліміне арналған алғашқы өлеңдер жинағы «Соғым қозы» деп аталып, 1975 жылы жарық көрді. Ол әйеліне официант, аспаз және театр билет сатушы қызметін тастап, толық уақыт жазуға берілуіне көмектесті, сондай-ақ ұлы Кристофер Райсты да жазушы болуға ынталандырды. 1988 жылы Райс, әйелі және ұлы Жаңа Орлеан қаласының Гарден ауданына көшіп келді, онда ол кейіннен Стэн Райс галереясын ашты. 1989 жылы олар 1857 жылы Альберт Гамильтон Бревард үшін салынған 1239 First Street мекенжайындағы Brevard Rice House үйін сатып алды. Стэн Райстың суреттері Огденнің Оңтүстік өнері мұражайы мен Жаңа Орлеан өнер мұражайының коллекцияларында сақталған. Ол Нью-Йорк штатының Покипси қаласындағы Вассар колледжінің Джеймс В. Палмер галереясында жеке көрме өткізді. Оңтүстік-Шығыс Луизиананың өнер галереясы 2005 жылдың наурыз айында таңдалған суреттерден көрме ұйымдастырды. Қазіргі уақытта Мексиканың әртүрлі аймақтарында Райстың суреттерінен көрмелер өткізу жоспарлануда. «Түннің призмасы» кітабында Энн Райс Стен туралы былай деді: «Ол мен үшін өмірге қатысты сезімдерін ақтау үшін жұмаққа немесе тозаққа жүгінбейтін адамның үлгісі. Оның әрекетке қабілеттілігі таң қалдырады. Ол маған ертеде-ақ: «Өмірден артық не тілейсің?» – деді». Ақын Дебора Гаррисон 2002 жылы жарық көрген «Red to the Rind» жинағы үшін Альфред А. Кнопф баспасында Райстың редакторы болды. Бұл жинақ романист ұлы Кристоферге арналған, оның жазушы ретіндегі табысына әкесі зор қуанышпен қарады. Гаррисон Райс туралы: «Стан шынымен әлемге тіке қарауға тырысты, мен оған қызығамын», – деді. Альфред А. Кнопф баспасының Виктория Уилсон, Энннің романдарын редакциялаған және Стэн Райспен 1997 жылы жарық көрген «Суреттер» кітабында жұмыс істеген, оның суреттерін сатудан бас тартуына ерекше мән берді, «Стеннің ең керемет жағы – ол суретші ретінде де, ақын ретінде де ойын ережесіне бағынбады».

Rice was born in Dallas, Texas, in 1942. He met his future wife Anne O'Brien in high school. They briefly attended North Texas State University together, before marrying in 1961 and moving to San Francisco in 1962, to enroll at San Francisco State University, where they both earned their bachelor's and master's degrees. Rice was a professor of English and Creative Writing at San Francisco State University. In 1977, he received the Academy of American Poets' Edgar Allan Poe Award for Whiteboy, and in subsequent years was also the recipient of the Joseph Henry Jackson Award, as well as a writing fellowship from the National Endowment for the Arts. Rice retired after 22 years as Chairman of the Creative Writing program as well as Assistant Director of the Poetry Center in 1989. It was the death of his and Anne's first child, daughter Michele (1966–1972), at age six of leukemia, which led to Stan Rice becoming a published author. His first book of poems, based on his daughter's illness and death, was titled Some Lamb, and was published in 1975. He encouraged his wife to quit her work as a waitress, cook and theater usher in order to devote herself full time to her writing, and both eventually encouraged their son, novelist Christopher Rice, to become a published author as well. Rice, his wife and his son moved to the Garden District, New Orleans, in 1988, where he eventually opened the Stan Rice Gallery. In 1989, they purchased the Brevard Rice House, 1239 First Street, built in 1857 for Albert Hamilton Brevard. Stan Rice's paintings are represented in the collections of the Ogden Museum of Southern Art and the New Orleans Museum of Art. He had a one person show at the James W. Palmer Gallery, Vassar College, Poughkeepsie, New York. The Art Galleries of Southeastern Louisiana presented an exhibition of selected paintings in March 2005. Prospective plans are underway to present exhibitions of Rice's paintings at various locations in Mexico. In Prism of the Night, Anne Rice said of Stan: "He's a model to me of a man who doesn't look to heaven or hell to justify his feelings about life itself. His capacity for action is admirable. Very early on he said to me, 'What more could you ask for than life itself'?" Poet Deborah Garrison was Rice's editor at Alfred A. Knopf for his 2002 collection, Red to the Rind, which was dedicated to novelist son Christopher, in whose success as a writer his father greatly rejoiced. Garrison said of Rice: "Stan really attempted to kind of stare down the world, and I admire that." Knopf's Victoria Wilson, who edited Anne's novels and worked with Stan Rice on his 1997 book, Paintings, was particularly impressed by his refusal to sell his artworks, saying, "The great thing about Stan is that he refused to play the game as a painter, and he refused to play the game as a poet."

Өлім

Стэн Райс 2002 жылдың 9 желтоқсанында 60 жасында ми қатерінен қайтыс болды. Ол Нью-Орлеан қаласында тұрған және одан кейін әйелі Энн мен ұлы Кристофер, сондай-ақ анасы Маргарет, ағасы Ларри және екі қарындасы, Нэнси мен Тиа қалды. Райс Нью-Орлеандағы Метари зиратында жерленген.

Поэзия бейнежазбалары

Ақынның өлеңдерін оқитын Стан Райстың жазылған екі сериясы – бірі 1973 жылы Сан-Франциско мемлекеттік университетінде, екіншісі 1996 жылы ақынның Жаңа Орлеандағы үйінде суретші Блэр Мерфи жасаған. Бұл жазбалар ақынға арналған YouTube сайтында қолжетімді.