Джеймс Лафайет Дики: Американдық ақын және жазушы өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Американдық жазушы

Джеймс Лафайетт Дики (2 ақпан 1923 – 19 қаңтар 1997) – американдық ақын және романист. 1966 жылы ол АҚШ-тың он сегізінші ақыны лауазымына тағайындалды. Ол сонымен қатар Оңтүстік орденімен марапатталды. Дики ең көп танымал болған туындысы – 1970 жылы жарық көрген "Дәлілдеме" (Deliverance) романы, ол 1972 жылы сол атпен экранға түсірілген, жоғары бағаланған фильмге негіз болды.

Алғашқы жылдар

Дики Джорджия штатының Атланта қаласында адвокат Юджин Дики мен Мэйбелл Свифт отбасында дүниеге келді. Ол Атлантаның Бакхед ауданындағы Солтүстік Фултон орта мектебінде оқыды. 1941 жылы Солтүстік Фултон орта мектебін бітіргеннен кейін Дики Джорджия штатының Рим қаласындағы Дарлингтон мектебінде аспирантураны аяқтады. 1941 жылы Дики директорға хат жазып, Дарлингтон мектебінен босатуды сұрады, мектепті "кез келген адам институтында кездескен ең жиіркенішті жалғандық, екіжүзділік, қатыгездік, сыныптық артықшылықтар мен мағынасыздық комбинациясы" деп бағалады. 1942 жылы ол Оңтүстік Каролина штатының Клемсон ауыл шаруашылығы колледжіне түсіп, футбол командасында шабуылшы ретінде ойнады. Бір семестрден кейін ол әскерге қатарына жазылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Дики АҚШ Әуе күштерінде қызмет етті, онда ол Тынық мұхитындағы 418-ші түнгі истребитель эскадрильясының P-61 Black Widow радиолокациялық операторы ретінде отыз сегіз миссияны орындады. Бұл тәжірибе оның жұмысына әсер етті және ол бес қола жұлдызбен марапатталды. Кейін ол Корей соғысы кезінде АҚШ Әуе күшінде қызмет етті. Соғыстар арасында ол Вандербильт университетінде оқыды, онда ол Phi Beta Kappa-ға сайланды және 1949 жылы ағылшын және философия мамандығы бойынша (астрономия бойынша қосымша) magna cum laude дипломын алды. 1950 жылы Вандербильт университетінен ағылшын тілінен магистр дәрежесін алды.

Мансап

Дикки 1950 жылы Хьюстон қаласындағы Райс университетінде (кейін Райс институты) ағылшын тілінен сабақ берді. 1952 жылдан 1954 жылға дейін Әуе күштеріндегі екінші қызметтен кейін Дикки академиялық оқытуға қайта оралды. 1956 жылдың көктемінде ол Флорида университетіндегі оқытушылық жұмысынан бас тартты, себебі Америкалық Pen's Women's Society ұйымының өкілдері "Әкесінің денесі" атты өлеңін оқығанына наразылық білдірді; ол кешірім сұрамай, жұмыстан кетті. Кейбір сыншылар бұл оқиғаны өзінің пайдасына қолданғанын айтады, ол Coca-Cola және Lay's картоп чиптерін сататын жарнама агенттіктерінде сәтті копирайтер болып жұмыс істеді, ал бос уақытында өзінің ең жақсы өлеңдерін жазды. Бірде ол жарнамалық мансабына "ақша табу" үшін кіріскенін айтқан. Дикки сондай-ақ: "Күні бойы жанымды шайтанға саттым, ал түнімен оны қайта сатып алуға тырыстым" деді. Ақырында ол жұмыстық міндеттерін орындамағаны үшін жұмыстан шығарылды. Оның алғашқы кітабы "Into the Stone and Other Poems" 1960 жылы жарық көрді. 1962 жылы "Басқалармен суға бату" (Drowning with Others) жарық көрді, бұл оған Гуггенхайм стипендиясын (Нортон антологиясы, Американың оңтүстігіндегі әдебиет) әкелді. "Buckdancer's Choice" (1965) кітабы оған поэзия бойынша Ұлттық кітап сыйлығын сыйлады. Оның ең танымал өлеңдерінің қатарында "The Performance", "Cherrylog Road", "The Firebombing", "May Day Sermon", "Falling" және "For The Last Wolverine" бар. 1967 жылы Конгресс кітапханасының поэзия жөніндегі кеңесшісі болып тағайындалғаннан кейін ол өзінің алғашқы жинақталған өлеңдер жинағын – "Poems 1957–1967" жариялады. Бұл басылым Диккидің ең танымал өлеңдерін қамтиды. 1963 жылдан 1968 жылға дейін бірнеше оқу орындарында қонақ лекторы болып жұмыс істегеннен кейін (оның ішінде Рид колледжі, Калифорния мемлекеттік университеті, Нортридж, Висконсин университеті – Мэдисон, Висконсин университеті – Милуоки, Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университеті және Джорджия технология институты), Дикки 1969 жылы Оңтүстік Каролина университетінде ағылшын тілі профессоры және жазушы ретінде академиялық өмірге қайта оралды, бұл қызметін өмірінің соңына дейін атқарды. 1970 жылы ол Omicron Delta Kappa – Ұлттық көшбасшылық құрмет қоғамына қабылданды. Дикки "Аполлон-11" кемесінің Айға қонғанын тойлау үшін "The Moon Ground for Life" журналы үшін "Айға қадам" (The Moon Ground) өлеңін жазды. Оның оқығаны 1969 жылдың 20 шілдесінде ABC телеарнасында көрсетілді. "Deliverance" романының фильмдік нұсқасы 1972 жылы шыққаннан кейін оның танымалдығы күрт өсті. Дикки фильмнің сценарийін жазды және фильмде шериф рөлінде эпизодтық түріде ойнады. 1977 жылдың 20 қаңтарында Дикки Джимми Картердің инаугурациясында өзінің "The Strength of Fields" өлеңін оқуға шақырылды.

Dickey taught as an instructor of English at Rice University (then Rice Institute) in Houston, Texas in 1950 and following his second Air Force stint, from 1952 to 1954, Dickey returned to academic teaching. Dickey then quit his teaching job at the University of Florida in the spring of 1956 after a group of the American Pen's Women's Society protested his reading of the poem called The Father's Body; he quit rather than apologize. This incident some critics believe he manipulated to his advantage, he became a successful copy writer for advertising agencies selling Coca Cola and Lay's potato chips while in his free time writing some of his best poetry. He once said he embarked on his advertising career in order to "make some bucks." Dickey also said "I was selling my soul to the devil all day and trying to buy it back at night." He was ultimately fired for shirking his work responsibilities. His first book, Into the Stone and Other Poems, was published in 1960. Drowning with Others was published in 1962, which led to a Guggenheim Fellowship (Norton Anthology, The Literature of the American South). Buckdancer's Choice (1965) earned him a National Book Award for Poetry. Among his better known poems are "The Performance", "Cherrylog Road", "The Firebombing", "May Day Sermon", "Falling", and "For The Last Wolverine". He published his first volume of collected poems, Poems 1957 1967 in 1967 after being named a poetry consultant for the Library of Congress. This publication represents Dickey's best known poetry. After serving as a visiting lecturer at several institutions from 1963 to 1968 (including Reed College, California State University, Northridge, the University of Wisconsin–Madison, the University of Wisconsin–Milwaukee, Washington University in St. Louis and the Georgia Institute of Technology), Dickey returned to academia in earnest in 1969 as a professor of English and writer in residence at the University of South Carolina, a position he held for the remainder of his life. It was there that he was also inducted into Omicron Delta Kappa, the National Leadership Honor Society, in 1970. Dickey wrote the poem The Moon Ground for Life magazine in celebration of the Apollo 11 Moon landing. His reading of it was broadcast on ABC television on July 20, 1969. His popularity exploded after the film version of his novel Deliverance was released in 1972. Dickey wrote the screenplay and had a cameo in the film as a sheriff. On January 20, 1977, Dickey was invited to read his poem The Strength of Fields at the inauguration of Jimmy Carter.

Жеке өмір

1948 жылдың қарашасында Дикки Максин Сайерсонға үйленді, ал үш жылдан кейін олардың тұңғыш ұлы Кристофер дүниеге келді. Кристофер Дики - романшы және журналист, ол Newsweek журналы үшін Таяу Шығыстан хабарлар берді. 1998 жылы Кристофер әкесі және олардың арасындағы кейде қиын болған қарым-қатынасы туралы "Бостандық жазы" атты кітап жазды. Кристофер 2020 жылдың шілдесінде қайтыс болды. Кевин Дики - интервенциялық радиолог, Солтүстік Каролина штатының Уинстон-Салем қаласында тұрады. 1976 жылы Максин қайтыс болғаннан кейін екі ай өткен соң, Дики өзінің студентінің бірі, Дебора Додсонға үйленді. 1981 жылы олардың қызы Бронвен дүниеге келді. Бронвен - жазушы, журналист және лекторы. Оның алғашқы кітабы "Пит Булл: Американдық икона үшін күрес" 2016 жылы жарық көрді.

Өлім

Дикки 1997 жылғы 19 қаңтарда 73 жасында қайтыс болды, Оңтүстік Каролина университетіндегі соңғы лекциясынан алты күн өткен соң. 1968 жылдан бастап ол аталған университетте поэзиядан резиденциялық профессор болып жұмыс істеді. Дикки өмірінің соңғы жылдарын ауыр алкоголизм, сарғаю және кейіннен өкпе фиброзымен күресіп, ауруханаларда өткізді.