1950 жылдар француз әдебиетіндегі «Жаңа роман» қозғалысы
Nouveau roman
Жаңа француз романы (Nouveau Roman) – 1950-жылдарғы әдебиеттік бағыт. Стильдік эксперименттер, сюжеттен бас тарту, жаңа форма іздеу. Роба-Грийе, Эмиль Анрио.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1950 жылдардағы француз әдеби қозғалысы
1950s French literary movement
Жаңа роман (nuvo ʁɔmɑ̃, "жаңа роман") – 1950 жылдардағы классикалық әдеби жанрлардан өзгешеленген француз романының бір түрі. Эмиль Анриот 1957 жылғы 22 мамырдағы танымал француз газеті Le Monde-де жарияланған мақаласында осы терминді әр романның стилімен тәжірибе жасап, әр жолы жаңа стиль құраған белгілі бір жазушыларды сипаттау үшін қолданды. Негізгі авторлардың көпшілігі Жером Линдонның ықпалды қолдауымен Les Éditions de Minuit баспасында жарық көрді.
The Nouveau Roman (nuvo ʁɔmɑ̃, "new novel") is a type of 1950s French novel that diverged from classical literary genres. Émile Henriot coined the term in an article in the popular French newspaper Le Monde on May 22, 1957 to describe certain writers who experimented with style in each novel, creating an essentially new style each time. Most of the founding authors were published by Les Éditions de Minuit with the strong support of Jérôme Lindon.
Шолу
Ален Роб-Грийе, жаңа романның ықпалды теоретігі және жазушысы, романның табиғаты мен болашағы туралы бірқатар эсселер жариялады, олар кейіннен «Pour un Nouveau Roman» жинағында топтастырылды. Романның осы уақытқа дейін қалыптасқан көптеген қағидаларын қабылдамай, Роб-Грийе көптеген бұрынғы романдардың авторларын сюжетке, әрекетке, повествованиеге, идеялар мен кейіпкерлерге ден қойғаны үшін көне деп есептеді. Оның орнына ол романды нысандарға бағытталған теорияны ұсынды: идеалды жаңа роман – нәрселердің жеке түсінігі мен көрінісі, сюжет пен кейіпкерді әлемді өздеріне бағындырудың орнына, әлемнің егжей-тегжейіне бағыну. «Жаңашылдық» туралы мәлімдемелерге қарамастан, романға қатысты осы көзқарас бұрынғы жазушылардың ұсыныстары мен тәжірибесінен дамыған деп қарастыруға болады. Жорж Карл Гюисманс тоқсан жыл бұрын романды жекелендірудің қалай мүмкін екенін ұсынған еді; соңғы кезде Франц Кафка кейіпкерді бейнелеудің дәстүрлі әдістерінің қажеттілігін жоққа шығарды; Джеймс Джойс сюжет үшін де солай істеді; ал абсурдист жазушылар жаңа роман жазушыларын толғандырған кейбір тақырыптармен айналысты. 1950 жылдардың ортасында «Жаңа романдар» деп аталған жазушылар тобы пайда болды: Ален Роб-Грийе, Клод Симон, Натали Саррот, Мишель Бютор және Робер Пинже. Стиль әртүрлі болғанымен, олардың барлығы әдебиеттегі хронологияны, сюжетті және кейіпкерді, сондай-ақ толық білетін баяндаушыны пайдаланудан бас тартты. Жаңа роман авторлары Уильям Фолкнер және кино сияқты авторлардың ықпалына ашық болды. Роб-Грийе де, Маргарита Дюрас та, оның 1958 жылғы «Модерато кантабиле» романы жаңа роман стилінде жазылған, француз жаңа толқынының кино жасау стиліне де үлес қосты. Ален Роб-Грийе 2004 жылғы 25 наурызда Француз академиясының мүшесі болып сайланды, ол №32 орынды Морис Реймстен кейін иеленді. 1985 жылғы әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты Клод Симон көбінесе жаңа роман қозғалысымен байланысты. Жаңа роман әдеби қозғалысы мен оның өзінің романдары негізінен Жан Рикардумен зерттелді, ол өзінің танымал теориялық еңбектерінен басқа – «Problèmes du Nouveau Roman» (1967), «Pour une théorie du Nouveau Roman» (1971), «Le Nouveau Roman» (1973), «Nouveaux problèmes du roman» (1978) – бірнеше жаңа романды да жариялады: «L’Observatoire de Cannes» (1961), «La Prise de Constantinople» (1965, 1966 жылы әдебиет саласындағы Фенеон сыйлығы), «Les Lieux dits, petit guide d’un voyage dans le livre» (1969). Жеке шығармашылығынан басқа, ол бірнеше конференциялардың материалдарын ұйымдастырды, басқарды және жариялады. 2016 жылы қайтыс болғанға дейін ол Әмір Бигларимен сұхбаттар жинағының үстінде жұмыс істеп жүрді, онда ол жаңа роман қозғалысының толық, нақты және объективті тарихын баяндады.
Alain Robbe Grillet, an influential theorist as well as writer of the Nouveau Roman, published a series of essays on the nature and future of the novel which were later collected in Pour un Nouveau Roman. Rejecting many of the established features of the novel to date, Robbe Grillet regarded many earlier novelists as old fashioned in their focus on plot, action, narrative, ideas, and character. Instead, he put forward a theory of the novel as focused on objects: the ideal nouveau roman would be an individual version and vision of things, subordinating plot and character to the details of the world rather than enlisting the world in their service. Despite the assertions of nouveauté, this vision of the novel can be construed as developing from earlier writers' suggestions and practice. Joris Karl Huysmans, ninety years before, had suggested how the novel might be depersonalised; more recently, Franz Kafka had shown that conventional methods of depicting character were not essential; James Joyce had done the same for plot; and absurdist writers had engaged with some of the themes that preoccupied writers of the nouveau roman. A group of writers dubbed Nouveaux Romanciers, "new novelists", appeared in the mid 1950s: Alain Robbe Grillet, Claude Simon, Nathalie Sarraute, Michel Butor and Robert Pinget. The style had different approaches but generally rejected the traditional use of chronology, plot and character in fiction, as well as the omniscient narrator. The Nouveau Roman authors were open to influences from writers such as William Faulkner and the cinema. Both Robbe Grillet and Marguerite Duras, whose 1958 novel Moderato cantabile was in the style of the Nouveau roman, also contributed to the French New Wave style of filmmaking. Alain Robbe Grillet became an elected member of the Académie française on 25 March 2004, succeeding Maurice Rheims at seat No. 32. Claude Simon, the 1985 Nobel laureate in Literature, is often identified with the nouveau roman movement. The nouveau roman literary movement and the novels themselves were mainly theorized by Jean Ricardou, who, in addition to his well known theoretical works — Problèmes du Nouveau Roman (1967), Pour une théorie du Nouveau Roman (1971), Le Nouveau Roman (1973), Nouveaux problèmes du roman (1978) — also published several nouveaux romans himself: L’Observatoire de Cannes (1961), La Prise de Constantinople (1965, Feneon prize for literature in 1966), Les Lieux dits, petit guide d’un voyage dans le livre (1969). Besides his own writing, he organized, directed and published the acts of several conferences on the nouveau roman, including the famous 1971 conference and debate at Cerisy, published in two volumes: Nouveau roman : hier, aujourd’hui, indispensable for an understanding of the history of that important period of French literature. Just before his demise in 2016, he was working on a book of interviews with Amir Biglari, in which he provides a complete, precise and objective account of the nouveau roman movement.
Ноуво-роман және сол жағалау
Ноу-Роман стилі экранда да өз ізін қалдырды, өйткені жазушылар Маргарита Дюрас және Ален Роб-Грийе сол жағалаудағы кино қозғалысына (көбінесе француз жаңа толқынының бір бөлігі деп аталады) қатысты. Олардың режиссер Ален Реснеспен ынтымақтастығы «Хиросима, менің сүйіктім» (1958) және «Мариенбадтағы өткен жыл» (1961) сияқты сыншылар тарапынан жоғары бағаланған туындыларға әкелді. Кейін олар өздері де фильмдер түсірді. Осы фильмдердің ықпалымен 1960 және 1970 жылдары Солтүстік Америкадағы француз тілі курстарына Ален Роб-Грийенің «Қызғану» (1957), Мишель Бутордың «Өзгеріс» (1957), Натали Сарроның «Планетарий» (1957) және Маргарита Дюрасның «Модерато кантабиле» (1958) сияқты Ноу-Роман авторларының шығармалары жиі енгізілді.
The Nouveau Roman style also left its mark on the screen as writers Marguerite Duras and Alain Robbe Grillet became involved with the Left Bank film movement (often labelled as part of the French New Wave). Their collaboration with director Alain Resnais resulted in critical successes such as Hiroshima mon amour (1958) and Last Year at Marienbad (1961). They would later go on to direct their own films. Influenced by these films French courses in North America during the 1960s and 1970s often included works by Nouveau Roman authors such as Alain Robbe Grillet's La Jalousie (1957), Michel Butor's La Modification (1957), Nathalie Sarraute's Le Planetarium (1957) and Marguerite Duras' Moderato Cantabile (1958).
Квебектегі (Канада) "Новый роман"
Ноуво-роман Жаку Годбу және Жерар Бессетте сияқты Квебектегі француз тілінде жазатын жазушыларға әсер етті. Канадада туған француз жазушысы Нэнси Хьюстон "Норд Перду" (1999) романында Ноуво-романның еңбектеп жазылған стиліне тікелей қарсылық ретінде жазуды бастағанын айтты. (Жозеф Пивато, nouveau roman қараңыз)
The Nouveau Roman influenced French language writers in Quebec such as Jacques Godbout and Gerard Bessette. The Canadian born French writer Nancy Huston declared that she began writing in direct reaction to the stark style of the Nouveau Roman in Nord Perdu (1999). (See Joseph Pivato, nouveau roman)