Кіріспе
Сан-Франциско, Калифорниядағы форт. Форт-Пойнт, тарихи түрде Кастильо де Сан-Хоакин ("Сан-Хоаким қамалы") деп белгілі, Сан-Франциско шығанағына кіреберісіндегі Алтын қақпаның оңтүстік жағында орналасқан тас қаланған теңіз жағалауындағы бекініс. Бұл сонымен қатар форт пен Алтын қақпа көпірінің оңтүстік жағы салынған жердің географиялық атауы болып табылады. Форт АҚШ Армиясы тарапынан Америка Азаматтық соғысынан аз бұрын, Сан-Франциско шығанағын жау кемелерінен қорғау мақсатында аяқталды. Қазіргі таңда форт Fort Point Ұлттық тарихи ескерткіші ретінде қорғалып, Ұлттық саябақтар қызметінің Алтын қақпа Ұлттық демалыс аймағының бөлігі ретінде басқарылады. Бүгінде ол туристер арасында Алтын қақпа көпірін тікелей үстінен тамашалауға танымал орынға айналды.
Fort Point, known historically as the Castillo de San Joaquín (Spanish for "Saint Joachim's Castle") is a masonry seacoast fortification located on the southern side of the Golden Gate at the entrance to San Francisco Bay. It is also the geographic name of the promontory upon which the fort and the southern approach of the Golden Gate Bridge were constructed. The fort was completed just before the American Civil War by the United States Army, to defend San Francisco Bay against hostile warships. The fort is now protected as Fort Point National Historic Site, a United States National Historic Site administered by the National Park Service as a unit of the Golden Gate National Recreation Area. It is now popular as a tourist viewing point of the Golden Gate Bridge directly over top of it.
Тарих
1769 жылы Испания Сан-Франциско аймағын басып алды және 1776 жылға қарай аймақтағы алғашқы еуропалық елді мекенді – миссия мен президионы құрды. Ұлыбритания мен Ресейдің басып кіруінен қорғану үшін Испания шығанақтың кіреберісінің ең тар бөлігінде орналасқан, биік ақ жартасты (кантил-бланко) Пунта-дель-Кантил-Бланконы бекініс салу үшін таңдады. Сан-Хоакин Кастильосы 1794 жылы салынды, ол жақын орналасқан Президио де Сан-Францискоға бағынышты болды. Бұл 9-13 зеңбірек орналастырылған саздан жасалған құрылыс еді. Мексика 1821 жылы Испаниядан тәуелсіздік алып, аймақ пен бекіністі бақылауына алды, бірақ 1835 жылы мексикалық әскер Сономаға көшіп кетті, соның салдарынан кастильоның саз қабырғалары жел мен жаңбырдан құлап бүлінді. 1846 жылдың 1 шілдесінде Мексика мен АҚШ арасында Мексика-Америка соғысы басталғаннан кейін, АҚШ күштері, капитан Джон Чарльз Фримонт, Кит Карсон және 10 серігі бос кастильоны басып алып, зеңбіректерді істен шығарды (жарамсыз етті). Испан және мексикалық кезеңдерде Пунта-дель-Кантил-Бланко "Пунта-дель-Кастильо" ("Қала нүктесі") деп аталды, ол АҚШ билігінің кезінде шамамен аудармада "Форт-Пойнт" деп аударылды.
АҚШ дәуірі
1848 жылы АҚШ-тың жеңісінен кейін Калифорния АҚШ-қа қосылды және 1850 жылы штат мәртебесін алды. 1849 жылғы алтын асығы осы аймақтың жылдам қоныстануына себеп болды, бұл Америка Құрама Штаттары үшін коммерциялық және стратегиялық тұрғыдан маңызды деп танылды. Әскери шенеуніктер Сан-Франциско шығанағын қорғау үшін бірқатар бекіністер салуды ұсынды. Жағалау қорғанысы Алькатраз аралында, Форт-Мейсон және Форт-Пойнтта салынды. АҚШ Армиясының инженерлік корпусы 1853 жылы Форт-Пойнт құрылысын бастады. Жоспарларда артиллерияның ең төменгі қабаты су деңгейіне мүмкіндігінше жақын орналастырылуы керек екені көрсетілді, сонда оқтар су бетінен секіріп, жау кемелеріне тие берсін. Жұмысшылар 90 фут (27 метр) биіктіктегі тік жарды теңіз деңгейінен 5 метрге дейін құлатты. Құрылыста жеті фут қалыңдығы бар қабырғалар және үшінші жүйедегі форттарға тән көп қабатты казематтық құрылыс қолданылды. Ол барынша көп порт аумағын қорғау үшін орналастырылды. Шығыс жағалауда мұндай 30-дан астам форт болғанмен, Форт-Пойнт Батыс жағалауындағы жалғыз форт еді. 1854 жылы Бас инспектор Джозеф К. Мэнсфилд "Бұл нүкте бүкіл Тынық мұхитының кілті және оған толассыз күш жұмсалуы керек" деп мәлімдеді. 200 адамнан тұратын құрылысшылар тобы, олардың көпшілігі жұмыссыз шахтерлер, сегіз жыл бойы фортты салуға еңбек етті. 1861 жылы соғыс қаупі туғанда, әскер форттың алғашқы зеңбірегін орнатты. Тынық мұхиты департаментінің қолбасшысы полковник Альберт Сидни Джонстон аймақтық қорғанысты дайындады және фортқа алғашқы әскерлерді жеткізді. Кентуккиде дүниеге келген Джонстон кейін Конфедерация армиясына қосылу үшін қызметтен кетті; ол 1862 жылы Шило шайқасында қаза тапты.
Форт-Пойнт пен Азамат соғысы
Азамат соғысы кезінде Форт-Пойнт артиллериясы ешқашан келмеген жауға күш салып тұрды. Конфедерациялық «CSS Shenandoah» кемесі Сан-Францискоға шабуыл жасауды жоспарлаған, бірақ портына жол тартқанда капитан соғыс аяқталғанын естіді; бұл 1865 жылдың тамызы болды, генерал Ли капитуляциялағаннан кейін бірнеше ай өткен соң. Соғыс барысында Атлантика жағалауындағы ұқсас форттар – Оңтүстік Каролинадағы Форт Самтер және Джорджиядағы Форт Пуласки – қатты зақым көрді, бұл мысқы қабырғалардың артиллерияға қарсы тиімділігіне күмән тудырды. Көп ұзамай әскерлер Форт-Пойнттен шығып кетті, және армия оны қайтадан үздіксіз басып алған емес. Дегенмен, форттың табиғаттың әсерінен қорғалуы маңызды деп есептелді. 1869 жылы граниттен жасалған теңіздік қабырға аяқталды. Келесі жылы форттың бір бөлігі пушкалары жақын жердегі Battery East-ке, жартастарға көшірілді, онда олар жақсырақ қорғалды. 1882 жылы Форт-Пойнт Мексикаға қарсы соғыстағы батыры Уинфилд Скотттың құрметіне ресми түрде Форт Уинфилд Скотт деп аталды. Кейін бұл атау Президиодағы артиллериялық постқа да берілді.
Жаңа ғасырға
1892 жылы армия жаңа Эндикотт жүйесі бойынша темірмен қаруланған бетондық бекіністерді, қақпақпен жабдықталған ұңғылы мылтықтармен салуға кірісті. Сегіз жылдың ішінде Форт-Пойнттағы 103 тегіс стволды зеңбіректердің барлығы демонтаждалып, металл тескісі ретінде сатылды. 1906 жылғы жер сілкінісінен орташа зақымданған форт, АҚШ армиясы уақытша босқындар лагері ретінде пайдаланғаннан кейін, келесі төрт онжылдық бойы казарма, оқу және қойма ретінде қолданылды. Алайда, 1913 жылы армия әскер мен тұтқындардың еңбегін пайдалана отырып, фортты әскерлік тұтқындыққа алу үшін казармаға айналдыруға тырылып, ішкі қабырғаның бір бөлігін бұзды. Бұл тұтқындық казарма кейіннен Алькатрас аралында салынды және федералдық түрмеге дейін қолданылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-тың 6-шы жағалау артиллериясының әскерлері миналық далаларды және «Алтын қақпаны» қорғайтын суастына қарсы торларды күзету үшін мұнда орналастырылды. Жаңа Эндикотт бекіністерінің артындағы биік жерде жаңа жатақханалар мен әкімшілік ғимараттар салынды, соның нәтижесінде Форт Скотт осы жерге көшірілді.
Форт-Пойнтты сақтау
1926 жылы Америкалық сәулетшілер институты фортты ерекше әскери сәулеті үшін сақтап қалуды ұсынды. Қаржы жетіспеді, ал идеялар күшін жойды. 1930 жылдардағы "Алтын қақпа" көпірінің жоспарлары фортты бұзуды көздеген, бірақ бас инженер Джозеф Штраус фортты сақтау үшін көпірді қайта жобалады. "Ескі форттың қазіргі кезде әскери маңызы болмаса да, ол тас қалау өнерінің көрнекті үлгісі болып табылады. Оны ұлттық ескерткіш ретінде сақтап, қалпына келтіру керек", - деді Штраус. Форт көпірдің оңтүстік жағында, жолға тіреу аркасының астында орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін фортты сақтау жұмыстары қайта жанданды. 1970 жылдың 16 қазанында президент Ричард Никсон Форт-Пойнт ұлттық тарихи орнын құру туралы заңға қол қойды.
Демалыс
Қалдықтың солтүстігіндегі тасты мүйіс қыс айларында серфингшілерге ұнайтын толқындар жасайды.
БАҚ қолдануы
Форт-Пойнт танымал түсірілім алаңы. Ол туралы басқа да медиада да кездеседі.
Фильмде
Dark Passage (1947) фильмінде Хамфри Богартпен форттың үстіндегі жартаста болған төбелес сахнасы оның қарсыласының қазір форттың тұрақ орны болып табылатын жерге құлап кетуімен аяқталады. 1950 жылы түсірілген "Өзін-өзі алдаған адам" фильмінде Форт-Пойнтта түсірілген фильмнің соңында бес минуттық іздеу көрінісі бар. Ең танымал мысал – Альфред Хичкоктың 1958 жылғы триллері "Vertigo", онда Ким Новак кейіпкері өзін-өзі өлтіруге тырысып, Сан-Франциско шығанағына секіреді. "Point Blank" (1967) фильмінде, Ли Марвин мен Энджи Дикинсон жұлдыздығы Джон Бурманның қара фильмде, жабық "Алькатрас" түрмесіндегі "Алькатрасқа құлау" орны ретінде көрсетілген. Алайда, соңғы сахнада үздіксіз камера көрінісі алыста "Алькатрас" түрмесін көрсету үшін көтеріледі, бұл Форт-Пойнт екенін аңғартады. Ричард Лестердің 1968 жылғы "Petulia" фильмінде Джордж С. Скотт кейіпкері Форт-Пойнтта "Кіруге тыйым салынған" белгілерін елемей ұлдарымен ойнайды. 1969 жылғы "Then Came Bronson" телесериалының пилоттық фильмінде Мартин Шин кейіпкері Форт-Пойнттан өлімге секіреді. 1977 жылғы Мел Брукс комедиясы "High Anxiety" дағы телефон будкасы көрінісі Форт-Пойнттағы "Алтын қақпа" көпірінің астында өтеді, ал "Vertigo" фильміндегі маңызды су құтқару көрінісі осы жерде түсірілген, бұл фильмнің Альфред Хичкокқа жасаған тақырыптық құрметінің бір бөлігі. 1985 жылғы Джеймс Бонд фильмі "A View To a Kill" да фортты әртүрлі әуе көріністерінде, әсіресе "Алтын қақпа" көпірінің үстінде өтетін соңғы сахнада көруге болады. 1999 жылғы "Bicentennial Man" фильмінде Робин Уильямс Форт-Пойнтты көтеріңкі базар ретінде көрсетеді. Басты ғимарат NDR Robotics-тің орны. 2014 жылғы "Dawn of the Planet of the Apes" фильмінде адамдар Форт-Пойнттың қару-жарақ қоймасын қолданып, бронетранспорттық құралдар мен көп мөлшерде оқ-дәрі арқылы өздерінің атыс күшін күрт арттырады. 2019 жылғы "The Last Black Man in San Francisco" фильмі Сан-Францискода түсірілді, ал бірнеше көріністер форттың сыртында және айналасында түсірілген. Форт 2019 жылғы қорқынышты фильм "Us" ашылуы кезінде теледидарда қысқаша көрсетіледі.
Теледидарда
The Amazing Race 16-да командалар ғимараттың биіктігі, салынған жылы және ерекшеліктерімен танысады. Олар оның Койт мұнарасы екенін біліп, келесі нұсқауларын іздеуге барады. "The West Wing" телехикаясының 3-маусымында, 20-шы сериясында ("The Black Vera Wang") Форт-Пойнт – ислам фундаменталистерінің жоспарлаған террористік шабуылының нысаны болады. Олар бұл қамалға "Алтын қақпа" көпіріне жақындығы үшін шабуыл жасауды көздеген. Шабуылға сериал барысында терроризмнің қайта-қайта туындап отыратын көзі – Кумар деген ойдан шығарылған араб мемлекеті қаржылай көмек көрсеткен. Форт-Пойнт "Сендей жақсы қыз не істейді?" деген телефильмде де көрсетілген. Бұл фильм "Жедел жәрдем" телешоуының желісі бойынша түсірілген. Фильмнің басында экскурсовод мектеп оқушыларына қамал туралы айтады. Бір жұмысшы "Алтын қақпа" көпірінен құлап, қауіпсіздік арқанына ілініп қалады. Квинн Мартин Продакшнс (1972–77) өндірген "Сан-Франциско көшелері" атты криминалдық драмалық телесериалда Карл Малден мен Майкл Дуглас басты рөлдерде ойнаған, Форт-Пойнтта атысқан көріне түсірілген. Карл Малден "жаман жігітті" өлтірген. "Жедел жәрдем" телешоуының бір эпизодында қамалдың үстінде, "Алтын қақпа" көпірінің астындағы конструкциялардың үстінде құтқару жұмыстары жүргізілген. "Қорқыт, ол жазды" эпизодының "Құстар" бөлімінің титрлері Форт-Пойнтта түсірілген.
Музыка саласында
Editors альбомының мұқабасындағы сурет Форт Пойнтке арналған.
Кітаптарда
1980 жылғы Джон Варлидің ғылыми-фантастикалық романы «Wizard» Форт-Пойнттен басталады, кітапта бұл жерде елшілік орналасқан.