Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз журналисі, драматург және ақын (1840–1902)
French journalist, playwright and poet (1840–1902)
Эмиль Эдуард Шарль Антуан Зола (2 сәуір 1840 – 29 қыркүйек 1902) – француз романисі, журналисі, драматург, натурализм әдеби мектебінің ең белгілі өкілі және театрлық натурализмнің дамуына үлкен үлес қосқан тұлға. Ол Францияның саяси жаңартылуында және негізсіз айыпталып, сотталған әскери шенеунік Альфред Дрейфустың ақталуында маңызды рөл атқарды, бұл оның «J'Accuse!» атты танымал газет мақаласында көрініс тапты. Зола 1901 және 1902 жылдары әдебиет бойынша алғашқы және екінші Нобель сыйлығына үміткер болды.
Émile Édouard Charles Antoine Zola ('/z//oʊ//l//ə/, also /US//z//oʊ/'/l//ɑː/, emil zɔla; 2 April 184029 September 1902) was a French novelist, journalist, playwright, the best known practitioner of the literary school of naturalism, and an important contributor to the development of theatrical naturalism. He was a major figure in the political liberalization of France and in the exoneration of the falsely accused and convicted army officer Alfred Dreyfus, which is encapsulated in his renowned newspaper opinion headlined J'Accuse ! Zola was nominated for the first and second Nobel Prize in Literature in 1901 and 1902.
Ерте өмір
Зола 1840 жылы Парижде Франсуа Золаның (алғашқы аты Франческо Золла) және Эмили Обердің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі 1795 жылы Венецияда туған, грек тегі бар итальяндық инженер, Aix en Provence қаласындағы Зола бөгетін салған; анасы француз. Эмиль үш жаста болғанда отбасы оңтүстік-шығыстағы Экс-ан-Провансқа көшіп келді. 1845 жылы бес жасар Зола үлкен баланың жыныстық зорлығына ұшырады. Екі жыл өткен соң, 1847 жылы әкесі қайтыс болды, анасы аз зейнетақымен қалды. 1852 жылы Зола Борбон колледжіне пансионға түсті. Кейін ол мектептегі нашар тамақтандыру мен қорқыту туралы шағымданады. 1858 жылы Золалар Парижге көшіп келді, онда Эмильдің балалық шақтағы досы Пол Сезанн оған қосылды. Зола романтикалық стильде жазуды бастады. Жесір анасы Эмильге заңгер болуын қалаған, бірақ ол бакалавриат емтиханын екі рет сүре алмады. Жазушы болып танылмас бұрын Зола кеме компаниясында аз жалақымен кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді, содан кейін Hachette баспасының сату бөлімінде жұмыс істеді. Олар Золаның анасына бірге күтім жасады. 1888 жылы Александрин 21 жасар тігінші Жанна Розероны жұмысқа алды, ол Медан қаласындағы үйлерінде олармен бірге тұруға тиіс болды. 48 жастағы Зола Жаннаға ғашық болып, олардан екі бала дүниеге келді: 1889 жылы Дениз және 1891 жылы Жак. Жанна Меданнан Парижге кеткеннен кейін, Зола оны және балаларын күтіп, оларға баруын жалғастырды. 1891 жылдың қараша айында Александрин оның қатысуын біліп, некелерін ажырасуға дейін жеткізді. Араздық ішінара жазылды, бұл Золаға балалардың өміріне белсенді қатысуға мүмкіндік берді. Зола қайтыс болғаннан кейін балаларға оның аты заңды түрде әкелік фамилия ретінде берілді.
Zola was born in Paris in 1840 to François Zola (originally Francesco Zolla) and Émilie Aubert. His father was an Italian engineer with some Greek ancestry, who was born in Venice in 1795, and engineered the Zola Dam in Aix en Provence; his mother was French. The family moved to Aix en Provence in the southeast when Émile was three years old. In 1845, five year old Zola was sexually molested by an older boy. Two years later, in 1847, his father died, leaving his mother on a meager pension. In 1852, Zola entered the Collège Bourbon as a boarding student. He would later complain about poor nutrition and bullying in school. In 1858, the Zolas moved to Paris, where Émile's childhood friend Paul Cézanne soon joined him. Zola started to write in the romantic style. His widowed mother had planned a law career for Émile, but he failed his baccalauréat examination twice. Before his breakthrough as a writer, Zola worked for minimal pay as a clerk in a shipping firm and then in the sales department for the publisher Hachette. Together they cared for Zola's mother. Also in 1888, Alexandrine hired Jeanne Rozerot, a 21 year old seamstress who was to live with them in their home in Médan. The 48 year old Zola fell in love with Jeanne and fathered two children with her: Denise in 1889 and Jacques in 1891. After Jeanne left Médan for Paris, Zola continued to support and visit her and their children. In November 1891 Alexandrine discovered the affair, which brought the marriage to the brink of divorce. The discord was partially healed, which allowed Zola to take an increasingly active role in the lives of the children. After Zola's death, the children were given his name as their lawful surname.
Мансап
Алғашқы жылдары Зола көптеген әңгімелер мен очерктер, төрт пьеса және үш роман жазды. Оның алғашқы кітаптарының бірі – 1864 жылы жарық көрген «Contes à Ninon» еді. Зола мен Сезанн бала кезінен дос болғанмен, өмірде кейінірек Золаның «L’Œuvre» (Мастерпесс, 1886) романындағы Сезаннның бейнесі мен суретшілердің богемдік өмірін көркемдеп көрсетуіне байланысты аралары суық болды. 1877 жылдан бастап «L’Assommoir» жарық көргеннен кейін Эмиль Зола байыды; мысалы, Виктор Гюгодан да жақсы ақы төленді. «L’Assommoir» романының үлкен сәттіге ие болуына байланысты Зола баспагер Жорж Шарпентьемен келісімшартты қайта жаңартып, 14%-дан астам авторлық гонорар мен баспасөзде бөлім-бөлім жариялауға эксклюзивті құқықтарды алды. Кейіннен «L’Assommoir» романының сатылымын «Nana» (1880) және «La Débâcle» (1892) романдарының сатылымы тіпті басып өтті. 1880 жылдан кейін Париждің жанындағы Медан қаласында тұрды. Бірнеше рет ұсынылғанына қарамастан, Зола Француз академиясына сайланбады. Ол Бальзак пен Флобердің реализмінен де әсер алды. Сонымен қатар, Альфред Брунеудің бірнеше операларына либретто жазды, олардың ішінде «Messidor» (1897) және «L’Ouragan» (1901) бар; Брунеудің тағы бірнеше опералары Золаның шығармалары негізінде жазылған. Бұл итальяндық веризмге французша балама болды. Ол «жаңа журналистика» деп аталатын бағыттың өкілдері – Вольф, Капоте, Томпсон, Мейлер, Дидион, Талезе және басқалардың шығармашылығына зор ықпал етті деп есептеледі. Том Вольф өзінің көркем әдебиет жазудағы мақсаты – Джон Стейнбек, Чарльз Диккенс және Эмиль Зола дәстүрінде заманауи қоғамды құжаттау екенін жазды.
During his early years, Zola wrote numerous short stories and essays, four plays, and three novels. Among his early books was Contes à Ninon, published in 1864. Although Zola and Cézanne were friends from childhood, they experienced a falling out later in life over Zola's fictionalised depiction of Cézanne and the Bohemian life of painters in Zola's novel L'Œuvre (The Masterpiece, 1886). From 1877, with the publication of L'Assommoir, Émile Zola became wealthy; he was better paid than Victor Hugo, for example. Because L'Assommoir was such a success, Zola was able to renegotiate his contract with his publisher Georges Charpentier to receive more than 14% royalties and the exclusive rights to serial publication in the press. Subsequently, sales of L'Assommoir were even exceeded by those of Nana (1880) and La Débâcle (1892). in Médan, near Paris, after 1880. Despite being nominated several times, Zola was never elected to the Académie française. and by the realism of Balzac and Flaubert. He also provided the libretto for several operas by Alfred Bruneau, including Messidor (1897) and L'Ouragan (1901); several of Bruneau's other operas are adapted from Zola's writing. These provided a French alternative to Italian verismo. He is considered to be a significant influence on those writers that are credited with the creation of the so called new journalism: Wolfe, Capote, Thompson, Mailer, Didion, Talese and others. Tom Wolfe wrote that his goal in writing fiction was to document contemporary society in the tradition of John Steinbeck, Charles Dickens, and Émile Zola.
Дрейфус ісі
Капитан Альфред Дрейфус был французским еврейским офицером артиллерии во французской армии. В сентябре 1894 года французская разведка обнаружила, что кто-то передавал военные секреты немецкому посольству. Старшие офицеры начали подозревать Дрейфуса, хотя прямых доказательств его вины не было. Дрейфуса предали военному суду, признали виновным в государственной измене и отправили на Остров Дьявола во Французской Гвиане. Подполковник Жорж Пикар обнаружил доказательства, указывающие на другого офицера, Фердинанда Вальсин Эстергази, и сообщил об этом своим начальникам. Вместо того, чтобы добиваться оправдания Дрейфуса, было принято решение защитить Эстергази и обеспечить отмену первоначального приговора. Майор Юбер Жозеф Анри сфабриковал документы, которые создавали впечатление о виновности Дрейфуса, а Пикара перевели на службу в Африку. Однако выводы Пикара были переданы его адвокатом сенатору Огюсту Шейреру-Кестнеру, который взялся за дело, сначала конфиденциально, а затем все более публично. Тем временем семья Дрейфуса, а также отчужденные родственники и кредиторы Эстергази представили дополнительные доказательства. Под давлением генеральный штаб организовал закрытый военный суд, который состоялся 10–11 января 1898 года, на котором Эстергази был судим за закрытыми дверями и оправдан. Пикар был задержан по обвинению в нарушении профессиональной тайны. В ответ Золя рисковал своей карьерой и многим другим и 13 января 1898 года опубликовал «J'Accuse!» на первой странице парижской ежедневной газеты «L'Aurore». Газетой руководили Эрнест Воган и Жорж Клемансо, которые решили, что спорная история будет представлена в форме открытого письма президенту Феликсу Фору. В своем письме «J'Accuse!» Золя обвинил высшие эшелоны французской армии в воспрепятствовании правосудию и антисемитизме, незаконно приговорив Альфреда Дрейфуса к пожизненному заключению на Острове Дьявола. Золя намеревался, чтобы его преследовали за клевету, чтобы новые доказательства в поддержку Дрейфуса были преданы гласности. Дело, известное как «дело Дрейфуса», глубоко раскололо Францию между реакционной армией и католической церковью, с одной стороны, и более либеральным коммерческим обществом, с другой. Последствия продолжались долгие годы; на 100-летие статьи Золя французская католическая ежедневная газета «La Croix» принесла извинения за свои антисемитские редакционные статьи во время «дела Дрейфуса». Поскольку Золя был ведущим французским мыслителем и общественным деятелем, его письмо стало важным поворотным моментом в этом деле. Золя был привлечен к суду за клевету 7 февраля 1898 года и был признан виновным 23 февраля и исключен из Почетного легиона. Первый приговор был отменен в апреле по формальному признаку, но против Золя был подан новый иск, который начался 18 июля. По совету своего адвоката Золя бежал в Англию, чтобы не дожидаться окончания суда (на котором он был снова признан виновным). Не успев даже собрать несколько вещей, он прибыл на вокзал Виктория 19 июля, что стало началом короткого и несчастливого пребывания в Великобритании. Золя посетил исторические места, в том числе англиканскую службу в Вестминстерском аббатстве. После первоначального пребывания в отеле «Гросвенор», Виктория, Золя отправился в отель «Оатлендс Парк» в Вейбридже и вскоре после этого арендовал дом в этом районе под названием Пенн, где его семья присоединилась к нему на лето. В конце августа они переехали в другой дом в Аддлстоуне под названием Саммерфилд. В начале октября семья переехала в Лондон, а затем его жена и дети вернулись во Францию, чтобы дети могли продолжить учебу. После этого Золя жил один в отеле «Королева» в Норвуде. Он прожил в Верхнем Норвуде с октября 1898 года по июнь 1899 года. Во Франции продолжались яростные разногласия по поводу «дела Дрейфуса». Факт подделки майора Анри был обнаружен и признан в августе 1898 года, и правительство направило первоначальный военный суд Дрейфуса в Верховный суд для пересмотра в следующем месяце, вопреки возражениям Генерального штаба. Через восемь месяцев, 3 июня 1899 года, Верховный суд отменил первоначальный приговор и назначил новый военный суд. В том же месяце Золя вернулся из своего изгнания в Англии. Но антидрейфусары не сдались, и 9 сентября 1899 года Дрейфус был снова осужден. Дрейфус подал апелляцию на пересмотр дела, но правительство ответило предложением о помиловании (а не оправдании) Дрейфусу, которое позволило бы ему выйти на свободу при условии признания им вины. Хотя он явно был невиновен, он решил принять помилование. Позднее в том же месяце, несмотря на осуждение Золя, был принят закон об амнистии, охватывающий «все уголовные деяния или проступки, связанные с «делом Дрейфуса» или включенные в преследование за одно из этих деяний», освобождая от ответственности Золя и Пикара, но также и всех тех, кто сфабриковал доказательства против Дрейфуса. Дрейфус был окончательно и полностью оправдан Верховным судом в 1906 году. Золя сказал об этом деле: «Правда идет вперед, и ничто не остановит ее».
Captain Alfred Dreyfus was a French Jewish artillery officer in the French army. In September 1894, French intelligence discovered someone had been passing military secrets to the German Embassy. Senior officers began to suspect Dreyfus, though there was no direct evidence of any wrongdoing. Dreyfus was court martialed, convicted of treason, and sent to Devil's Island in French Guiana. Lt. Col. Georges Picquart came across evidence that implicated another officer, Ferdinand Walsin Esterhazy, and informed his superiors. Rather than move to clear Dreyfus, the decision was made to protect Esterhazy and ensure the original verdict was not overturned. Major Hubert Joseph Henry forged documents that made it seem as if Dreyfus were guilty, while Picquart was reassigned to duty in Africa. However, Picquart's findings were communicated by his lawyer to the Senator Auguste Scheurer Kestner, who took up the case, at first discreetly and then increasingly publicly. Meanwhile, further evidence was brought forward by Dreyfus's family and Esterhazy's estranged family and creditors. Under pressure, the general staff arranged for a closed court martial to be held on 10–11 January 1898, at which Esterhazy was tried in camera and acquitted. Picquart was detained on charges of violation of professional secrecy. In response Zola risked his career and more, and on 13 January 1898 published J'Accuse ! on the front page of the Paris daily L'Aurore. The newspaper was run by Ernest Vaughan and Georges Clemenceau, who decided that the controversial story would be in the form of an open letter to the president, Félix Faure. Zola's J'Accuse ! accused the highest levels of the French Army of obstruction of justice and antisemitism by having wrongfully convicted Alfred Dreyfus to life imprisonment on Devil's Island. Zola's intention was that he be prosecuted for libel so that the new evidence in support of Dreyfus would be made public. The case, known as the Dreyfus affair, deeply divided France between the reactionary army and Catholic Church on one hand, and the more liberal commercial society on the other. The ramifications continued for many years; on the 100th anniversary of Zola's article, France's Catholic daily paper, La Croix, apologised for its antisemitic editorials during the Dreyfus affair. As Zola was a leading French thinker and public figure, his letter formed a major turning point in the affair. Zola was brought to trial for criminal libel on 7 February 1898, and was convicted on 23 February and removed from the Legion of Honour. The first judgment was overturned in April on a technicality, but a new suit was pressed against Zola, which opened on 18 July. At his lawyer's advice, Zola fled to England rather than wait for the end of the trial (at which he was again convicted). Without even having had the time to pack a few clothes, he arrived at Victoria Station on 19 July, the start of a brief and unhappy residence in the UK. Zola visited historic locations including a Church of England service at Westminster Abbey. After initially staying at the Grosvenor Hotel, Victoria, Zola went to the Oatlands Park Hotel in Weybridge and shortly afterwards rented a house locally called Penn where he was joined by his family for the summer. At the end of August, they moved to another house in Addlestone called Summerfield. In early October the family moved to London and then his wife and children went back to France so the children could resume their schooling. Thereafter Zola lived alone in the Queen's Hotel, Norwood. He stayed in Upper Norwood from October 1898 to June 1899. In France, the furious divisions over the Dreyfus affair continued. The fact of Major Henry's forgery was discovered and admitted to in August 1898, and the Government referred Dreyfus's original court martial to the Supreme Court for review the following month, over the objections of the General Staff. Eight months later, on 3 June 1899, the Supreme Court annulled the original verdict and ordered a new military court martial. The same month Zola returned from his exile in England. Still the anti Dreyfusards would not give up, and on 9 September 1899 Dreyfus was again convicted. Dreyfus applied for a retrial, but the government countered by offering Dreyfus a pardon (rather than exoneration), which would allow him to go free, provided that he admit to being guilty. Although he was clearly not guilty, he chose to accept the pardon. Later the same month, despite Zola's condemnation, an amnesty bill was passed, covering "all criminal acts or misdemeanours related to the Dreyfus affair or that have been included in a prosecution for one of these acts", indemnifying Zola and Picquart, but also all those who had concocted evidence against Dreyfus. Dreyfus was finally completely exonerated by the Supreme Court in 1906. Zola said of the affair, "The truth is on the march, and nothing shall stop it."
Бестіктің манифесті
1887 жылғы 18 тамызда француздық "Фигаро" газеті "Ла Терре" романы жарықтанғаннан кейін көп ұзамай "Бестің манифестін" жариялады. Манифестке қол қойғандардың арасында Пол Боннетен, Дж. Х. Росни, Люсьен Дескавес, Пол Маргерит және Густав Гиш болды. Олар романның революцияны бейнелеуінде мораль мен эстетикалық қағидалардың бұзылуына наразылық білдірді. Манифестте Зола "натурализм стандартын төмендеткен, үлкен таралым үшін әдейі ұсақтап, адамзатқа қатысты сау және дені салмақ көзқарасқа ие болмайтын, аурушаң және әлсіз гипохондрик" деп айыпталды. Олар Золаның физиологиялық кемшіліктері туралы ашық айтып, "Ла Терре" романының қатыгездігіне зор үрей білдірді.
On August 18, 1887, the French daily newspaper Le Figaro published "The Manifesto of the Five" shortly after La Terre was released. The signatories included Paul Bonnetain, J. H. Rosny, Lucien Descaves, Paul Margueritte and Gustave Guiches, who strongly disapproved of the lack of balance of both morals and aesthetics throughout the book's depiction of the revolution. The manifesto accused Zola of having "lowered the standard of Naturalism, of catering to large sales by deliberate obscenities, of being a morbid and impotent hypochondriac, incapable of taking a sane and healthy view of mankind. They freely referred to Zola's physiological weaknesses and expressed the utmost horror at the crudeness of La Terre."
Өлім
Зола 1902 жылғы 29 қыркүйекте дұрыс желдетілмеген түтін арнасынан көміртек тотығымен уланудан қайтыс болды. Оның қосылу рәсіміне 5 қазанда мыңдаған адам қатысты. Алфред Дрейфус бастапқыда қосылуға қатыспауға уәде берген еді, бірақ Золаның жесірі рұқсат берді және ол қатысты. Зола қайтыс болған кезде Дрейфус ісі туралы «Шындық» (Vérité) атты романын аяқтаған болатын. «Әділет» (Justice) атты жалғасы жоспарланған, бірақ толықтырылмады. Оның өліміне қарсыластары кінәлі деп айыпталды, себебі оның өміріне бұрын да талпыныс жасалған, бірақ сол кезде ешқандай дәлел табылған жоқ. Францияның барлық аймақтарынан көңіл айту хаттары келіп түсті. Бір апта бойы оның үйінің вестибюлінде көрнекті жазушылар, ғалымдар, суретшілер және саясаткерлер өздерінің есімдерін тізілімге жазып, құрмет көрсетуге келді. Ал Золаның жаулары осы мүмкіндікті қуанышпен қарсы алды. «L'Intransigeant» газетінде жариялаған Анри Рошфор Золаның Дрейфустың кінәлі екенін білгеннен кейін өз-өзіне қол жұмсағанын мәлімдеді. Зола бастапқыда Париждегі Монмартр зиратына жерленді, бірақ 1908 жылғы 4 маусымда, қайтыс болғаннан кейін бес жыл тоғыз ай өткен соң, оның мәйіті Пантеонға көшірілді, онда ол Виктор Гюго мен Александр Дюмамен бірге мазарда жатыр. Салтанатты шара кезінде Эдуард Дрюмонның әуесқой және наразы журналисі Фр. Грегори Альфред Дрейфуске қастандық жасады, нәтижесінде Дрейфус қолға жарақаттанды. Грегори Париж сотында Дрейфусты өлтіру ниеті болмағанын, тек оны жарақаттауды көздегенін айтқандықтан ақталды. 1953 жылы журналист Жан Бедельдің «Зола өлтірілді ме?» деген тақырыпта «Либерация» газетінде жариялаған тергеуі Золаның өлімі апат емес, кісі өлтіру болуы мүмкін деген ойды қозғады. Бұл тергеу Норман фармацевті Пьер Хаккиннің берген мәліметіне негізделген, ол шатыр тазалаушы Анри Буронфоссенің Париждегі Золаның пәтеріндегі түтін арнасын қасақана бітеп тастағанын айтқан. Сонымен қатар, Золаның шөберелері Бриджит Эмиль Зола мен Мартин Ле Блонд Зола Золаның көміртек тотығымен улануына қатысты осы түсіндірмені растайды. «L'Orient Le Jour» газетінде Бриджит Эмиль Золаның айтуынша, оның әкесі Жак Эмиль Зола, Эмиль Золаның ұлы, сегіз жасында 1952 жылы үйіне келген бір адамның әкесінің өлімі туралы ақпарат бергенін айтқан. Сол адам өліп бара жатқан досымен бірге болды, ол Эмиль Золаның түтін арнасын бітеу үшін ақша алғанын мойындады.
Zola died on 29 September 1902 of carbon monoxide poisoning caused by an improperly ventilated chimney. His funeral on 5 October was attended by thousands. Alfred Dreyfus initially had promised not to attend the funeral, but was given permission by Zola's widow and attended. At the time of his death Zola had just completed a novel, Vérité, about the Dreyfus trial. A sequel, Justice, had been planned, but was not completed. His enemies were blamed for his death because of previous attempts on his life, but nothing could be proven at the time. Expressions of sympathy arrived from everywhere in France; for a week the vestibule of his house was crowded with notable writers, scientists, artists, and politicians who came to inscribe their names in the registers. On the other hand, Zola's enemies used the opportunity to celebrate in malicious glee. Writing in L'Intransigeant, Henri Rochefort claimed Zola had committed suicide, having discovered Dreyfus to be guilty. Zola was initially buried in the Cimetière de Montmartre in Paris, but on 4 June 1908, just five years and nine months after his death, his remains were relocated to the Panthéon, where he shares a crypt with Victor Hugo and Alexandre Dumas. The ceremony was disrupted by an assassination attempt on Alfred Dreyfus by fr, a disgruntled journalist and admirer of Edouard Drumont, in which Dreyfus was wounded in the arm by the gunshot. Grégori was acquitted by the Parisian court which accepted his defense that he had not meant to kill Dreyfus, meaning merely to graze him. A 1953 investigation by journalist Jean Bedel published in the newspaper Libération under the headline "Was Zola assassinated?" raised the idea that Zola's death might have been a murder rather than an accident. It is based on the revelation by Norman pharmacist Pierre Hacquin, who was told by chimney sweep Henri Buronfosse that he intentionally blocked the chimney of Zola's apartment in Paris. and Zola's great granddaughters, Brigitte Émile Zola and Martine Le Blond Zola, corroborate this explanation of Zola's poisoning by carbon monoxide. As reported in L'Orient Le Jour, Brigitte Émile Zola recounts that her grandfather Jacques Émile Zola, son of Émile Zola, told her at the age of eight that, in 1952, a man came to his house to give him information about his father's death. The man had been with a dying friend, who had confessed to taking money to plug Emile Zola's chimney.
Ругон-Маквар сериясының қолданылу аясы
Золаның «Ругон-Маккар» романдары Екінші француз империясының панорамалық суреті болып табылады. Олар шамамен 1851-1871 жылдар аралығында өмір сүрген бір отбасының тарихын айтады. Бұл жиырма романға 300-ден астам кейіпкер енген, олар Ругон және Маккар есімді екі әулеттен тараған. Золаның сөздерімен айтқанда, бұл «Екінші империя тұсындағы бір отбасының табиғи және әлеуметтік тарихы». «Ругон-Маккар» романдарының көпшілігі Француз Үшінші Республикасы кезінде жазылған. Осы суретте кейбір көзқарастар мен құндылықтар кейіннен пайда болған ойлармен қабаттасқан болуы мүмкін. Кейбір сыншылар Золаның туындыларын және жалпы натурализмді заманауи өркениеттің құлдырауы мен бұзылуын баса көрсететін декадент әдебиетінің бір саласы деп санайды. Екінші империяның апатқа толы бейнесі «Нана» романында ең айқын көрінеді, ол Франко-прусс соғысының эхосымен аяқталады (демек, французтардың жеңілісімен байланысты). Тіпті Наполеон III билігінің ертерек кезеңдері туралы романда да Екінші империяның суреті кейде апаттық көріністермен үйлеседі. «Ругон-Маккар» романдарында провинциялық өмір Золаның астанаға деген қызығушылығынан көлеңкеде қалуы мүмкін. Дегенмен, төмендегі романдар (Livre de poche сериясындағы жеке атауларын қараңыз) Париж өміріне көбінесе қатысы жоқ: «La Terre» (Бос қаладағы шаруалар өмірі), «Le Rêve» (аты жоқ кафедралды соборлы қала), «Germinal» (Францияның солтүстік-шығысындағы шахталар), «La Joie de vivre» (Атлантикалық жағалау) және Плассан қаласы мен оның төңірегіндегі төрт роман («La Fortune des Rougon», «La Conquête de Plassans», «La Faute de l'Abbé Mouret» және «Le Docteur Pascal»). «La Débâcle» әскери романының көп бөлігі Францияның шығысындағы ауылдық жерлерде өтеді, ал оқиғаның шешімі Париж коммунасының басылуына әкелген азаматтық соғыс кезінде астанада орын алады. «Адамдық сұмдық» романында Париждің де рөлі бар болғанымен, ең қызықты оқиғалар (әсіресе пойыз апаты) басқа жерде болады. Тіпті Парижге арналған романдарда да кейбір көріністер астанадан тыс жерде, тіпті алыс емес жерде көрсетіледі. «Son Excellence Eugène Rougon» саяси романында министрдің өзінің «достары» атынан жасаған іс-әрекеттерінің салдары басқа жерлерде сезіледі, ал оқырман олардың кейбіреуін көреді. Тіпті Золаның Парижбен тығыз байланысты кейіпкерлерінің бірі – Нана да елге қысқа және әдеттегідей апатты сапарға шығады.
Zola's Rougon Macquart novels are a panoramic account of the Second French Empire. They tell the story of a family approximately between the years 1851 and 1871. These twenty novels contain over 300 characters, who descend from the two family lines of the Rougons and Macquarts. In Zola's words, which are the subtitle of the Rougon Macquart series, they are "L'Histoire naturelle et sociale d'une famille sous le Second Empire" ("The natural and social history of a family under the Second Empire"). Most of the Rougon Macquart novels were written during the French Third Republic. To an extent, attitudes and value judgments may have been superimposed on that picture with the wisdom of hindsight. Some critics classify Zola's work, and naturalism more broadly, as a particular strain of decadent literature, which emphasized the fallen, corrupted state of modern civilization. Nowhere is the doom laden image of the Second Empire so clearly seen as in Nana, which culminates in echoes of the Franco Prussian War (and hence by implication of the French defeat). Even in novels dealing with earlier periods of Napoleon III's reign the picture of the Second Empire is sometimes overlaid with the imagery of catastrophe. In the Rougon Macquart novels, provincial life can seem to be overshadowed by Zola's preoccupation with the capital. However, the following novels (see the individual titles in the Livre de poche series) scarcely touch on life in Paris: La Terre (peasant life in Beauce), Le Rêve (an unnamed cathedral city), Germinal (collieries in the northeast of France), La Joie de vivre (the Atlantic coast), and the four novels set in and around Plassans (modelled on his childhood home, Aix en Provence), (La Fortune des Rougon, La Conquête de Plassans, La Faute de l'Abbé Mouret and Le Docteur Pascal). La Débâcle, the military novel, is set for the most part in country districts of eastern France; its dénouement takes place in the capital during the civil war leading to the suppression of the Paris Commune. Though Paris has its role in La Bête humaine the most striking incidents (notably the train crash) take place elsewhere. Even the Paris centred novels tend to set some scenes outside, if not very far from, the capital. In the political novel Son Excellence Eugène Rougon, the eponymous minister's interventions on behalf of his so called friends, have their consequences elsewhere, and the reader is witness to some of them. Even Nana, one of Zola's characters most strongly associated with Paris, makes a brief and typically disastrous trip to the country.
Квази-ғылыми мақсат
"Le Roman expérimental" және "Les Romanciers naturalistes" еңбектерінде Зола "натуралистік" романның мақсатын баяндады. Эксперименталды роман ғылыми тәжірибе құралы ретінде қызмет етуі керек еді, бұл Клод Бернард жүргізген және "Эксперименталды медицинаға кіріспе" еңбегінде түсіндірген тәжірибелерге ұқсас болатын. Клод Бернардтың тәжірибелері клиникалық физиология саласында болса, натуралист жазушылардың (Зола олардың бастысы) тәжірибелері табиғи ортаның ықпалымен психология саласында жүргізілер еді.
In Le Roman expérimental and Les Romanciers naturalistes, Zola expounded the purposes of the "naturalist" novel. The experimental novel was to serve as a vehicle for scientific experiment, analogous to the experiments conducted by Claude Bernard and expounded by him in Introduction à la médecine expérimentale. Claude Bernard's experiments were in the field of clinical physiology, those of the Naturalist writers (Zola being their leader) would be in the realm of psychology influenced by the natural environment.
Қасиеттеу
Зола натуралистік әдебиетті адам психологиясының тәжірибелік талдауы деп қатысты түрде мәлімдеді. Осы тұжырымды ескере отырып, көптеген сыншылар, мысалы, Дьердь Лукач, Золаның Оноре де Бальзак немесе Чарльз Диккенс сияқты өмірге жақын және есте қаларлық кейіпкерлерді жасау қабілетінің нашар екенін айтады, оның күшті көрермендерді бейнелеу шеберлігіне қарамастан. Зола үшін ешбір кейіпкер өмірден артық көрінбеуі маңызды болды; бірақ кейіпкерлері "картоннан жасалған" деген сын одан да ауыр тиеді. Зола, кейіпкерлерінің ешқайсысын өмірден артық етіп жасаудан бас тартып (егер ол осылай істеген болса), шынайылыққа қол жеткізу мүмкіндігінен өзін шектемеді. Зола өмірден артық кейіпкерлерді жасауды ғылыми және көркемдік тұрғыдан дұрыс емес деп тапса да, оның туындыларында, мысалы, «Germinal» романындағы Le Voreux шахтасы сияқты, адам өмірінің орнын басатын символдық бейнелер бар. «Ассомоир» романындағы дистилляциялық қондырғы, «Адамдық аң» романындағы La Lison локомотиві оқырманға адамдардың айқын шындығын сезіндіреді. «Жер» романындағы егін еккеннен бастап егін жинауға дейінгі, өлім мен жаңарудың ұлы табиғи процестері адамдық емес, бірақ өмірдің бастапқы энергиясымен толы құлшынысқа ие. Адам өмірі мифтік деңгейге көтеріледі, өйткені Le Voreux шахтасында Титанның соққылары жер астынан естілгендей, немесе «Abbé Mouret кінәсі» романында Le Paradou қоршалған паркі «Жаратылыс кітабының» қайта жандануын және қайта баяндалуын қамтиды.
Zola strongly claimed that Naturalist literature is an experimental analysis of human psychology. Considering this claim, many critics, such as György Lukács, find Zola strangely poor at creating lifelike and memorable characters in the manner of Honoré de Balzac or Charles Dickens, despite his ability to evoke powerful crowd scenes. It was important to Zola that no character should appear larger than life; but the criticism that his characters are "cardboard" is substantially more damaging. Zola, by refusing to make any of his characters larger than life (if that is what he has indeed done), did not inhibit himself from also achieving verisimilitude. Although Zola found it scientifically and artistically unjustifiable to create larger than life characters, his work presents some larger than life symbols which, like the mine Le Voreux in Germinal, take on the nature of a surrogate human life. The mine, the still in L'Assommoir and the locomotive La Lison in La Bête humaine impress the reader with the vivid reality of human beings. The great natural processes of seedtime and harvest, death and renewal in La Terre are instinct with a vitality which is not human but is the elemental energy of life. Human life is raised to the level of the mythical as the hammerblows of Titans are seemingly heard underground at Le Voreux, or as in La Faute de l'Abbé Mouret, the walled park of Le Paradou encloses a re enactment—and restatement—of the Book of Genesis.
Золаның оптимизмі
Золада теоретик пен жазушы, ақын, ғалым және оптимист бар – бұл қасиеттер негізінен оның позитивизмді мойындауында біріктірілген. Өмірінің кейінгі кезеңдерінде, өзінің позициясының анахронизмге айналып жатқанын көрген кезде, ол өзін жоғалған себепке байланысты ирония мен қайғы-қасіретпен «ескі және қатал позитивист» деп сипаттады. Ақын – бұл сөздермен суретші, оның жазуы, «Нана» романындағы жарыс жолының көрінісінде немесе «Ассомор» романындағы кір жуудың сипаттамаларында, сондай-ақ «Аббе Моуреттің қатесі», «Париждің ішкі жағы» және «Ла Куре» романдарының көптеген бөлімдерінде Клод Моне мен Пьер Огюст Ренуардың көркем импрессионистік әдістерімен бәсекелеседі. Ғалым – белгілі бір дәрежеде ғылыми детерминизмге сенуші, бірақ оның «еркін еріксіз» («dépourvus de libre arbitre») деген сөздеріне қарамастан, бұл әрқашан ерік-жігерді философиялық тұрғыдан жоққа шығаруды білдірмейді. «Ширіген әдебиет» терминін ойлап тапқан автор, «Тереза Ракин» романының ( «Ле Ругон-Маккар» сериясынан бұрын жазылған роман) алғашқы сыншысы, адамның жағымсыз жақтарын және адам табиғатының қараңғы жағын көрсетеді. Оптимист – ғылыми тәжірибешінің екінші жағы, адамгершілік прогреске деген сенімімен. Зола өзінің оптимизмін иннеитетке және адамзаттың моральдық жағынан дамуға қабілеттілігіне негіздейді. Зола иннеитетті «ата-ананың физикалық және моральдық қасиеттері араласып, олардың ешқайсысы көрінбейтін процесс» деп анықтайды; бұл биологияда кейбір адамдардың мінез-құлқы мен темпераменті генетикалық сипаттамалардың тұқым қуалауына тәуелсіз болатын процесс сипаттау үшін қолданылатын термин. Жан Маккарт және Паскаль Ругон – иннеитет процесі арқылы ата-бабаларының кемшіліктерінен азат болған екі адамның мысалы.
In Zola there is the theorist and the writer, the poet, the scientist and the optimist – features that are basically joined in his own confession of positivism; later in his life, when he saw his own position turning into an anachronism, he would still style himself with irony and sadness over the lost cause as "an old and rugged Positivist". The poet is the artist in words whose writing, as in the racecourse scene in Nana or in the descriptions of the laundry in L'Assommoir or in many passages of La Faute de l'Abbé Mouret, Le Ventre de Paris and La Curée, vies with the colourful impressionistic techniques of Claude Monet and Pierre Auguste Renoir. The scientist is a believer in some measure of scientific determinism – not that this, despite his own words "devoid of free will" ("dépourvus de libre arbitre"), need always amount to a philosophical denial of free will. The creator of "la littérature putride", a term of abuse invented by an early critic of Thérèse Raquin (a novel which predates Les Rougon Macquart series), emphasizes the squalid aspects of the human environment and upon the seamy side of human nature. The optimist is that other face of the scientific experimenter, the man with an unshakable belief in human progress. Zola bases his optimism on innéité and on the supposed capacity of the human race to make progress in a moral sense. Innéité is defined by Zola as that process in which "se confondent les caractères physiques et moraux des parents, sans que rien d'eux semble s'y retrouver"; it is the term used in biology to describe the process whereby the moral and temperamental dispositions of some individuals are unaffected by the hereditary transmission of genetic characteristics. Jean Macquart and Pascal Rougon are two instances of individuals liberated from the blemishes of their ancestors by the operation of the process of innéité.
Танымал мәдениетте
"Эмил Золаның өмірі" (1937) – Пауль Мунидің басты рөлде ойнаған, Золаның Дрейфустың ісін ақтауға салған үлкен еңбегіне көп көңіл бөлген, жақсы қабылданған тамыр тарихы. Фильм "Үздік фильм" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Зола Кристофер Хитченс үшін шабыт көзі болған, бұл оның "Жас қарсыластарға хаттар" (2001) кітабында көрсетілген. 2012 жылғы BBC телесериалы "Жәннат" Золаның 1883 жылғы "Әйелдер бақыты" романы негізінде түсірілген. "Сезанн мен Мен" (2016) – Даниэль Томпсон режиссерлік еткен француз фильмі, ол Зола мен пост-импрессионист суретші Поль Сезаннның достығын көрсетеді.
The Life of Emile Zola (1937) is a well received film biography, starring Paul Muni, which devotes significant footage to Zola's involvement in exonerating Dreyfus. The film won the Academy Award for Outstanding Production. Zola is known to have been an inspiration to Christopher Hitchens as found in his book Letters to a Young Contrarian (2001). The 2012 BBC TV series The Paradise is based on Zola's 1883 novel Au Bonheur des Dames. Cézanne et Moi (2016) is a French film, directed by Danièle Thompson, that explores the friendship between Zola and the Post Impressionist painter Paul Cézanne.