Кіріспе

Америкалық амфибиялық шабуыл көлігі

Экспедициялық жауынгерлік көлік (EFV) (бұрынғы атауы Advanced Amphibious Assault Vehicle (AAAV)) – 1990-2000 жылдары General Dynamics компаниясы АҚШ Теңіз жаяу әскерлері корпусы үшін әзірлеген амфибиялық шабуыл көлігі. Ол теңізде, көкжиектен тыс жерде орналасқан десант кемесінен шығарылып, теңізшілердің толық атқышушы отрядын жағаға жеткізе алатын еді. Көлік M1 Abrams танкысымен тең немесе одан да жоғары жылдамдықпен және қозғалыс қабілетімен құрлықта жүре алатын. EFV 1972 жылдан бері пайдаланылып келе жатқан ескірген AAV 7A1 шабуылдық амфибиялық көлігін (AAV) алмастыру мақсатында жасалды және Теңіз жаяу әскерлерінің басымдыққа ие жер үсті қару-жарақ жүйесін сатып алу жобасы болды. Ол суда AAV-тен үш есе жылдам, ал бронясы шамамен екі есе көп болуы тиіс еді, сондай-ақ одан жоғары атыс күшіне ие болған. Көлік 2015 жылы қолданысқа енгізілуі жоспарланған; алайда, 2011 жылдың 6 қаңтарында Қорғаныс министрі Роберт Гейтс EFV бағдарламасын тоқтатуды ұсынды. Теңізшілер EFV жобасын тоқтатып, Assault Amphibian Vehicle Service Life Extension Program және Marine Personnel Carrier бағдарламаларын қолдауды сұрады, соңғысы Amphibious Combat Vehicle жобасының бірінші кезеңіне айналды.

Тарих

1980 жылдары АҚШ Теңіз корпусы «көрінеу шегінен тыс» стратегиясын әзірледі. Бұл теңіз кемелерін жау миналарынан және жағалау қорғанысынан қорғау мақсатымен жасалған. Оған MV 22 Osprey, Landing Craft Air Cushion (LCAC) және EFV кірді. AAAV-тің әзірлеу жұмысы 1974 жылдың тамызында басталды, ал алғашқы үлгілері 1980 жылдардың басында Теңіз корпусының Педлтон базасында жасалды. AAAV-тің алдыңғы моделі LVTP 7, 1983–1984 жылдары қызмет мерзімін ұзарту бағдарламасы арқылы өмір сүру мерзімін ұзартты, бұл көптеген маңызды жүйелерді жаңартып, өзгертіп, LVTP7A1 құрылымын жасады және оны AAVP7A1 деп атады. Бұл көліктер пайдалануға берілген кезде, АҚШ Теңіз корпусы 1993 жылға дейін AAAV-тің жеткізілімін күтіп, туралы хабарлады. Кешігулердің нәтижесінде AAVP7A1 1990 жылдардың ортасында тағы бір қызмет мерзімін ұзарту жаңартуын алды, ал АҚШ Теңіз корпусы әлі де AAAV-тің соңғы әзірлеуі мен жеткізілуін күтті, бұл жоспарланған мерзімнен 14 жылға қалып қойды. 1988 жылы қорғаныс шенеуніктері тұжырымдаманы зерттеу және анықтау кезеңін бекітті. 1995 жылы бағдарлама анықтау және тәуекелді азайту кезеңіне енді, онда ол табысты құн мен технологияны басқарғаны үшін Қорғаныс министрлігінің екі сыйлығын жеңіп алды. 2009 жылдың 7 сәуірінде Қорғаныс министрі Гейтс EFV бағдарламасы 2010 жылғы Төртжылдық қорғаныс шолуында амфибиялық шолу күтіліп тұрғандықтан «өз күшімен жалғаса береді» деді. Көлік «тамаша» деп аталды, бұл Гейтс әдетте тоқтатуға ниеттенген бағдарламалар үшін қолданды. Ол 2010 жылдың 3 мамырында, бастапқы прототип Теңіз корпусының Куантико базасындағы салтанатты шарада таныстырылған күні EFV-ді жағалауға жеткізуге лайықты кеме ретінде дұрыс емес деп сараптап, күмән келтірді. 2007 жылы бірліктің құны 22,3 миллион долларға бағаланғандықтан, АҚШ Теңіз корпусы 2015 жылға қарай сатып алынатын көліктердің санын 1013-тен 573 AAAV-қа дейін қысқартты. Төмендетілген бағамен бастапқы өндіріс 2012 жылдың қаңтарында басталды деп жоспарланған. 2010 жылдың бірінші тоқсанына дейін осы типтегі бағдарламаны әзірлеудің жалпы құны 15,9 миллиард долларға бағаланды.

Дау

Роберт О. Әскери-теңіз күштерінің орынбасары амфибиялық соғыстың болашағын суреттеді, онда теңізшілер қарсылықсыз жағаға түседі немесе АҚШ қарулы күштерінің барлық ұзақ қашықтықтағы қаруларын қолданып, кемелерді жоятын зымырандарды талқандау үшін ауқымды күш жұмсалады, осылайша амфибиялық кемелер жау жағасына қауіпсіз жақындауы мүмкін. Екі сценарийдің де EFV-ге аса қажеттілік болмайды. Жаңа буын кемеге қарсы қарулардың нысанаға тигізу қашықтығы 121 км-ден асып, EFV-нің мүмкіндіктерін бастапқыда күтілгендей маңызды ете алмады. АҚШ-тың қоғамдық мүдделерді зерттеу тобы мен Ұлттық салық төлеушілер одағы бірлескен есепте EFV бағдарламасын ысырапшылдық деп бағалап, оны F-35 Joint Strike Fighter және V-22 Osprey ұшақтарымен бірге тоқтатуға шақырды. Ұлттық қаржылық жауапкершілік және реформа комиссиясының төрағалары да EFV бағдарламасын тоқтатуды қолдады. 2011 жылдың 6 қаңтарындағы Пентагон брифингінде бюджеттік тиімділік пен қайта инвестициялау мүмкіндіктерін талқылаған Қорғаныс министрі Гейтс EFV бағдарламасын тоқтату ниетін жариялады. Гейтстің баспасөз конференциясынан кейін жасалған мәлімдемесінде Теңіз корпусының командирі генерал Амос EFV бағдарламасын тоқтату шешімін қолдайтынын мәлімдеді: «Бүгін Қорғаныс министрі Экспедициялық ұрыс машинасы (EFV) бағдарламасын тоқтату туралы жариялады. Мен оның шешімін толығымен қолдаймын. Бағдарламаны жан-жақты қарастырғаннан және Теңіз корпусының күш құрылымын кеңінен талдағаннан кейін, мен жеке өзім Қорғаныс министріне де, Әскери-теңіз күштері министріне де EFV бағдарламасын тоқтатуды және Теңіз корпусы үшін қолжетімдірек амфибиялық танкты іздеуді ұсынған едім. EFV-нің маңызды амфибиялық және соғыс қабілеттеріне қарамастан, Теңіз корпусының болашақ сатып алу бюджетін ескере отырып, бағдарламаны іске асыру мүмкін емес. Бұл көліктің сатып алу және күтім-жөндеу шығындары тым жоғары. EFV-ні сақтап қалудың мүмкіндіктерін зерттегеннен кейін, ешбір нұсқаның біздің талаптарымызға сай емес екеніне көз жеткіздім. Сондықтан, арзан бағадағы көлікті іздеуге шешім қабылдадым». 2011 жылдың 5 қаңтарында Bloomberg Businessweek журналына берген сұхбатында Палатаның Қарулы Күштер комитетінің мүшесі Дункан Д. Хантер Гейтстің бағдарламаны тоқтату туралы жарияламайтынын күтіп отырғанын айтты. Алайда Хантер комитетінің бұл шешімге қарсы шығатынын болжады. Теңіз корпусының жауынгерлік даму командалығының генерал-лейтенанты Джордж Флинннің сөзіне сәйкес, USMC келесі бес жылда EFV бағдарламасынан үнемделген қаражатты басқа тактикалық жердегі көліктерді сатып алуға жұмсамақ. EFV бағдарламасы Ақ үй ұсынған 2012 жылғы бюджеттен қысқартылды. General Dynamics EFV-нің су үстінде жылдам жылдамдыққа шығу және қару-жарақсыз қысқартылған нұсқасын ұсынды. Рей Мабус жаңа қорғаныс жүйелері әскери кемелерге жау жағалауына 19 км (12 миль) қашықтықта жақындауға мүмкіндік беретінін, сондықтан амфибиялық танк қажет емес екенін айтты. Теңіз корпусының командирінің орынбасары Джордж Флинн EFV-ні алмастыру үшін баламаларды талдау жұмысы алты-тоғыз айдың ішінде аяқталады деп мәлімдеді. 2012 жылғы қаржыландыру туралы заңда Конгресс EFV-ні зерттеуде қарастырылатын баламалардың бірі болуын міндеттеді.

Дизайн

EFV, General Dynamics Land Systems компаниясымен жобаланған, алюминий корпусы бар қосмекенді бронетранспорттық құрал. Қозғалтқышы – екі режимде жұмыс істейтін арнайы MTU Friedrichshafen дизельді (MT883): теңізде жылдамдықты ұлғайту үшін жоғары қуат режимі және құрлықта жүру үшін төмен қуат режимі. Оның үш адамдық экипажы бар және 17 теңізші мен олардың жабдықтарын тасымалдай алады. EFV – кеңістіктік каркас құрылымына ие алғашқы ауыр тактикалық көлік болар еді. Корпусында су бетінде жылдамдықты арттыруға көмектесетін гидравликалық иілмелі бөлігі бар, максималды су жылдамдығы құрайды. Әрбір жағына жасырылған Honeywell су реактивті жылдамдағыштары енгізілген, олар тартымды күштің артығын тудырады. Сондай-ақ, теңізде жүзу кезінде гусеницаларды жабатын гидравликалық бүйірлік панельдермен жабдықталған. Көлік ішкі және сыртқы байланыс үшін COTS DuraMAR Mobile IP маршрутизаторына негізделген Tactical Switch Router арқылы байланысқан Ethernet желісін пайдаланады.

Қару-жарақ

Екі адамдық электрмен жұмыс істейтін МК46 мұнарасы жабдылушылар нұсқасында оң жақта командир, сол жақта нысана мергені, атыс басқару жүйесі, негізгі және коаксиалдық қарулар орналастырылған. Стандартты нұсқада Mk44 Bushmaster II 30 мм зеңбірегі болуы тиіс еді, ол минутына 250 оққа дейін, жеке-жеке, кезекпен және толық автоматты режимдерде, кез келген ауа райында атуға қабілетті. Негізгі зеңбірекпен коаксиалды түрде жалпы мақсаттағы M240 7,62 мм пулеметі, 600 дайын оқпен орнатылуы тиіс еді.

Қарсы шаралар

EFV құрама броньмен, минаға қарсы қорғаныспен және ядролық, биологиялық және химиялық қорғаныс жүйесімен жабдықталған. Алюминий корпустары ондаған жылдар бойы әскери құрлықтағы көліктер мен су кемелерінде қолданылып келсе де, олар қорғаныс мәселелеріне байланысты алаңдаушылық тудырды. 2007 жылдың маусым айында, Теңіз күштері және экспедициялық күштер жөніндегі Өкілдер палатасының комитеті мүшелері Теңіз жаяу әскерінің бастығына EFV-ді жол жиегіндегі жарылғыш құрылғылардан (IED) жақсы қорғау үшін қайта жобалауға шақыратын хат жіберді. Теңізшілер EFV жағаға келгеннен кейін және IED-ке тап болғанға дейін корпустың астыңғы бөлігіне қосымша бронь орнатуды ұсынды. Алайда, 2010 жылдың қаңтар және ақпан айларында Абердин сынақ орталығында жүргізілген сынақтар EFV-нің жарылыстан қорғаныс деңгейінің 2-санаттағы минаға төзімді, шабуылға қарсы қорғалған көлік құралына тең екенін көрсетті, оның ішінде корпусының астында және гусеницаларының астында екі имитациялық қолдан жасалған жарылғыш құрылғысы бар. Сынақтар сонымен қатар EFV-нің тікелей және жанама оттан жоғары қорғанысқа ие екенін көрсетті. Жарылысқа қарсы тиімді емес деп сынға ұшыраған жалпақ корпус, EFV-ге су бетінде жылдам жылға және 4-санаттағы толқындармен күресу кезінде жоғары жылдамдыққа жету үшін қажет болды. 2010 жылдың 13 қазанында Әскери-теңіз күштері M Cubed Technologies компаниясына EFV үшін жақсы қорғаныс пен жеңіл салмақ ұсынатын жаңа бронь әзірлеуге келісімшарт берді.

Қозғалысты

Жағалаудан ұшырылатын кемеге қарсы зымырандардың ұрпақтарының артуын ескере отырып, EFV-нің десанттық қонуға арналған қашықтығы енді көкжиектен асып түсетін ұшырудан күтілген қорғанысты қамтамасыз етуі мүмкін емес.

Қызметкерлер нұсқасы

EFVP1 үш адамнан тұратын экипажбен АҚШ Теңіз жаяу әскерінің ерекше миссиясын орындаған болар еді – теңіз базаларынан экспедициялық маневрлік соғыс жүргізу, көрінеу горизонттан амфибиялық операцияларды бастау және 17 жауынгерлік жабдықталған теңіз жауынгерін ішкі мақсаттарға жеткізу. Толық брондалған, гусеницалық жауынгерлік машина өздігінен толық тұрақтандырылған MK46 қару станциясымен, 30 мм-лік зеңбірек және 7,62 мм-лік пулеметпен қоныс аударған немесе механикаландырылған жаяу әскерге оттық қолдау көрсеткен болар еді.

Командалық нұсқа

EFVC1 EFVP1-дегі тіршілік ету және қозғалыс қабілеттерін ұсынуы тиіс еді. EFVC1 батальон және полк деңгейіндегі маневрлік бөлімше командирлері үшін тактикалық басқару пункті ретінде қолданылатын. EFVC1 қолдау көрсетілетін командирге және таңдалған штабқа борттағы байланыс құралдары арқылы жоғары, іргелес және бағынышты маневрлік бөлімшелермен байланысу мүмкіндігін беретін еді. EFVC1 тек 7,62 мм пулеметпен қаруланбақ болған.