Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Францияда табылған артефактілер жинағы
Collection of artifacts discovered in France
Глозель артефактілері – 3000-нан астам артефактілерден тұратын жиынтық, оның ішінде жалған қыш тақтайшалар, мүсіндер және құмыралар бар, олардың кейбіреулері жазумен белгіленген. Бұл заттар 1924-1930 жылдар аралығында Францияның Глозель шағын ауылының маңынан табылды. Табылды деп мәлімдегендер бұл заттардың дамыған тарихи алдындағы өркениеттің дәлелі екенін айтып, көптеген таластар мен қарсы таластарға себеп болды. Кәсіби археологтар алғашында барлық заттардың жалған екенін жариялады. Кейінірек жүргізілген зерттеулер кейбір заттардың Темір ғасырына жататынын растады.
The Glozel artifacts are a collection of over 3,000 artifacts, including forged clay tablets, sculptures and vases, some of which were inscribed, discovered from 1924 to 1930 in the vicinity of French hamlet of Glozel. Promoted by their discoverers as proof of an advanced prehistoric civilization, the finds initiated a series of claims and counterclaims. The objects were all initially dismissed as a hoax by professional archaelogists. Later research confirmed that some of the items date back to the Iron Age,
Ашу және қазба жұмыстары
Алғашқы ашылу 1924 жылы 1 наурызда 17 жасар Эмиль Фрадин (1906 жылы 8 тамызда дүниеге келген, 2010 жылы 10 ақпанда 103 жасында қайтыс болған) және оның әкесі Клод Фрадин жасаған. Эмиль сиырға жегілген егіс шаруалық құралын басқарып жатқанда, сиырдың аяғы бір ойыққа ілігіп қалды. Сиырды босату барысында Фрадиндерлер жер астындағы бөлмені тапты, оның қабырғалары саз кірпіштерден, ал едені 16 саз плиткадан тұрғызылған. Бөлмеде адам сүйектері мен керамика сынықтары табылды. Жергілікті мұғалім Адриен Пиканде наурыз айында Фрадиндердің шаруашылығына барып, осы орын туралы Білім министрлігіне хабарлады. 9 шілдеде тағы бір мұғалім, Бенуа Клемент, Société d'Émulation du Bourbonnais ұйымынан Фрадиндерге келді, кейін Випль есімді адаммен бірге оралды. Клемент пен Випль бөлменің қалған қабырғаларын қирату үшін пикелерді пайдаланды және оларды өздерімен бірге алып кетті. Кейін Випль Эмиль Фрадинге хат жазып, осы орынды галло-римдік деп, шамамен б.з. 100-400 жылдары аралығында салынғанын және археологиялық маңызы бар екенін хабарлады. "Bulletin de la Société d'Émulation du Bourbonnais" журналының қаңтардағы санында жарияланған осы жаңалық Виши қаласындағы дәрігер және археологияға әуес Антонин Морлеттің қызығушылығын оялды. Морле 26 сәуірде шаруашылыққа барып, қазба жұмыстарын аяқтауға 200 франк ұсынды. Морле 1925 жылы 24 мамырда қазба жұмыстарын бастады, нәтижесінде тақташалар, бейнелер, сүйек және кремний құралдары, сондай-ақ өрнектелген тастар табылды. Морле 1925 жылдың қыркүйегінде жарияланған "Nouvelle Station Néolithique" атты есепте осы орынды неолиттік екенін көрсетті, ал Эмиль Фрадин авторлардың бірі ретінде тізілді. 1927 жылы тағы екі қабір табылды. 1928 жылдың сәуір айында қосымша қазба жұмыстары жүргізілді. 1941 жылдан кейін жаңа заң жеке қазбаларды тыйым салды, ал 1983 жылы Мәдениет министрлігі қазба жұмыстарын қайта бастағанға дейін осы орын тоқтап тұрды. Толық есеп жарияланбады, бірақ 1995 жылы 13 беттік қорытынды жарияланды. Авторлар бұл орынның ортағасырлық (шамамен б.з. 500-1500 жылдары), сонымен қатар ерте темір дәуірінен қалған кейбір заттарды қамтуы мүмкін екенін, бірақ жалған заттармен толықтырылған болуы ықтимал екенін болжайды. Рене Жермен басшылығымен ғалымдар тобы 1996 жылдан 2009 жылға дейін Вишиде Глозель тақырыбында жыл сайынғы ғылыми кеңес өткізді.
The initial discovery was made on 1 March 1924 by 17 year old Émile Fradin (born August 8, 1906, died February 10, 2010, age 103 ) and his grandfather Claude Fradin. Émile was guiding a cow drawn plow when the cow's foot became stuck in a cavity. Freeing the cow, the Fradins uncovered an underground chamber, with walls of clay bricks and 16 clay floor tiles, containing human bones and ceramic fragments. Adrienne Picandet, a local teacher, visited the Fradins' farm in March, and afterwards informed the Minister of Education about the site. On July 9, another teacher, Benoit Clément, visited the Fradins representing the Société d'Émulation du Bourbonnais, later returning with a man called Viple. Clément and Viple used pickaxes to break down the chamber's remaining walls, which they took away with them. Later, Viple wrote to Émile Fradin identifying the site as Gallo Roman, dating to between about A. D. 100–400, and possibly of archeological importance. The January issue of the Bulletin de la Société d'Émulation du Bourbonnais mentioned the finds, intriguing Antonin Morlet, a Vichy physician and amateur archaeologist. Morlet visited the farm on 26 April, offering 200 francs to be allowed to complete the excavation. Morlet began his excavations on 24 May 1925, discovering tablets, idols, bone and flint tools and engraved stones. Morlet identified the site as Neolithic in a report entitled Nouvelle Station Néolithique published in September 1925, with Émile Fradin listed as co author. Two other tombs were uncovered in 1927. More excavations were performed in April 1928. After 1941, a new law outlawed private excavations, and the site remained untouched until the Ministry of Culture re opened excavations in 1983. The full report was never published, but a 13 page summary appeared in 1995. The authors suggest that the site is medieval (roughly A. D. 500–1500), possibly containing some earlier Iron Age objects, but was likely enriched by forgeries. A group of scholars organized by René Germain held an annual colloquium about Glozel in Vichy from 1996 to 2009.
Глозель ісі және дау-дамай
Француз археологиялық академиясы 1925 жылы әуесқой және шаруа баласы жариялаған Морле есебін мойын бұрмады. Морле 1926 жылы бірнеше археологтарды қазба алаңына шақырды, соның ішінде Сен-Жермен-ан-Лай Ұлттық мұражайының кураторы Саломон Рейнах үш күн бойы қазба жұмыстарын жүргізді. Рейнах алаңның түпнұсқалығын Académie des Inscriptions et Belles Lettres академиясына жолдаған хабарламасында растады. Сол сияқты, танымал археолог Аббе Брейль Морлемен бірге қазба жұмыстарын жүргізіп, алаңнан әсер алды, бірақ 2 қазанда Брейль «тек тас ыдыстардан басқасының бәрі жалған» деп жазды. 1927 жылдың қыркүйегінде Амстердамда өткен Халықаралық антропология институтының мәжілісінде Глозель қызу пікірталас тудырды. Одан әрі зерттеу үшін комиссия тағайындалып, 1927 жылдың 5 қарашасында Глозельге келді. Үш күндік қазба кезінде археологтарды көптеген адамдар бақылады, олар алаңға ағылып келіп, түрлі артефакттарды таба бастады, бірақ комиссия 1927 жылдың желтоқсанындағы есебінде Глозельдегі барлық нәрсені, бірнеше шақыр тас балқырлары мен тастардан басқа, жалған деп жариялады. Лувр мұражайының кураторы және белгілі эпиграф Рене Дюссо да Эмиль Фрадинді жалған жасаумен айыптады. 1928 жылдың 8 қаңтарында Фрадин Дюссоға қарсы қылмыстық іс қозғады. Француз тарих алды қоғамының президенті Феликс Регно 1928 жылдың 24 ақпанында Глозельге сапар шекті. Ұсақ мұражайды қысқаша аралап шыққаннан кейін, ол алаяқтық туралы шағым түсірді. 25 ақпанда полиция Регноның басшылығымен мұражайды тінтіп, шыны витриналарды бұзды және үш қорап артефактты тәркіледі. 28 ақпанда Дюссоға қарсы сот ісі Регноның Фрадинге қарсы қозғалған қылмыстық ісіне байланысты кейінге шегерілді. Дауды тоқтатуға тырысқан ғалымдар бейтарап археологтардан тұратын зерттеу комиссиясын құрды. 1928 жылдың 12-14 сәуірінде қазба жұмыстарын жүргізіп, олар тағы да көптеген артефакттарды тапты және есебінде алаңның неолит дәуіріне жататын түпнұсқа екенін мәлімдеді. Париждегі қылмыстық істер басқармасының бастығы Гастон Эдмонд Бейл тәркіленген артефакттарды сарапқа алды. Бейльдің есебі артефакттардың жақында жасалған жалған екенін көрсетті және 1929 жылдың 4 маусымында Эмиль Фрадин Бейльдің есебі негізінде алаяқтық жасады деген айып тағылды. 1931 жылдың сәуірінде апелляциялық сот Фрадинге қатысты үкімді күштен шығарды. Дюссоға қарсы жала жабу ісі 1932 жылдың наурыз айында сотқа жеткізілді, нәтижесінде Дюссо жала жабуда кінәлі деп танылды.
French archaeological academia was dismissive of Morlet's 1925 report, published by an amateur and a peasant boy. Morlet invited a number of archaeologists to visit the site during 1926, including Salomon Reinach, curator of the National Museum of Saint Germain en Laye, who spent three days excavating. Reinach confirmed the authenticity of the site in a communication to the Académie des Inscriptions et Belles Lettres. Similarly, famous archaeologist Abbé Breuil excavated with Morlet and was impressed with the site, but on 2 October, Breuil wrote that "everything is false except the stoneware pottery". At the meeting of the International Institute of Anthropology in Amsterdam, held in September 1927, Glozel was the subject of heated controversy. A commission was appointed for further investigation, arriving at Glozel on 5 November 1927. During their three day excavation campaign, the archaeologists were observed by spectators, who were by now flocking to the site, finding various artifacts, but in their report of December 1927, the commission declared everything at Glozel with the exception of a few pieces of flint axes and stone were fake. René Dussaud, curator at the Louvre and famous epigrapher, also accused Émile Fradin of forgery. On 8 January 1928, Fradin filed suit for defamation against Dussaud. Felix Regnault, the president of the French Prehistoric Society, visited Glozel on 24 February 1928. After briefly visiting the site's small museum, he filed a complaint of fraud. On 25 February, the police, under the direction of Regnault, searched the museum, destroyed glass display cases and confiscated three cases of artifacts. On 28 February the suit against Dussaud was postponed due to Regnault's pending indictment against Fradin. A new group of neutral archaeologists, called the Committee of Studies, was appointed by scholars who were uncomfortable with the ongoing controversy. Excavating from 12 to 14 April 1928, they found more artifacts, and in their report asserted the authenticity of the site, which they identified as Neolithic. Gaston Edmond Bayle, chief of the Criminal Records Office in Paris, analyzed the confiscated artifacts. Bayle's report identified the artifacts as recent forgeries, and on 4 June 1929, Émile Fradin was indicted for fraud on the basis of Bayle's report. The verdict against Fradin was reverted by an appeal court in April 1931. The defamation charge against Dussaud came to trial in March 1932, and Dussaud was found guilty of defamation.
Артефактілердің датасы
Глозельде табылған шыны 1920 жылдары спектрографиялық әдіспен, ал 1990 жылдары Торонто университетінің SLOWPOKE реакторында нейтрондық белсендіру арқылы талдау жасалды. Екі талдау да шыны сынықтарын орта ғасырға жатқызды. Элис пен Сэм Джерард 1995 жылы Роберт Лириспен бірге Аризона университетінің AMS C 14 зертханасында II C 14 қабірінен табылған екі сүйек түтігін 13 ғасырмен даталауға қол жеткізді. 1974 жылы Glozel қыш ыдыстарының термолюминесценциялық талдауы (TL) ыдыстардың жақында жасалмағанын растады. 1979 жылға қарай 27 артефакт бойынша 39 TL датасы артефакттарды үш топқа бөлді: біріншісі б.з.б. 300-ден б.з. 300 жылға дейін (Кельт және Римдік Галлия), екіншісі орта ғасырлық, негізінен 13 ғасыр, ал үшіншісі – соңғы кездердегі. Оксфордта 1983 жылы жасалған TL талдаулары 4 ғасырдан орта ғасырға дейінгі кезеңді қамтиды. Сүйек сынықтарының Көміртек-14 әдісімен анықталған мерзімі 13-20 ғасырлар аралығында. 1984 жылы Оксфордта жүргізілген үш C14 анализі 11-13 ғасырларға жатқан көмірдің бір бөлігін және 15 ғасырға жатқан фил сүйегінен жасалған сақинаның бір бөлігін анықтады. Адамның сан сүйегі 5 ғасырға жатқызылды.
Glass found at Glozel was dated spectrographically in the 1920s, and again in the 1990s at the SLOWPOKE reactor at the University of Toronto by neutron activation analysis. Both analyses place the glass fragments in the medieval period. Alice and Sam Gerard together with Robert Liris in 1995 managed to have two bone tubes found in Tomb II C 14 dated at the AMS C 14 laboratory at the University of Arizona, finding a 13th century date. Thermoluminescence dating (TL) of Glozel pottery in 1974 confirmed that the pottery was not produced recently. By 1979, 39 TL dates on 27 artifacts separated the artifacts into three groups: the first between 300 BC and 300 AD (Celtic and Roman Gaul), the second medieval, centered on the 13th century, and the third recent. TL datings of 1983 performed in Oxford range from the 4th century to the medieval period. Carbon 14 datings of bone fragments range from the 13th to the 20th century. Three C 14 analyses performed in Oxford in 1984 dated a piece of charcoal to the 11th to 13th century, and a fragment of an ivory ring to the 15th century. A human femur was dated to the 5th century.
Glozel таблеткалары
Глозельден табылған заттардың арасында жазулары бар шамамен 100 керамикалық тақташа бар. Жазулардың орташа ұзындығы алты немесе жеті жол, көбінесе бір жағында, бірақ кейбір үлгілері екі жағына да жазылған. Тақташалардағы символдар финикия әліпбиін еске түсіреді, бірақ олардың мағынасы әлі нақты анықталған жоқ. Оларды шешуге қатысты көптеген талаптар болды, оның ішінде жазулар тілін баск, халдей, этеокрет, еврей, иберия, латын, бербер, лигурия, финикия және түрік тілдері деп айту.
Some 100 ceramic tablets bearing inscriptions are among the artefacts found at Glozel. The inscriptions are, on average, six or seven lines, mostly on a single side, although some specimens are inscribed on both faces. The symbols on the tablets are reminiscent of the Phoenician alphabet, but they have not been conclusively deciphered. There were numerous claims of decipherment, including identification of the language of the inscriptions as Basque, Chaldean, Eteocretan, Hebrew, Iberian, Latin, Berber, Ligurian, Phoenician and Turkic.