Кіріспе

Археологиялық мәдениет

Солтүрәй /s//ə/'/lj//uː//t//r//i//ə//n/ өнеркәсібі – шамамен 22 000 – 17 000 жыл бұрынғы Соңғы Граветт кезеңінің Жоғарғы Палеолит дәуірінде дамыған, салыстырмалы түрде жетілген кремний құрал жасау стилі. Солтүрәйлік ескерткіштер қазіргі Франция, Испания және Португалия аумақтарында табылды.

Егжей-тегжейлер

Солтрея термині шамамен 21 000 жыл бұрын пайда болған, Макон қаласына жақын, Францияның шығыс-орталық бөлігінде орналасқан Солтредегі «Крос-ду-Шарнье» типіндегі ескерткіштен шыққан. Солтре тасын 1866 жылы француз геологы және палеонтологы Генри Тесто Ферри ашқан. Қазір ол Солутре археологиялық және ботаникалық паркі ретінде сақталған. Бұл индустрияны Габриэль де Мортилье өзінің үңгірлердің хронологиялық жүйесінің екінші кезеңін сипаттау үшін атады, ол Мустьеден кейін келді және оны Төртінші кезеңнің үшінші бөлімімен синхронды деп есептеді. Осы кезеңдегі табылған заттарға құрал-жабдықтар, әшекейлік моншақтар, сүйек инелер, сондай-ақ тарихқа дейінгі өнер туындылары жатады. Солтрея құралдарын жасау кезінде бұрын-соңды көрілмеген және мыңжылдықтар бойы қайтадан табылмай қалған техникалар қолданылды. Солтреяның екі жақты жұмыс істелген ұштары өте жақсы өңделген, олар қыштан жасаудың орнына литтерді азайту арқылы соққы және қысыммен жасалған. Бұғы мүйізінен жасалған соққылар, қатты ағаштан жасалған таяқтар және жұмсақ тас балғалар қолданылды. Бұл әдіспен жіңішке кремнийден жасалған жеңіл оқ-дәрілер, тіпті тікенді және иілгіш жебе ұштарын жасауға болатын. Ірі, жұқа найза ұштары; жиегі бүйірде емес, ұшында орналасқан сырғыштар; кремний пышақтар мен аралар, бірақ бәрі де жарылған, жылтыратылмаған немесе тегістелмеген; бір жағында ғана тілшесі мен иығы бар ұзын найза ұштары осы индустрияның ерекше құралдары болып табылады. Сүйек пен мүйіз де қолданылды. Солтрея табылдықтары Лес-Эйзис және Фр үңгірлерінде, сондай-ақ Дербиширдегі Кресвелл жартасының төменгі қабаттарында да табылған. Осы гипотезаның жақындағы жақтастары – Смитсонов институтының Деннис Стэнфорд және Эксетер университетінің Брюс Брэдли. Бұл гипотеза Солтүстік Америка құрлығын алғашқы болып кем дегенде 13 500 жыл бұрын Азиядан Беринг мұхиты арқылы (яғни Берингия) келген адамдар мекендеген деген археологиялық консенсусқа қайшы келеді, немесе Тынық мұхитының жағалауымен теңіз жолымен, немесе екеуінің де үйлесімінде. Кловис-Солтрея байланысы туралы идея әлі де даулы және кеңінен қабылданбаған. Гипотезаға Кловис мәдениеті мен Солтрея дәуірлері арасындағы үлкен уақыт аралығы, Солтреяның теңіз саяхатының дәлелдерінің жоқтығы, Кловис технологиясындағы ерекше Солтрея ерекшеліктері мен құралдарының болмауы, маршруттың қиындығы және басқа да мәселелер кедергі келтіреді. 2014 жылы Монтана штатындағы 12 500 жыл бұрынғы шөгіндіде табылған ер баланың (Анзик 1) аутосомалық ДНК-сы секвенцияланды. Скелет бірнеше Кловис артефактілерімен тығыз байланыста табылған. Салыстырулар Сибирьдегі ДНК-мен күшті ұқсастықты көрсетті және Анзик 1-дің еуропалық көздермен жақын байланысын жоққа шығарды. Анзик 1 үлгісінің ДНК-сы американдық жергілікті халықтарымен күшті байланыс көрсетті, бұл үлгілер Сібірде немесе оның жанында өмір сүрген ежелгі халықтан, Жоғарғы палеолиттік Мальта халқынан шыққандығын көрсетті.

Физикалық сипаттамалары

Солтрей кезеңіне жататын физикалық қалдықтарды зерттеу нәтижесінде олардың алдыңғы граветт мәдениетінен сәл нәзік екені анықталды. Еркектердің бойы жоғары болған, кейбір қаңқалардың биіктігі 179 см-ге дейін жеткен. 2001 жылы жарық көрген Португалия археология журналының 4-томы солтрей әйелінің дене қалдықтарын зерттеді, олар "өте кішкентай және нәзік дене бітімінен қалған бас сүйегі элементтеріне ие" деп сипатталған. Солтрей адамдарының тістері граветт халқының тістеріне ұқсас деп айтылады.