Кіріспе

U.S. Navy, Vietnam War (1966–1975)

Pатрульдік қайық, өзендік, немесе PBR – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Вьетнам соғысында 1966 жылдың наурызынан 1975 жылға дейін қолданылған кішкентай, қатты корпусты патрульдік қайықтың атауы. Олар 250 қайыққа дейін жеткен күшпен, Өзендік патрульдік күштегі ең көп таралған техника ретінде, 116-шы жұмыс тобында қолданылды. Меконг дельтасы, Рунг-Сат арнайы аймағы, Сайгон өзені және I корпус аймағында, Clearwater жұмыс тобына бекітілген аймақта қару-жарақ тасымалдауын тоқтату мақсатында пайдаланылды. Осы рөлде олар жиі жау әскерлерімен қайықтарда және жағалауда атысқа түсті, Navy SEAL командаларын түсіру және алу үшін қолданылды, сондай-ақ АҚШ Армиясының 458-ші көліктік компаниясы, "458-ші Теңіз жолбарысы" деп белгілі болған, оларды пайдаланды. PBR, Арнайы операциялар кемесі – Өзендік (SOC R) арнайы кемесімен алмастырылды.

Дизайн

PBR – бұл шыны талшықтан жасалған корпусы және су реактивті қозғалтқышы бар әмбебап қайық, ол жағалаудағы, су өсімдіктерімен толы өзендерде жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Толық жүктелген кезде ол тек 2 фут (1 метр) су тартты. Қозғалтқыштарды кері бағытта бұру арқылы қайықты өз ұзындығында айналдыруға немесе толық жылдамдықтан бірнеше қайық ұзындығында тоқтатуға болады. PBR екі нұсқада өндірілді: біріншісінің ұзындығы 31 фут (9 метр), ені 10 фут 7 дюйм болды. Mark II нұсқасының ұзындығы 32 фут (10 метр), ал ені Mark I нұсқасына қарағанда 1 фут (0 метр) кең болды. Сондай-ақ, ол қозғалтқыштардың тозуын азайту үшін жақсартылған қозғалтқыштармен және тозуға төтеп беру үшін алюминийден жасалған қабырғалармен жабдықталды. PBR-ді сол кездегі High Point, NC қаласында орналасқан Hatteras Yachts компаниясының Willis Slane және Jack Hargrave жасады, ал оның корпусы қолданыстағы Hatteras Yacht корпусының негізінде салынды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің өкілдерімен өткен кездесуден кейін жеті күн өткен соң Slane және Hargrave прототипін дайындады. 1966 жылдың наурызында жеткізілген 11 PBR және келесі бірнеше жылда АҚШ және Оңтүстік Вьетнам әскерлеріне жеткізілген шамамен 300 қайық, Пуджет шығанағының солтүстік жағасындағы Вашингтон штатының Беллингхем қаласындағы Uniflite кеме жасаушылығында салынған демалыс қайығының дизайнына негізделген. 1965 жылдың қазан айында Әскери-теңіз күштері компанияға 140 PBR құрылысына келісімшарт берді. Конвейерден шыққан алғашқы қайық Mark I деп аталды, оның ұзындығы 31 фут, корпусы толығымен шыны талшықтан жасалған, бұл технология 1950 жылдардың басында әзірленген. Кейбір қайықтарда Hispano Suiza HS.404-тің AN/M3 нұсқасынан алынған және LCM және PBR-де де қолданылған Mk16 Mod 4 Colt 20 мм автоматты зеңбірек орнатылған. Қайықтардың қорғанысы нашар, тек пулемет ұясы үшін керамикалық броня және кемешінің орындығы үшін жарты дюйм қалыңдығындағы болатты броня бар. Олар қауіпті жағдайлардан шығу үшін жылдам үдеуге, маневрлеуге және жоғары жылдамдыққа сүйенуге арналған.

Операциялық мансап

1966 жылдан 1972 жылға дейін PBR кемелері Әскери-теңіз күштерімен 116-шы топтың негізгі бөлігі ретінде пайдаланылды. PBR кемелері 1995 жылға дейін Калифорния штатындағы Маре аралында, сол жылы BRAC шараларына байланысты база жабылуына дейін АҚШ Әскери-теңіз резервінде қызмет етті. Вьетнам соғысы кезінде Маре аралы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жөндеу базаларына, техниканы сақтау операцияларына, су асты кемелерінің операцияларына және «Патрульдік жылдам кемелер» (PCF – көбінесе «Swift қайықтары» деп аталады), PBR және Мобильдік өзен күштерінің шабуылдық кемелері үшін өзендегі оқу операцияларына орталық болды. PBR және Swift қайықтары үшін оқу алаптары бүгінгі күнге дейін Напа-Сонома батпағының мемлекеттік жануарлар қорғау аймағында сақталған. Голланд сарысуы, Қытай сарысуы, Напа сарысуы, Шайтан сарысуы, Суисун батпағы және Напа өзені бұрынғы оқу алабынан өтеді. Әскери-теңіз күштері өзендерді патрульдеумен айналысқандықтан, АҚШ армиясы әскери порттарының маңындағы су қауіпсіздігін қамтамасыз етуге міндетті болды. Сондықтан, 1968 жылдың басында 458-ші көлік компаниясы (LARC) 18-ші әскери полиция бригадасының құрамында PBR компаниясына айналдырылды. Компания штаб-пәтері Cat Lai қаласында орналасқандықтан, әрбір армия портына екі PBR кемесі бекітілді. Экипажға екі армия теңізшісі (капитан және машинист) және екі әскери полиция офицері (мылтықшы) кірді. 1990 жылдардың соңында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің PBR күшінің қалдығы тек Әскери-теңіз резервінде болды (Swift қайықтары Вьетнам соғысынан кейін 1970 жылдардың басында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің активтік қызметінен шығарылды) және штат астанасы Сакраментоға қарай ішкі аймаққа көшірілді. Сакраментодан PBR кемелері қажет болған жағдайда тікелей Сан-Франциско шығанағы арқылы Тынық мұхитына өте алатын болды. Маре аралындағы бұрынғы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің (өзендік) оқу базасының жанындағы Мемлекеттік жабайы табиғат аймағының сулары әлі де АҚШ Әскери-теңіз күштерінің PBR кемелерін пайдалануға қолжетімді.

Медальдар

Джеймс "Уилли" Уильямс – PBR 105 командалық құрамындағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі болды. 1966 жылдың 31 қазанындағы патрульдік операция кезінде екі PBR (105 және тағы біреуі) мен екі Вьетконг (VC) сампаны арасындағы қақтығыс үш сағатқа созылған шайқасқа ұласты, онда 50-ден астам жау кемелері, көптеген VC жер әскерлері және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің шабуылдық тікұшақтары қатысты. Осы шайқастағы рөлі үшін Уильямс Құрмет медалімен марапатталды. Марапаттамада айтылғандай, "патруль 65 жау қайығын жойды немесе жоғалтты және жау әскеріне көптеген шығын келтірді". Уильямс АҚШ Әскери-теңіз күштері тарихындағы ең көп марапатталған теңізші болып саналады. АҚШ Әскери-теңіз күштері оның құрметіне басқарылатын зымырандық эсминец USS James E. Williams-ты атады. 1967 жылдың 6 наурызында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі Дэвид Джордж Уэллет PBR 124 қайығындағы алдыңғы пулеметші болды. Ол қайығына қарай лақтырылған гранатаны байқағаннан кейін, Уэллет өзінің қорғаныш позициясын тастап, қайықтың арт жағына жүгіріп, кемедегі әріптестерін жасырынуға шақырды. Содан кейін ол қайықтың капитанын қауіпсіз жерге итеріп, өзі граната мен әріптестерінің арасына тұрды. Оның әрекеті басқаларды құтқарып қалды, бірақ трагедиялық жағдай – граната жарылғанда Дэвид Уэллет қаза тапты. Осы күні жасаған ерлігі үшін Дэвид Уэллет Құрмет медалімен марапатталды. Патрик Осборн Форд – PBR патрульдік қайығында қызмет еткен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісі. Ол Оңтүстік Вьетнамда екі кемедегі әріптесінің өмірін құтқарып, қаза тапты. АҚШ Әскери-теңіз күштері оны қайтыс болғаннан кейін Әскери-теңіз кресімен марапаттады және кейіннен USS Ford (FFG 54) фрегатын оның құрметіне атады.

Танымал мәдениетте

1979 жылғы "Апокалипсис" фильміндегі оқиғаның басым бөлігі PBR Street Gang радио шақыру таңбасын қолданған, Америка Құрама Штаттарының теңіз күштеріне тиесілі ойдан шығарылған PBR қайығында өтеді. Қарусыз PBR Mk. II көшірмесі, "Boat Machine" немесе "Du Ma" аталған, Джереми Кларксонның "The Grand Tour" телешоуының "Seamen" атты арнайы бағдарламасында пайдаланылды. Кларксон бұл репликаны жасау үшін қалған PBR қайықтары жоқ екендігіне байланысты, бастапқыдан толығымен құрастыру қажет болды және бұл үшін 100,000 фунт стерлинг жұмсалды деп қате мәлімдеді. Du Ma түпнұсқа дизайнындағы джакузилік соплоларын қолдана отырып, мүмкіндігінше шынайы жасалды, бірақ белгісіз өндірісшінің екі 350 ат күші бар V8 бензиндік қозғалтқыштарымен жабдықталды.