1958-1998 жылдар аралығындағы BBC Радиофоникалық Шеберханасы

Кіріспе

1958 жылдан 1998 жылға дейін дыбыс эффектілері мен бағдарламаларға арналған музыка шығарды.

BBC Radiophonic Workshop – 1958 жылы радио және кейіннен теледидар үшін қосымша дыбыстар мен жаңа музыка жасау мақсатымен құрылған BBC-нің дыбыс эффектілері бөлімшелерінің бірі болды. Бұл бөлімше электрондық музыка және музыка технологиясы саласындағы тәжірибелік және жаңашыл жұмыстарымен, сондай-ақ 1950-1960 жылдардағы «Doctor Who» және «Quatermass and the Pit» сияқты бағдарламаларға арналған танымал музыкалық шығармаларымен әйгілі болды. Алғашқы Radiophonic Workshop BBC-нің Делавэр-роудтағы Майда-Вейл студиясында, Майда-Вейл, Лондон қаласында орналасқан. Алайда, 1995 жылға қарай оның дәстүрлі жұмыстарының көп бөлігі сырттан орындалуға берілді. Оның құрамында Дафна Орам, Делия Дербишир, Дэвид Кейн, Джон Бейкер, Пэдди Кингсленд, Глинис Джонс, Маддалена Фагандини, Ричард Йомэн Кларк және соңғы болып кеткен Элизабет Паркер болды.

Тарих

Семинар 1950 жылдардың соңында BBC-дегі Десмонд Бриско, Дафни Орам, Дональд МакУинни және Фредерик Брэднум сияқты продюсерлер мен студия менеджерлерінің бастамасымен "радиофоникалық" дыбыстарға өсіп келе жатқан сұранысты қанағаттандыру мақсатында құрылды. Біраз уақыттан бері дәуірдің жаңашыл бағдарламаларымен, әсіресе BBC Үшінші бағдарламасының драмалық туындыларымен үйлесетін инновациялық музыка мен дыбыстарды жасауға қызығушылық артқан еді. Бағдарлама жасаушылар қалаған атмосфераны құру үшін қажетті дыбыстарды дәстүрлі көздерден табу қиын немесе мүмкін болмағандықтан, музыкалық білімі бар Орам сияқтылар өз шығармалары үшін эффектілер мен музыка жасау үшін жаңа тәсілдерге жүгінді. Бұл қызығушылықтың көп бөлігі оларды musique concrète және таспаны өңдеу техникаларына бауырса, себебі бұл әдістер арқылы кеңейіп келе жатқан дәстүрлі емес бағдарламаларға сәйкес дыбыстық кеңістіктерді жасауға болатын. BBC осы әдістің танымалдылығын байқаған соң Радиофоникалық эффекттер комитетін құрып, BBC-нің Майда Вейл студиясының 13 және 14-бөлмелерінде 2000 фунт стерлингтік бюджетпен Семинарды құрды. Семинар өз зерттеулері туралы мақалаларын журналдарға жариялады, нәтижесінде 1960 жылдардың продюсерлері мен инженерлері, мысалы Эдди Крамер олардың кейбір техникаларын пайдаланды.

Алғашқы жылдары

1957 жылы Дафне Орам Десмонд Брискомен бірге Радиофоникалық шеберхананы құрды, онда Дик Миллс техникалық көмекші ретінде жұмыс істейтін аға студия менеджері болып тағайындалды. Радиофоникалық шеберхананың алғашқы жұмыстарының көп бөлігі радио эффектілеріне, әсіресе эксперименталды драмалар мен «радиофоникалық поэзияларға» арналды. Олардың алғашқы маңызды жұмыстарының қатарында танымал ғылыми-фантастикалық сериал «Quatermass and the Pit» үшін эффектілер жасау және «The Goon Show» үшін есте қаларлық комедиялық дыбыстар жатты. 1959 жылы Дафне Орам өзінің «Oramics Studios» электронды композиция студиясын құру үшін шеберхананы тастап кетті, онда ол электронды дыбыс жасаудың «Oramics» әдісін жетілдірді. Сол жылы Маддалена Фагандини BBC-нің итальян қызметінен шеберханаға қосылды. Алпысыншы жылдардың басынан бастап шеберхана теледидарлық тақырыптық әуендер мен джинглдер жасауды бастады, әсіресе төмен бюджетті мектеп бағдарламалары үшін. 1950-ші жылдардың соңындағы драмалардың эксперименталды сипатынан тақырыптық әуендерге ауысу радио жүргізушісінің біреуіне тыңдаушыларға шеберхананың мақсаты поп-музыка емес екенін еске түсіруге себеп болды. Шындығында, 1962 жылы Фагандинидің «Time Beat» атты интервалдық сигналының бірі Джордж Мартиннің (The Beatles-ке дейінгі кезеңде) көмегімен қайта өңделіп, «Ray Cathode» псевдонимімен коммерциялық түрде сингл ретінде шығарылды. Осы ерте кезеңде шеберханадағы музыкаға инновациялық электронды тәсілдер Делия Дербишир, Брайан Ходжсон және Джон Бейкер сияқты жас таланттарды тартты, ол кері лента эффектілеріне қызығушылық танытқан джаз пианині болған. Кейін, 1967 жылы оларға джаз бас-гитарисі және математик Дэвид Кейн қосылды. Бұл алғашқы күндері шеберханаға сын-ескертпелердің бірі BBC-ден тыс музыканттарға оның жабдықтарын пайдалануға рұқсат бермеу саясаты болды, ол сол кездегі ең озық жабдықтардың бірі еді, себебі оның ерекшелігі ғана емес, сонымен қатар шеберхана композиторларға ұсынған бірегей комбинациялар мен жұмыс процесі де болды. Кейінгі жылдары бұл маңыздылығы төмендеді, өйткені электронды жабдықтар кеңірек аудиторияға қолжетімді болды.

In 1957, Daphne Oram set up the Radiophonic Workshop with Desmond Briscoe, who was appointed the Senior Studio Manager with Dick Mills employed as a technical assistant. Much of The Radiophonic Workshop's early work was in effects for radio, in particular experimental drama and "radiophonic poems". Their significant early output included creating effects for the popular science fiction serial Quatermass and the Pit and memorable comedy sounds for The Goon Show. In 1959, Daphne Oram left the workshop to set up her own studio, the Oramics Studios for Electronic Composition, where she eventually developed her "Oramics" technique of electronic sound creation. That year Maddalena Fagandini joined the workshop from the BBC's Italian Service. From the early sixties the Workshop began creating television theme tunes and jingles, particularly for low budget schools programmes. The shift from the experimental nature of the late 50s dramas to theme tunes was noticeable enough for one radio presenter to have to remind listeners that the purpose of the Workshop was not pop music. In fact, in 1962 one of Fagandini's interval signals "Time Beat" was reworked with assistance from George Martin (in his pre Beatles days) and commercially released as a single using the pseudonym Ray Cathode. During this early period the innovative electronic approaches to music in the Workshop began to attract some significant young talent including Delia Derbyshire, Brian Hodgson and John Baker, who was in fact a jazz pianist with an interest in reverse tape effects. Later, in 1967. they were joined by David Cain, a jazz bass player and mathematician. In these early days, one criticism the Workshop attracted was its policy of not allowing musicians from outside the BBC to use its equipment, which was some of the most advanced in the country at that time not only because of its nature, but also because of the unique combinations and workflows which the Workshop afforded its composers. In later years this would become less important as more electronic equipment became readily available to a wider audience.

Доктор кім

1963 жылы композитор Рон Грейнер оларға BBC телесериалы Doctor Who үшін негізгі әуен жазуды ұсынды. Грейнердің "сыпырылыстар", "күшті қозғалыстар", "жел бұлттары" және "жел көпіршіктері" сипаттамаларымен бірге "іске асыру" міндеті тапсырылған Делия Дербишир теледидардың ең танымал әуендерінің біріне айналған электрондық музыка туындысын жасады. Келесі ширек ғасыр бойына Шеберхана бағдарламаға зор үлес қосты, ТАРДИС-тің жоғалуынан бастап Ұйық бұрандасына дейін оның көптеген ерекше дыбыс эффекттерін, сондай-ақ бағдарламаның ерекше электрондық қосымша музыкасының көп бөлігін, оның ішінде 1980 жылдан 1985 жылға дейінгі барлық музыкалық шығармаларын ұсынды. 2018 жылы The New Radiophonic Workshop-тың шығармашылық директоры Мэтью Герберт сол жылы жаңа Doctor Who логотипі таныстырылған кезде қолданылған қысқа музыкалық сүйемелдемені жазды.

Өзгерістер

Алпысыншы жылдар аяқталғанда, шеберханада қолданылатын көптеген техникалар өзгерді, себебі синтезаторлар арқылы көбірек электрондық музыка жасала бастады. Шеберхананың көптеген ескі мүшелері жаңа аспаптарды пайдалануға құлшынбады, себебі көптеген алғашқы синтезаторлардың мүмкіндіктері шектеулі және сенімсіз болды, сонымен қатар кейбіреулері олардың шығарған дыбыстарын ұнатпады. Бұл 1970-ші жылдардың басында Малкольм Кларк, Пэдди Кингсленд, Роджер Лимб және Питер Хауэлл сияқты жаңа буын музыканттардың келуіне әкелді. Бастапқыда студияда таспалар мен электронды осцилляторлар болған, енді шеберхана мүшелері "Делавер" деп аталған EMS VCS 3 және EMS Synthi 100 сияқты әртүрлі синтезаторларға ие болды. 1977 жылы шеберхананың негізін қалаушыларының бірі Десмонд Бриско Брайан Ходжсонмен бірге ұйымдастырушылық жұмыстардан зейнеткерлікке шықты, ал бес жылдық үзілістен кейін қайтып келіп, оның орнын басты. Осы кезде шеберхананың өнімділігі өте жоғары болды, бағдарламаларға толық ноталарға, сондай-ақ тақырыптар мен дыбыс эффекттеріне сұраныс көп болды. Онжылдықтың соңына қарай шеберхана BBC-нің барлық бөлімдерінен жылына 300-ден астам бағдарламаға үлес қоса бастады және бастапқы екі бөлмелі орналысынан кеңейді. Оның үлесіне "The Body in Question", "Blue Peter" және "Tomorrow's World" сияқты бағдарламаларға материал, сондай-ақ танымал ғылыми-фантастикалық бағдарламаларға арналған дыбыс эффекттері кірді: Ричард Йомэн Кларк пен Пэдди Кингслендтің жұмыстары арқылы "Blake's 7" және "Галактикаға жол көрсетуші" (радио және теледидар нұсқалары).

Соңғы күндер

1990 жылдардың басында BBC бас директоры Джон Бирт бөлімдердің бір-бірінен қызмет ақысын алуын, қызметтер үшін бәсекелесуін және шығындарын өтеуге жеткілікті табыс таба алмағандарын жабуды шешті. 1991 жылы Семинарға өзін-өзі ақтау үшін бес жыл берілді, бірақ екі арнайы инженер, бағдарламалық жасақтаманы жасаушы (Тони Мортон) және хатшы (Максин), сондай-ақ композиторларды ұстаудың құны тым жоғары болды, нәтижесінде Семинар өзінің мақсатына жете алмады. Doctor Who сериалының басынан бері жұмыс істеген Дик Миллс 1993 жылы аға инженер Рей Уайт және оның ассистенті Рей Райлимен бірге кетіп қалды, ал Майда Вейлдің техникалық тобы олардың қызметін өз мойнына алды, инженер Фиона Слейг бұл оқиғаны жеңілдетуге көмектесті. 1995 жылы, одан әрі жұмысын жалғастыру туралы сұрағанға қарамастан, ұйымдастырушы Брайан Ходжсон Семинардан кетіп, оның қызметін басқа басымдықтары бар және ынтасы аз адамдар Радиохаус үйінен қашықтан атқарды. Малкольм Кларк пен Роджер Лимб та кетіп қалды. Соңында тек бір композитор, Элизабет Паркер қалды. Семинар 1998 жылдың наурыз айында ресми түрде жабылды, бірақ Элизабет соңғы жұмысын аяқтау үшін бірнеше ай бойы қалды. Джон Хант (бұрын Дик Миллс атқарған Семинардың мамандандырылған редакциялық бөлімінің көп бөлігін өз мойнына алған) 2000 жылға дейін енді "Радиофоника" деп аталатын E студиясында жұмыс істей берді, кейде дәстүрлі Радиофоника жұмысына да үлгеретін. Марк Айрес Семинардың таспа архивінің 1 сәуірде жиналғанын еске алады, бұл бөлім ашылғаннан кейін дәл 40 жыл өткен кезге сәйкес келді.

Мұра

Радиофоникалық шеберхананы жабу туралы шешім қабылданғаннан кейін студиялар тазартылды және қалған жабдықтардың көп бөлігі жойылды, ал оның бір бөлігі композиторларға сатылды. Таспалар кітапханасы, студияны "тазалауға" бұйрық берілгенге дейін ұмытылды. Бақытымызға орай, Maida Vale студиясының техникалық тобы бұл туралы біліп, оларды тастамас бұрын ғимараттың әртүрлі қараңғы бұрыштарында таспаларды жасыра алды. Соңында Марк Айрс пен Брайан Ходжсонға, басқа композиторлардың көмегімен, оның кеңейтілген жазбалар кітапханасын каталогтау тапсырылды. 2003 жылдың қазан айында BBC Four телеарнасында Радиофоникалық шеберхана туралы бір сағаттық деректі фильм "Дыбыстың алхимиктері" көрсетілді. The Magnetic Fields тобы өзінің Holiday альбомының бірінші трегін BBC Radiophonic Workshop атынан атады.

2009 жылдан бері тікелей эфирде кездесулер

2009 жылдың мамыр айында Дик Миллс бұрынғы BBC Radiophonic Workshop композиторлары Роджер Лимб, Пэдди Кингсленд және Питер Хауэллмен, сондай-ақ архивист Марк Айреспен бірге Лондонның Чалк Фермасындағы The Roundhouse-та "Радиофоникалық шеберхана" атымен концерт берді. Композиторлар шағын мыс секциясымен және тікелей домбырашымен бірге BBC-ге тапсырылған көптеген музыкалық туындыларын орындады, олардың ішінде "The Hitchhikers' Guide to the Galaxy" және "Doctor Who" (соның ішінде Марк Айрес жұмысының жиынтығы), сондай-ақ Roundhouse концерті үшін жазылған бірнеше бірлескен композициялар бар еді. Тікелей эфирдегі орындаулар сарауынды дыбыспен араластырылып, Дафна Орам, Делия Дербишир және Джон Бейкер сияқты шеберхананың қайтыс болған мүшелеріне арналған музыкалық бейнемонтаждармен толықтырылды. Екі жарым сағаттық шара "Доктор Ху" сериалының Дербишир және Питер Хауэллдің аранжировкаларының тікелей орындалуымен аяқталды, ол тақырыптық әуеннің жаңа радиофоникалық нұсқасына ауысты. Концертке актер, жазушы және композитор Питер Серафинович, сондай-ақ сатирик, жазушы және тележүргізуші Виктор Льюис Смит қатысты. Оқиғаны көптеген камералар түсірді, бірақ ол әлі де көрсетілмеген немесе жарияланбаған, алайда YouTube-та оқиғаның әуесқойлық түсірілімдерін көруге болады. 2013 жылы шеберхананың алғашқы мүшелері тағы да бірігіп, концерттік бағдарламаға қатысты. "The Radiophonic Workshop" (BBC префиксі алынып тасталды) атымен өнер көрсеткен оларға барабаншы Кирон Пеппер (The Prodigy, Dead Kids, OutPatient) және Clor тобынан Боб Эрланд қосылды. Сонымен қатар, олар 2014 жылдың күзінде шығатын жаңа жазба жобасын бастады. Бұл жоба заманауи электронды музыканттармен, бейне суретшілермен, диджейлермен, ремиксерлермен, ақындармен, жазушылармен және әншілермен ынтымақтастықты қамтыды. 2013 жылы тікелей эфирде өнер көрсеткендердің арасында қыркүйек айында Уэльстегі Портмейрион қаласында өткен No6 фестивалі және қараша айында Лондон электронды өнер фестивалі болды. Шоуларда 1958-1998 жылдар аралығында Радиофоникалық шеберхананың қатысқан көптеген теледидар және кино саундтректерінен архивтік теледидар және бейнелер көрсетілді. Радиофоникалық шеберхана 2013 жылдың 20 қарашасында BBC телеарнасының "The One Show" бағдарламасында пайда болып, Делия Дербиширдің түпнұсқалық таспаларын және Питер Хауэллдің 1980 жылы Рон Грейнердің композициясын жүзеге асыруын біріктірген "Doctor Who" тақырыбының бірегей нұсқасын орындады. Radio 6 Music-тің Марк Райли Радиофоникалық шеберхана сессиясын өткізіп, Роджер Лимбтің "Incubus", Пэдди Кингслендтің "Vespucci", "Doctor Who" попурисі және жаңа композиция – "Electricity Language and Me" (америкалық ақын Питер Адам Саломонның туындысы), осы классикалық радиофоникалық дыбыс дизайнының бөлігі ретінде диджей Эндрю Уэзероллдің баяндама дауысымен ұсынды. "Doctor Who" сериалының 50 жылдығына орай сол кезде радиода, онлайн және баспасөзде бірқатар сұхбаттар жарияланды. Шеберхананың алғашқы архивтік жазбалары 2013 жылдың қараша айында осы жаңа белсенділікті қолдау мақсатында винилде қайта шығарылды. 2014 жылы "The Radiophonic Workshop" фестивальдарда, соның ішінде End of the Road фестивалінде өнер көрсетті, ал олардың кең ауқымды каталогынан бұрынғы жұмыстарды қайта шығару бағдарламасы, сондай-ақ бұрын естілмеген немесе сирек архивтік жазбаларды зерттеу жобасы жалғасуда.

In May 2009, Dick Mills reunited with former BBC Radiophonic Workshop composers Roger Limb, Paddy Kingsland and Peter Howell with archivist Mark Ayres for a live concert at The Roundhouse, Chalk Farm, London, performing as "The Radiophonic Workshop". The composers, backed by a small brass section and a live drummer, performed a large number of their BBC commissioned musical works including sections of incidental music from The Hitchhikers' Guide to the Galaxy and Doctor Who (including a medley of Mark Ayres's work) as well as some collaborative compositions written specifically for the Roundhouse concert. The live performances were mixed in surround sound and interspersed with musical video montage tributes of deceased members of the Workshop including Daphne Oram, Delia Derbyshire and John Baker. The two and a half hour event climaxed with live performances of the Derbyshire and Peter Howell arrangements of Doctor Who, segueing into a new Radiophonic version of the theme tune. Celebrated attendees included actor/writer/composer Peter Serafinowicz and satirist/writer/broadcaster Victor Lewis Smith. Multiple cameras recorded the event but it has yet to be broadcast or released in any form, although amateur footage of the event can be seen on YouTube. In 2013 the original members of the Workshop regrouped again for a more concerted programme of live appearances. Performing as 'The Radiophonic Workshop' (dropping the BBC prefix) they were joined by drummer Kieron Pepper (The Prodigy, Dead Kids, OutPatient) and Bob Earland from Clor. They also embarked on a new recording project set for release in Autumn of 2014. This involved collaborations with contemporary electronic musicians, video artists, DJs, remixers, poets, writers and singers. Live appearances in 2013 included Festival Number 6 at Portmeirion, Wales in September and The London Electronic Arts Festival in November. The shows featured archive TV and visuals from many of the TV and film soundtracks that the Radiophonic Workshop contributed to between 1958 and 1998 when the unit was deactivated. The Radiophonic Workshop appeared on BBC television's The One Show on 20 November 2013 playing a unique version of the Doctor Who Theme that combined Delia Derbyshire's original source tapes and Peter Howell's 1980 realisation of the Ron Grainer composition. Radio 6 Music's Marc Riley played host to a Radiophonic Workshop session where they delivered live versions of Roger Limb's Incubus, Paddy Kingsland's Vespucci, the Doctor Who Medley and a new composition – Electricity Language and Me (by American poet Peter Adam Salomon), featuring DJ Andrew Weatherall as the narrative voice for this classic piece of Radiophonic sound design. There were a number of radio, online and print interviews done at the time to coincide with the 50th anniversary of Doctor Who. The Workshop's early archive recordings were also reissued on vinyl in November 2013 to accompany this renewed activity. In 2014, "The Radiophonic Workshop" appeared at festivals including End of the Road Festival, and the reissue programme of earlier work from their extensive catalogue continues along with a planned exploration of previously unheard or rare archive recordings.

2012 жылғы онлайн-қайта жаңғыру

2012 жылдың қыркүйегінде Англияның Өнер кеңесі мен BBC бірлескен кәсіпорын құрды, осы арқылы Радиофоникалық шеберхана тұжырымы жеті жаңа, түпнұсқа емес композиторлар мен музыканттармен онлайн жоба ретінде қайта жаңғыртылатын болды. Жаңа шеберхана BBC және Англияның Өнер кеңесінің бірлескен жобасы – The Space платформасында онлайн режимінде жұмыс істеді. Композитор Мэтью Герберт жаңа Шығармашылық директоры болып тағайындалды және Микачу, Янн Сезнек, Макс де Варденер, Патрик Бергель, Джеймс Мэтер, театр режиссері Линдси Тернер және телехабар технологы Тони Чурнсайдпен бірге жұмыс істеді. Бастапқы BBC қызметкерлерінен құралған, қайта жандандырылған Радиофоникалық шеберханадан мүлдем бөлек, жаңа Радиофоникалық шеберхана Мэтью Герберт тарапынан The Space өнер жобасы үшін онлайн композиторлар ұжымы ретінде құрылды.

Техникалар

Радиофоникалық шеберханада бастапқыда қолданылған әдістер музыкалық конкреттік әдістермен тығыз байланысты болды. Бағдарламалар үшін жаңа дыбыстар дауыстар, қоңыраулар немесе қиыршық тас сияқты күнделікті дыбыстардың жазбаларын "радиофоникалық" манипуляциялар үшін шикізат ретінде пайдалану арқылы жасалды. Бұл манипуляцияларда аудиотаспаны әртүрлі жылдамдықпен ойнату (дыбыстың тонына әсер ету), кері ойнату, кесіп біріктіру немесе реверберация немесе эквалайзер арқылы өңдеу мүмкін еді. Шеберхананың "радиофоникалық" техниканы қолдана отырып жасаған ең танымал туындыларының қатарында Делия Дербиширдің жыртылған ішек, 12 осциллятор және көптеген таспа манипуляциялары арқылы жасаған "Доктор Кто" тақырыптық музыкасы; және Брайан Ходжсонның үзілген пианиноның тот басқан ішектерімен кілттерін жүргізу арқылы жасаған, содан кейін дыбысты одан да төмендету үшін баяулатылған "ТАРДИС" (Доктордың уақыт машинасы) материалдану және дематериалдану дыбысы бар. Шеберхананың 1950 жылдардың соңындағы алғашқы жылдары қолданған жабдықтарының көп бөлігі жартылай кәсіби болды және басқа бөлімдерден берілді, бірақ екі алып кәсіби таспа магнитофоны орталық элементтердің бірі болды. Реверберация эхо-камера арқылы алынды, ол тек динамиктер мен микрофондардан басқа бос, боялған қабырғалары бар жердегі бөлме болды. Шеберхананың кездесетін техникалық қиындықтары мен BBC дәстүріне байланысты, қызметкерлер бастапқыда жұптасып жұмыс істеді, бірі жұмыстың техникалық аспектілеріне, екіншісі көркемдік бағытына жауапты болды.

Популярлы музыкаға әсері

Радиофоникалық шеберхана 1963 жылы қарашада "Би-Би-Сидегі радиофоника" атты басылымды жариялады, онда екі шеберханада қолданылған барлық жабдықтар, бірнеше жүйелердің схемалары және көптеген әңгімелер тізімделген. Радиофоникалық шеберхана сонымен қатар мақалалар жазды.

1997 жылы Mixmag электронды би музыкасы журналы шеберхананы "Британ электроникасының белгісіз қаһармандары" деп сипаттады. Олардың еңбектері заманауи электронды әртістерімен кеңінен үлгі ретінде пайдаланылды.