Кіріспе

Ұлыбританиядағы өнер галереялары

Ұлыбританиядағы өнер мұражайы

Тейт – төрт өнер галереясының желісінде Ұлыбританияның ұлттық британдық өнер жинағын және халықаралық заманауи және қазіргі заманғы өнерді ұстап тұратын мекеме. Ол мемлекеттік мекеме емес, бірақ оның негізгі демеушісі – Ұлыбританияның Мәдениет, БАҚ және спорт министрлігі. "Тейт" атауы 1992 жылғы Музейлер және галереялар туралы заңмен "Тейт галереясының қамқоршылар кеңесі" ретінде құрылған корпоративтік органның операциялық атауы ретінде де қолданылады. Галерея 1897 жылы Британ өнерінің ұлттық галереясы ретінде құрылған. Оның міндеті британдық өнердің ұлттық жинағымен қатар, заманауи өнердің ұлттық жинағын да қамту үшін өзгертілгенде, 1932 жылы коллекцияның негізін қалаған қант өндірушісі Генри Тейт (Tate & Lyle) есімімен Тейт галереясы деп аталды. Тейт галереясы Лондонның Миллбанк ауданында орналасқан Тейт Британияның қазіргі ғимаратында орналасқан. 2000 жылы Тейт галереясы төрт мұражайдан тұратын қазіргі Тейтке айналды: Тейт Британия, 1500 жылдан бастап қазіргі күнге дейінгі британдық өнердің жинағын көрсетеді; Тейт Модерн, сондай-ақ Лондонда, Тейттің 1900 жылдан бастап қазіргі күнге дейінгі британдық және халықаралық заманауи және қазіргі заманғы өнер жинағын ұстап тұрады; Тейт Ливерпуль (1988 жылы құрылған), Тейт Модерн сияқты мақсатты, бірақ кіші масштабта; және Тейт Сент-Айвс (Корнуолл, 1993 жылы құрылған), бұл аймақпен байланысы бар суретшілердің заманауи және қазіргі заманғы өнерін көрсетеді. Барлық төрт мұражай Тейт жинағын бөліседі. Тейттің ең көп таралған өнер шараларының бірі – жыл сайынғы Тернер сыйлығын британдық суретшіге табыс ету, ол Тейт Британияда әр екі жылда (қалған жылдары Лондоннан тыс жерлерде) өтеді.

Тарих және дамуы

Алғашқы Тейт үйі Миллбанкте (Пимлико, Лондон) бұрынғы Миллбанк түрмесі орнында орналасқан Британ өнерінің ұлттық галереясы деп аталды. Британдық өнердің ұлттық галереясын құру идеясын алғаш рет 1820 жылдары сэр Джон Лестер, Барон де Тэбли ұсынды. Ол 1847 жылы Роберт Вернон өзінің коллекциясын Ұлттық галереяға бергенде, бір қадам жақындады. Он жылдан кейін Джон Шипшенкс өзінің коллекциясын Оңтүстік Кенсингтон мұражайына (кейін Виктория және Альберт мұражайы) берді, ол жылдар бойы Ұлттық өнер галереясы ретінде белгілі болды (Тейт галереясының атауымен бірдей). Қырық жылдан кейін қант магнаты және Виктория дәуірінің өнерінің ірі коллекционері болған сэр Генри Тейт Британ өнерін орналастыру үшін галереяның құрылысын қаржыландыруды ұсынды, бұл жағдайда мемлекет жер және кіріс шығындарын төлейді. Генри Тейт өз коллекциясын да галереяға сыйға тартты. Ол бастапқыда тек қазіргі заманғы британдық өнердің жинағы болды, ол қазіргі заманғы – Виктория дәуіріндегі суретшілердің шығармаларына шоғырланды. 1954 жылға дейін Ұлттық галереяның бақылауында болды. 1915 жылы RMS Lusitania кемесі суға батқанда сэр Хью Лейн қайтыс болғаннан кейін, оның өсиетіндегі қателік оның Дублинге бармақшы болған еуропалық заманауи өнердің жинағы оның орнына Tate-ке барды, ол өзінің коллекциясын шетелдік өнерді қоса кеңейтіп, қазіргі заманғы өнерді алуды жалғастырды. 1926 және 1937 жылдары өнер сатушы және меценат Джозеф Дювен галерея ғимаратының екі ірі кеңейтуіне қаржы бөлді. Оның әкесі бұған дейін Тернер мұрасының басым бөлігін орналастыру үшін кеңейтуді төлеген, ол 1987 жылы сэр Чарльз Клор төлеген қанатқа көшірілді. Генри Куртольд Тейтке сатып алу қорын да берді. ХХ ғасырдың ортасына қарай ол британдық өнердің тарихын, сондай-ақ халықаралық заманауи өнерді көрсетудің қос функциясын орындады. 1954 жылы Тейт галереясы Ұлттық галереядан бөлініп шықты. 1950-1960 жылдары Ұлыбританияның Өнерлер кеңесінің бейнелеу өнері бөлімі Тейт галереясында уақытша көрмелерді ұйымдастырды, соның ішінде 1966 жылы Марсель Дюшанның ретроспективасы болды. Кейіннен Тейт мұражайы өздерінің уақытша көрмелерін ұйымдастыра бастады. 1979 жылы жапон банкі қаржыландырып, үлкен заманауи кеңейту ашылды, ол сонымен қатар үлкен табыс әкелетін көрмелер өткізеді. 1987 жылы Клор қанаты ашылып, Тернер мұрасының басым бөлігі орналастырылды және 200 орындық аудитория да болды. 1988 жылы Англияның солтүстік-батысында "Тейт Ливерпуль" деп аталатын жаңа ғимарат ашылды. Мұнда Тейт коллекциясының әртүрлі заманауи өнер туындылары көрсетіледі, сондай-ақ өздерінің уақытша көрмелері де ұйымдастырылады. 2007 жылы Tate Liverpool-да Тернер сыйлығы өтті, бұл алғаш рет Лондоннан тыс жерде өтті. Бұл Ливерпульдің 2008 жылғы Еуропаның мәдениет астанасы болуына бастама болды. 1993 жылы тағы бір филиал ашылды, Tate St Ives. Онда қазіргі заманғы британдық суретшілердің, әсіресе Сент-Айвс мектебінің шығармалары қойылады. Сонымен қатар, Tate 1980 жылы ашылған Барбара Хепворт мұражайы мен мүсін бағын басқарады. Бұл екі жаңа Тейттің ешқайсысы түпнұсқа Лондон Тейт галереясының жұмыс істеуіне айтарлықтай әсер етпеді, оның көлемі коллекция өскен сайын тосқауыл болып отырды. Бұл коллекцияның "британдық" және "заманауи" аспектілерін бөлудің логикалық қадамы болды, ал олар қазір Лондондағы бөлек ғимараттарда орналасқан. Бастапқы галерея қазір Tate Britain деп аталады және 1500 жылдан бастап қазіргі күнге дейінгі британдық өнердің ұлттық галереясы, сондай-ақ кейбір қазіргі заманғы британдық өнер. Тейт Модерн 2000 жылы Темастың оңтүстік жағындағы Банксайд электр стансасында ашылды және қазір 1900 жылдан бастап қазіргі күнге дейінгі ұлттық заманауи өнер коллекциясын, оның ішінде кейбір заманауи британдық өнерді ұсынады. 2000-жылдардың аяғында Тейт қазіргі ғимараттың оңтүстігінде жаңа даму жобасын жариялады. Музейдің айтуынша, бұл жаңа жоба "Тейт Модернді өзгертеді. Қазіргі галереяның оңтүстігінде жаңа ғимарат салынады. Ол коллекцияны, қойылымдар мен инсталляциялық өнерді және білімді көрсетуге арналған кеңірек кеңістік жасайды, мұның бәрі келушілерге өнермен тереңірек айналысуға мүмкіндік береді, сондай-ақ галереяда демалуға және демалуға келушілерге көбірек әлеуметтік кеңістік жасайды". Өнер қайраткері Джон Студзински жобаға 6 миллион фунттан астам қаржы берді. Tate Modern-тің кеңейтімі 2016 жылы The Switch House ретінде ашылды және 2017 жылы оның құны 260 миллион фунт стерлинг болатын "көп" сомаға үлес қосқан англо-украиндық миллиардер Сер Леонард Блаватник атымен аталып, Блаватник ғимараты болып қайта аталды. Тейтте тұруға ең жас адам ретінде тағайындалған адам – Трэвис Алабанза.

Tate Digital-тің деректері

Tate Digital – Tate веб-сайты және басқа да көпшілікке арналған цифрлық жобаларға жауапты бөлім. 1998 жылы іске қосылғаннан бері Tate веб-сайты бір домен астында Tate Britain, Tate St Ives, Tate Liverpool және Tate Modern төрт галереясы туралы ақпаратты ұсынып келеді. Басқа ресурстарға британдық және заманауи, қазіргі заманғы және халықаралық өнер туындылары туралы суреттелген ақпарат, Tate-тің барлық ғылыми жарияланымдары және Tate Etc журналынан алынған мақалалар кіреді. BT 2001 жылдан 2009 жылға дейін Tate Online-ның негізгі демеушісі болды. Tate Online «Net Art» деп аталатын интернет-өнер көрмелері үшін платформа ретінде пайдаланылды, олар Tate Intermedia Art бастамасы аясында ұйымдастырылды. 2000 жылы басталғаннан бері 13 интернет-көрме көрсетілді, оның ішінде Tate in Space (2002) 2003 жылғы BAFTA Interactive жүлдесінде «Интерактивті өнер» номинациясына ұсынылды.

Әкімшілік және қаржыландыру

Тейт музейі жыл сайын Цифрлық, мәдениет, медиа және спорт министрлігінен қаржы алады. Галереяны басқару және директорды тағайындауға (жеті жылға) жауапты қамқоршылар кеңесі жауапты. 1993 жылғы қайырымдылық туралы заңға сәйкес, Тейт қаржылық есептерді қайырымдылық комиссиясына емес, тікелей үкіметке ұсынатын босатылған қайырымдылық ұйымы болып табылады. Алайда, қамқоршылар кеңесінің мүшелері қайырымдылық ұйымының қамқоршыларының жалпы міндеттерін орындауы тиіс және олардың қызметінің осы аспектілеріне қатысты қайырымдылық комиссиясының бақылауына түсуі мүмкін. Мария Балшоу 2017 жылдан бері Тейт музейінің директоры болып табылады, ал оның алдында сэр Николас Серота (1988-2017) қызмет еткен. Директордың басшылығымен Керстин Могулл 2014 жылдың қаңтарынан бастап Алекс Бердтің орнын басып, Тейттің басқарушы директоры болды. Тейтке қолдау көрсету үшін бірнеше ұйым құрылды, оның ішінде жалпы жұртшылыққа арналған Tate мүшелері, олар жылдық жарна төлеп, төлемді көрмелерге және мүшелер бөлмелеріне тегін кіру құқығын алады. Сонымен қатар, Tate Patrons (жоғары жарна төлемімен) және Tate Foundation да бар. Бірнеше корпоративтік демеушілер де бар. Жеке көрмелер де көбінесе демеушілікпен ұйымдастырылады. Тейт қазір сатып алулар мен оларға байланысты шығындарға жыл сайын шамамен 1 миллион фунт стерлинг жұмсайды. Outset Contemporary Art Fund 2003 жылы Тейт меценаттары Яна Пил және Кандида Гертлер құрды. Фриз өнер жәрмеңкесімен бірлесіп, қор жәрмеңкеден туындыларды Тейт коллекциясына сатып алады. Сатып алуларға қажетті қаржыны Tate мүшелері, меценаттары, Tate-тің американдық меценаттары және олардың кіші комитеттері – Солтүстік Америка сатып алу комитеті және Латын Америкасы сатып алу комитеті сияқты қаржыландыру топтары жинайды. 2013 жылы American Patrons географиялық қолдау базасының кеңеюін көрсету үшін қайта аталды; 1999 жылдан бері осы қолдау тобы ғана 100 миллион доллардан астам қаражат жинады. 2010 жылы фотосуреттерді сатып алу комитеті құрылды. 2012 жылы Тейт Үндістан және айналасындағы елдердің заманауи және қазіргі заманғы өнерін жинау үшін Оңтүстік Азия сатып алу комитетін құрды, сондай-ақ Ресей, Шығыс Еуропа және ТМД (Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы) елдерінен туындыларды сатып алу үшін комитет құрды.

Даулар

1971 жылы Роберт Морристің «Bodyspacemotionthings» атты көрмесі денсаулық және қауіпсіздік талаптарына байланысты бес күннен кейін жабылды. 1972 жылы Тейт галереясы Карл Андренің «Equivalent VIII» атты туындысын сатып алды. 1976 жылы осы туындының көрмесі кезінде «The Times» газеті салық төлеушілердің ақшасының ысырапқа жұмсалуына наразылық білдіретін мақала жариялады, осы мақала туындыны танымал емес етіп, бұқаралық ақпарат құралдарында қынжылға ұшыратты және вандализмге бейімдеді. Туынды әлі күнге дейін «Кірпіштер» деп аталады және британдық тілдік қазынасына енді. Жыл сайын Тернер сыйлығы Тейт галереясында (дәстүрлі түрде Тейт Британияда) өтіп, британдық немесе негізгі жұмысы Ұлыбританияда өтетін суретшіге табыс етіледі. Бұл үлкен дау тудырады, қазіргі британдық өнерге көп назар аударады және наразылық акцияларын қозғайды. 1995 жылы Тейт галереясының өнер сатушы-алаяқ Джон Дрюденнен 20 000 фунт стерлинг көлемінде сыйлық алғаны белгілі болды. Галерея Дрюге өз архивіне қол жеткізуге рұқсат берді, ол бұл мүмкіндікті жалған заманауи суреттерді растайтын құжаттар жасау үшін пайдаланды, содан кейін оларды сатты. 1998 жылы Тейт галереясының директоры сэр Николас Серота 1994 жылы неміс галереясынан ұрланған Дж.М.У. Тернердің екі картинасын құпия түрде сатып алу операциясын «Кобальт операциясы» деп атады. Франкфурттағы өнер ұрлығы (1994) туралы көріңіз. 2006 жылы Тейт галереясы Мұражайлар, кітапханалар және мұрағаттар кеңесінің (MLA) аккредиттеуінен өтпеген жалғыз ұлттық қаржыландырылатын мұражай екені белгілі болды, себебі ол деакцессияланған туындыларға алдымен басқа мұражайларға ұсынылуы керек деген нұсқауларды қабылдағысы келмеді. MLA Тейт галереясын мұрагерлік салығын төлеу үшін ұлтқа берілген туындыларды қабылдаудан бас тартуы мүмкін екенін мәлімдеді. Барлығы 1800 мұражай MLA аккредиттеуін алды. Тейт галереясы BP компаниясынан демеушілік алғаны үшін сынға ұшырады. Әділеттік және климаттық өзгерістерді қолдайтын белсенділер, соның ішінде Platform London, Art Not Oil және Liberate Tate мұнай компаниясының галереяға, соның ішінде 2012 жылғы мәдени Олимпиадаға демеушілігіне қарсы наразылық білдіруге шақырды.

Логотип және бренд

Tate логотипі 2000 жылы халықаралық брендтік кеңесші Wolff Olins компаниясы «қайта қараңыз, қайта ойлаңыз» идеясы негізінде өткізілген кең ауқымды брендті жаңартудың бір бөлігі ретінде жасалған. Музейде нақтылығы өзгеріп тұратын, фокусқа кіріп-шығатын логотиптердің түрлі нұсқалары қолданылады, бұл «Тейттің динамикалық сипатын көрсетеді – ол үнемі өзгеріп тұрады, бірақ әрқашан танылады». Нұсқалардың ішінде стандартты логотип, бұлыңғыр нұсқасы, солған нұсқасы және тегіс емес, нүктелерден тұратын жарты тонды нұсқасы бар. 2016 жылы North компаниясы жасаған брендтің жаңартылған нұсқасы жарияланды.