Кіріспе

Өсімдік түрі (су дөңгелекті өсімдік)

Aldrovanda vesiculosa, көбінесе су дөңгелекті өсімдік деп аталады, Droseraceae тұқымдасының гүлді өсімдіктер туысы Aldrovanda-ның қазіргі кездегі жалғыз өкілі болып табылады. Бұл өсімдік Венера шыбырлауына ұқсас тұзақтарды пайдаланып, кішкентай су омыртқалыларын ұстайды. Тұзақтар орталық, еркін жүзетін сабақтың айналасында спираль тәрізді орналасқан, осыдан да оның кең таралған аты шыққан. Бұл жылдам қозғала алатын өсімдік түрлерінің санатындағы сирек өкілдердің бірі. Aldrovanda туысы қазір монотиптік болғанымен, қазба жәндіктерінен 19 жойылған түрі белгілі. Түрлердің арасында морфологиялық өзгерулер байқала тұра, A. vesiculosa өзінің таралған аймағының барлық бөлігінде өте төмен генетикалық әртүрлілікке ие. Оны әуесқойлар өсіреді.

Морфология

Aldrovanda vesiculosa - тамырсыз су өсімдігі. Сегізкөздер қысқа прототамыр дамытады, бірақ ол одан әрі өркендемейді және қартаяды. Өсімдік су бетінде қалқып өсетін сабақтан тұрады, оның ұзындығы ... дейін жетеді. Тұзақ жапырақтары өсімдіктің орталық сабағы бойымен тікелей бірінен соң бірі орналасқан 5-9 жапырақтан тұратын шоғырлар түрінде өседі. Нақты тұзақтарды суға қалықтауға көмектесетін ауа қапшықтары бар сабақтар ұстап тұрады. Сабақтың бір жағы үнемі өседі, ал екінші жағы қурап өледі. Өсім өте жылдам (жапондық популяцияларда күніне ...), сондықтан қолайлы жағдайларда жаңа шоғыр күніне бір немесе бірнеше рет пайда болады.

Тұзақ

Шын мәнінде, тұзақтар екі бөліктен тұрады, олар бірігіп Венера шыбық тұзағына ұқсас, бірақ кішірек және суда орналасқан тұзақ құрайды. Бұл тұзақтар ашық жақтары сыртқа қаратылып бұрылған, ал ішкі бетіне сезімтал қылдардың жұқа қабаты жабысқан. Олар судың ішіндегі ұсақ жәндіктерге тиген кезде жылдам жабылады және оларды тұтқындайды. Бұл тұзақтың жабылуы 10–20 миллисекундқа созады, бұл өсімдіктер әлеміндегі ең жылдам қозғалыстардың бірі. Бұл тұзақтау тек жылы жағдайда, кем дегенде белгілі бір температурада ғана мүмкін. Әр тұзақтың айналасында судағы қоқыстар тұзақты жұмыс іске қосуға кедерес келтірмейтін төрт-алты ұзын қыл қоршап тұрады.

Қоректік заттарды алу

А. vesiculosa қоректік заттарға кедей мекендерде өсе алуына себебі тек қана ет жеу қабілеті ғана емес, сонымен қатар қартайған өркендерден қоректік заттарды қайта пайдалану мүмкіндігі және судағы минералды қоректік заттарға жоғары сезімталдығы да себеп болады.

Гүлдер

А. vesiculosa-ның кішкентай, жалғыз ақ гүлдері қысқа гүлсабақтармен су бетінде тіреледі, олар бұрандалы өскіндерден шығады. Гүл бірнеше сағатқа ғана ашылады, содан кейін тұқым өндіру үшін құрылымы су астына қайтарылады. Тұқым криптокотилярлы: жапырақшалары тұқым қабығының ішінде жасырынып, көшет үшін энергия қоры ретінде қызмет етеді. Дегенмен, орташа белдеуде гүлдеу сирек кездеседі және жеміс пен тұқымның жетілуі жағынан тиімді болмайды. Осының салдарынан, ұштары өсіп, ескі бөліктері шіріп, бөліну арқылы жаңа өсімдіктер пайда болады. Бұл түрдің жылдам өсу қабілетіне байланысты, осылайша қысқа мерзім ішінде көптеген жаңа өсімдіктер өндіріледі.

Туриондар

Қысқа төзімді Альдровандалар мұзға төзу үшін туриондарды қалыптастырады. Қыс басталғанда, өсу ұшы қатты қысқарған сабақта өте кішкентай, еттенбейтін жапырақтарды өндіре бастайды. Бұл қорғаныш жапырақтарының тығыз бүршігіне алып келеді, ол ауырлап, флотациялық газдарды босатып, аналық өсімдіктен ажыралып, су түбіне шөгеді, онда температура тұрақты және жылырақ болады. Ол мұнда өте төмен температураға төтеп бере алады. Табиғатта Альдрованда туриондарының сәтті шөгу деңгейі салыстырмалы түрде төмен екені байқалған.

Қоршаған ортаның өзгеруі

Еуропа бойынша бұл түр бірнеше экологиялық сын-қатерлерге тап болып отыр, оларды Еуропалық Одақ комиссиясы анықтады. Қышқылдану, канал салу, мелиорация, эвтрофикация, ластану және мекендеу ортасын өзгертудің түрлі формалары қауіп ретінде көрсетілген. Табиғи ортадағы осы өзгерістер су дөңгелегінің өмір сүру ортасын және популяциясын бұзуы мүмкін. Карл Линней 1753 жылы «Species Plantarum» еңбегін жариялағанда, атаудан «i» әрпі (көшірудегі қателік болса керек) алынып тасталып, қазіргі биномдық атау қалыптасты.

Түрге жатпайтын таксондар

Алдрованда везикулоза var. рубестен А. Крос және Л. Адамек (2012)
Алдрованда везикулоза var. аквитаника Дюрье ex Дильс (1906) nom. illeg.
Алдрованда везикулоза var. австралис Дарвин (1876) nom. illeg.
Алдрованда везикулоза var. дурьеи Каспари (1859) nom. illeg.
Алдрованда везикулоза var. вертициллата (Roxb.) Дарвин (1876) nom. illeg.