Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жарқырап, кішкентай шағылыстыратын бөлшектер
Shiny and small reflective particles
Глиттер – әр түрлі пішінде, өлшемде және түсте дәл кесілген, жалпақ, кішкентай, шағылыстыратын бөлшектердің жиынтығы. Глиттер бөлшектері жарықты әртүрлі бұрыштарда шағылыстырып, бетке жылтыр немесе сәулелі көрініс береді. Глиттер конфети, жылтырақтар мен тізбектей жалғанған әшекейлерге ұқсас, бірақ олардан кішірек. Көне заманнан бері глиттерді малахит, мика сияқты тастардан, сондай-ақ жәндіктер мен шыныдан жасаған. Глиттерді киімге, өнерге, қолөнерге, косметикаға және денеге бояу үшін қолданады. Қазіргі заманғы глиттер көбінесе алюминий мен пластиктен жасалады, оны сирек қайта өңдейді және ол су ортасына түсіп, жануарлардың ішіне енуі мүмкін. Сондықтан кейбір ғалымдар пластик глиттерге тыйым салуға шақырып отыр.
Glitter is an assortment of flat, small, reflective particles that are precision cut and come in a variety of shapes, sizes, and colors. Glitter particles reflect light at different angles, causing the surface to sparkle or shimmer. Glitter is similar to confetti, sparkles and sequins, but somewhat smaller. Since prehistoric times, glitter has been made from many different materials including stones such as malachite, and mica, as well as insects and glass. Uses for glitter include clothing, arts, crafts, cosmetics and body paint. Modern glitter is usually manufactured from the combination of aluminum and plastic, which is rarely recycled and can find its way into aquatic habitats, eventually becoming ingested by animals, leading some scientists to call for bans on plastic glitter.
Ежелгі дәуір
Жарқыраған беттер ежелгі заманнан бері өнер мен косметикада қолданылып келеді. Қазіргі ағылшын тіліндегі "glitter" сөзі орта ағылшын тіліндегі "gliteren" сөзінен, ал одан бұрын, мүмкін, көне скандинав тіліндегі "glitra" сөзінен шыққан. Дегенмен, 30 000 жыл бұрын мика кристалдарын үңгір суреттерін жарқырата түсу үшін пайдаланған. Бұл жылтыр минерал – гематит ұнтағынан жасалған. Ежелгі египеттіктер құстың қанаттарынан жасалған жылтыр заттармен қатар, майдаланған жасыл малахит кристалдарын да өндірген. Зерттеушілер майя храмдары кейде мика шаңынан жасалған қызыл, жасыл және сұр жылтыр бояумен боялған дейді, бұл қазіргі Гватемаладағы құрылыстардың қалдықтарын инфрақызыл сәулелермен сканерлеу арқылы анықталды. Америка халқы 8000 жыл бұрын әшекей бұйымдарына қолданылатын ақшыл-сұрғылт жылтыр бояу жасау үшін қорғасынның бір түрі – галена ұнтағын қолданған. Жоғарғы Миссисипи аймағындағы Кахокия тайпасы галенаны жинап, жер қазған және одан жасалған бұйымдарды немесе әсемдіктерді аймақтық саудаға шығарған. 1943 жылы ол Нью-Джерси штатының Бернардсвилл қаласында Медоубрук шаруашылығын сатып алып, 1948 жылы өнеркәсіптік жылтыр өндіру үшін Meadowbrook Farm Inventions (MFI) компаниясын құрды. 1953 жылы MFI Meadowbrook Inventions, Inc. болып қайта аталды. Жылтырды кесуге қолданылатын материалдар металданған целлюлоза мен алюминий фольгадан бастап, металданған және иридесцентті пленка, полиэстер, ПВХ және әртүрлі пішінде кесілген ламинаттарға дейін кеңейді. Бір есеп бойынша, 1989 мен 2009 жылдар арасында жылтырдың көп мөлшері сатып алынған немесе өндірілген, бірақ бұл дереккөз нақты дәлел немесе сілтеме бермейді. Коммерциялық жылтырдың мөлшері әртүрлі. Біріншіден, пластик, бояу және алюминий, титан диоксиді, темір оксиді және висмут оксихлориді сияқты жарық шағылыстыратын материалдарды біріктіріп, жалпақ, көп қабатты парақтар жасалады. Содан кейін бұл парақтар шаршы, үшбұрыш, төртбұрыш және алтыбұрыш сияқты түрлі пішіндердегі ұсақ бөлшектерге кесіледі. Жылтыр косметикада бет пен тырнақтарды жылтыр немесе жарқырату үшін қолданылады. 2015 жылғы Микробурасыз су туралы заңнан кейін АҚШ-та тіс пастасы және басқа да "жуып тастауға" арналған косметикадағы микробуралардың қолданылуы тоқтатылды. Бірақ 2015 жылдан бері индустрия FDA мақұлдаған "жуып тастауға" арналған металданған пластикалық жылтырды негізгі абразивтік зат ретінде пайдалануға көшті. Жылтыр өнер мен қолөнерде заттарды бояу, безендіру және текстура беру үшін жиі қолданылады. Кішкентай, жарқын түсті бөлшектер көбінесе киімге, теріге және жиһазға жабысып, оларды кетіру қиынға соғады. Ол сондай-ақ оптикалық өзгермелі сияларда да қолданылады. Балық аулау үшін қолданылатын жемдерге көбінесе жылтыраған жабындар немесе бояулар жағылады, бұл олжа балықтарының қабыршақтарын имитациялап, назар аударуға көмектеседі. Өзінің ерекше қасиеттеріне байланысты жылтыр сот-медициналық сараптамада да пайдалы болып табылады. Ондаған мың түрлі коммерциялық жылтырлардың болуына байланысты, бірдей жылтыр бөлшектері күдіктінің қылмыс орнында болғанын дәлелдейтін маңызды айғақ бола алады. Сот-медициналық сарапшы Эдвин Джонс 1000-нан астам түрлі үлгілерден тұратын, қылмыс орындарынан алынған үлгілерді салыстыру үшін қолданылатын ең ірі жылтыр коллекциясына ие. Жылтыр бөлшектері ауа арқылы немесе тікелей жанасу арқылы оңай таралады, бірақ денеге және киімге жабысып, күдіктілердің көзіне түспейді.
Glittering surfaces have been found to be used since prehistoric times in the arts and in cosmetics. The modern English word "glitter" comes from the Middle English word gliteren, possibly by way of the Old Norse word glitra. However, as early as 30,000 years ago, mica flakes were used to give cave paintings a glittering appearance. made of powdered hematite, a sparkling mineral. The Ancient Egyptians produced "glitter like substances from crushed beetles" as well as finely ground green malachite crystal. Researchers believe Mayan temples were sometimes painted with red, green, and grey glitter paint made from mica dust, based on infrared scans of the remnants of paint still found on the structures in present day Guatemala. People of the Americas 8,000 years ago were using powdered galena, a form of lead, to produce a bright greyish white glittering paint used for objects of adornment. The collecting and surface mining of galena was prevalent in the Upper Mississippi Valley region by the Cahokia native peoples, for regional trade both raw and crafted into beads or other objects. In 1943, he purchased Meadowbrook Farm in Bernardsville, New Jersey where he founded Meadowbrook Farm Inventions (MFI) in 1948 to produce industrial glitter. MFI became Meadowbrook Inventions, Inc. in 1953. Substrates for cutting glitter expanded from metalized cellulose and aluminum foil to metalized and iridescent film, polyester, PVC, and laminations cut into various shapes. One estimate suggests of glitter was either purchased or produced between the years of 1989 and 2009, however the source provides no evidence or reference point. Commercial glitter ranges in size from a side. First, flat multi layered sheets are produced combining plastic, coloring, and reflective material such as aluminium, titanium dioxide, iron oxide, and bismuth oxychloride. These sheets are then cut into tiny particles of many shapes including squares, triangles, rectangles, and hexagons. Glitter is used in cosmetics to make the face and nails shiny or sparkly. After the Microbead Free Waters Act of 2015, the use of microbeads in toothpaste and other "rinse off" cosmetics has been discontinued in the US, however since 2015 the industry has shifted toward instead using FDA approved "rinse off" metallized plastic glitter as their primary abrasive agent. Glitter is commonly used in arts and crafts to color, accessorise and texture items. The small, brightly colored particles often stick to clothing, skin, and furniture, and can be difficult to remove. It is also used on optically variable inks. Glitter coatings or finishes are frequently used on fishing lures to draw attention by simulating the scales of prey fish. Due to its unique characteristics, glitter has also proven to be useful forensic evidence. Because of the tens of thousands of different commercial glitters, identical glitter particles can be compelling evidence that a suspect has been at a crime scene. Forensic scientist Edwin Jones has one of the largest collections of glitter, consisting of over 1,000 different samples used in comparison of samples taken from crime scenes. Glitter particles are easily transferred through the air or by touch, yet cling to bodies and clothing, often unnoticed by suspects.
Мәдениеттегі жарқырау
Глиттерді әртүрлі субмәдениеттерде қолданылатын сән құралы ретінде қарастыруға болады, себебі ол денеде көрінетін мәлімдеме жасауға және оны байқатуға мүмкіндік береді. Бұл, танымал мәдениеттің, жеке тұлғаның және қоғамның қалыпты түсініктерін бұзатын, "қозғалмалы белгі" немесе "жайқынды белгі" ретінде теорияландырылған. Глиттер "шекаралық мәдениеттермен" байланысты, олар коммерциялық танымал мәдениет пен "жоғары" мәдениет немесе "саналы" өнер арасындағы қарым-қатынасты тереңірек түсіну үшін, глиттер сияқты, артық жарқырау мен сәнді жиі қолданады. Дэвид Боуи, Гэри Глиттер және Игги Поп сияқты глам-рок орындаушылары қолданған глиттер, гендерлік шекараларды бұрмалауға көмектесетін құрал ретінде де қолданылады. Бұл, глам-роктан да жоғары деңгейдегі, экстремалды "жарқылдаған рок" тууына себепкер болды. Глиттерді шебер макияж жасаушылар мен маникюршілер әйелдік және сұлулық стандарттары туралы мәлімдеме жасау үшін пайдаланады. Глиттердің жарқыраған, жылтыр табиғаты, пайдаланушыларға сұлулық туралы қалыпты көзқарастарды өзгертуге және макияж тұрғысынан "артық" саналатын және саналмайтын нәрселерді анықтауға мүмкіндік береді. Глиттер көбінесе түнгі өмірмен байланысты, бірақ оны басқа жағдайларда кию арқылы осы шекараларды кеңейтуге болады. Глиттер шашушылардың негізгі себебі, бірақ оған ғана шектелмейді, олардың нысаналарының бір жынысты некеге қарсы болуы. Кейбір заң қызметкерлері глиттер шашуды техникалық түрде шабуыл және дене күші қолдану деп санайды. Глиттердің көзге немесе мұрынға енуі мүмкін, бұл мүйіз қабығына немесе басқа жұмсақ тіндерге зақым келтіріп, тітіркендіруге немесе инфекцияға әкелуі мүмкін, бұл глиттердің мөлшеріне байланысты. Прокурордың қылмыстық іс қозғауы бірнеше факторға байланысты болады.
Glitter can be seen as a tool of fashion used by various subcultures, as it allows for a visible statement to be worn and seen on the body. This is because it has been theorized to be a "flickering signifier", or something that destabilizes known notions of popular culture, identity, and society. Glitter is associated with "fringe cultures", which often use excessive glitz and glamor (such as glitter) to evoke a deeper understanding between the relationships of commercialized popular culture and "high" culture, or "high brow" art. Used by glam rockers, such as David Bowie, Gary Glitter and Iggy Pop, glitter is also used as a tool to help blur gender lines. This helped to create the more extreme "glitter rock" – an even more heightened version of glam rock. Glitter is also used by nail artists and make up artists to make statements about femininity and beauty standards. The flashy, sparkling nature of glitter allows users to push standard ideas of beauty and what is and is not considered "excessive" in terms of make up. Glitter is usually associated with nightlife and not professionalism, but wearing it in different settings can push these boundaries. Glitter bombers have frequently been motivated by, though not limited to, their targets' opposition to same sex marriage. Some legal officials argue glitter bombing is technically assault and battery. It is possible for glitter to enter the eyes or nose and cause damage to the cornea or other soft tissues potentially irritating them or leading to infection, depending on the size of the glitter. Whether a prosecutor would pursue the charges depends on a number of factors.
Қоршаған ортаға әсері
Масси университетінің экологиялық антропологы Трисия Фаррелли полиэтилентерефталаттан (ПЭТЭ) және алюминийден жасалған жылтырға тыйым салуды ұсынды, себебі ол микропластик болып табылады және гормоналды бұзушы заттарды қоршаған ортаға сіңдіруі мүмкін. Британдық музыка фестивальдерінің ондаған фестивалі 2021 жылға дейін бір рет қолданылатын пластиктерге тыйым салуға уәде берген кезде, ұсынылған тыйымға пластик жылтыр да кірді. Эвкалипт ағашының сығындысынан жасалған биоразделмелі жылтыр алюминиймен жалатылады және боялуы мүмкін. Ол "дәстүрлі жылтырдан 40% жұмсақ және теріге берекелірек" және топырақ немесе суда ыдырайды. Косметикалық, туалеттік және парфюмериялық қауымдастықтың бас директоры Крис Флауэрдің сөзіне сәйкес, "жасыл косметикалық өнімдерден теңізге түсетін пластик қалдықтары, қаптар мен бөтелкелердің зиянды әсерімен салыстырғанда, едәуір аз". "[Дегенмен] дәстүрлі жылтырдан бас тартудың жалпы әсері басқа зиянды пластиктермен салыстырғанда үлкен болмаса да, біз бәрін жасауымыз керек". 2023 жылдың қазанынан бастап, Еуропалық Одақта өнімдерге қасақана қосылған микропластиктерге тыйым салу аясында жылтырдың кейбір түрлеріне шектеулер қойылды.
Trisia Farrelly, an environmental anthropologist at Massey University, has called for a ban on glitter made of polyethylene terephthalate (PETE) and aluminum, as it is a microplastic that can leach hormonal disruptors into the environment. When dozens of British music festivals pledged to ban single use plastics by 2021, the proposed ban included plastic glitter. Biodegradable glitter made from eucalyptus tree extract is metaled with aluminium and can be coloured. It is "40% softer and more delicate on the skin than conventional glitter," and it decomposes in soil or water. According to Chris Flower, director general of the Cosmetic Toiletry and Perfumery Association, "the total contribution to marine plastic litter from glittery cosmetic products is negligible when compared to the damaging effects of bags and bottles [While the] total effect of giving up traditional glitter might not be great in comparison with other harmful plastics, we should still do everything we can." Since October 2023, some types of glitter have been restricted in the European Union as part of a ban on microplastics intentionally added to products.