Кіріспе

Крикет боулерлерін салыстыру үшін қолданылатын статистика, сондай-ақ түйірлі боулингтегі орташа мәліметтер. Крикетте ойыншының боулинг орташасы – ол алған әрбір викетке жұмсаған ұпайлардың саны. Боулинг орташасы неғұрлым төмен болса, боулердің өнімділігі соғұрлым жақсы. Бұл боулерлерді салыстыру үшін қолданылатын көптеген статистикалық көрсеткіштердің бірі, боулердің жалпы өнімділігін бағалау үшін экономикалық көрсеткіш пен соққы жылдамдығымен бірге қолданылады. Егер боулер аз ғана викет алса, оның боулинг орташасы жасанды түрде жоғары немесе төмен болуы мүмкін, сонымен қатар тұрақсыз болуы мүмкін, ал викеттердің қосымша алынуы немесе ұпайлардың берілуі боулинг орташасына елеулі өзгерістер әкелуі мүмкін. Осы себепті, қай ойыншының боулинг орташасы ең жақсы екенін анықтағанда, әдетте біліктілік талаптары қолданылады. Осы критерийлерді қолданғаннан кейін Джордж Ломанн тесттік крикеттегі ең төменгі орташа көрсеткіштің рекордсмені болып табылады, ол 112 викетке 10.75 ұпайдан орташа көрсеткішті алған.

Есептеу

Крикетшінің доп тастау орташа көрсеткіші, олар өткізіп алған ұпайлар санын алған викеттер санына бөлу арқылы есептеледі. Доп тастаушының өткізіп алған ұпайларының саны – доп тастаушы доп тастап жатқан кезде қарсылас команданың ұпайлаған ұпайларының жалпы саны ретінде анықталады, бірақ бұл кезде қосымша ұпайлар, аяқпен ұпайлар немесе айып ұпайлары ескерілмейді. Доп тастаушы, доп тастау кезінде алынған викеттер үшін есептеледі, олар доппен түсірілген, ұсталған, викетке тигізілген, аяқтан бұрын викетке тигізілген немесе тұрып қалу арқылы алынған болуы мүмкін. Статистикада бірнеше кемшіліктер анықталды, олардың ең маңыздысы – ешқандай викет алмаған доп тастаушының доп тастау орташа көрсеткіші болмайды, себебі нөлге бөлу нәтиже бермейді. Бұл орташа көрсеткіш, бір викет алған және бір ұпай өткізіп алған доп тастаушы мен бірде-бір викет алмай, жүз ұпай өткізіп алған доп тастаушыны ажырата алмайды. Доп тастау орташа көрсеткіші, әсіресе доп тастаушы алған викеттер саны, өткізіп алған ұпайлар санымен салыстырғанда аз болған кезде, доп тастаушының қабілетін дұрыс көрсетпейді. Пол ван Стаден батсмендер мен доп тастаушыларды бағалаудың балама әдісін ұсынған мақаласында мысал келтіреді:

<blockquote>Егер доп тастаушы барлығы 80 доп тастап, 60 ұпай өткізіп, тек 2 викет алған болса, [олардың орташа көрсеткіші] 30 болады. Егер доп тастаушы келесі доппен (әрине, ұпай өткізілмейді) викет алса, онда [олардың орташа көрсеткіші] 20 болады, ал ESPNcricinfo 2000 допты талап етеді. Бір күндік крикетке де ұқсас шектеулер қойылады.</blockquote>

Вариациялар

Ойыншының боулинг орташа көрсеткішіне боулингшінің қабілет деңгейінен өзге де көптеген факторлар әсер етеді. Олардың ішіндегі ең маңыздысы – крикет ойналған түрлі кезеңдер. Тест матчтары мен бірінші сынып крикетінің боулинг кестелерін XIX ғасырда ойнаған ойыншылар бастап тұр, сол кезде Винсент Барнстың айтуынша: "Біз ойнаған көптеген викеттер жеткілікті дайындалмаған еді. Боулингші ретінде, маған ол өте қолайлы болды". Осы кезеңде боулингшілерге артықшылық берген басқа да факторлар – қауіпсіздік құралдарының жетіспеуі; соққыға қарсы қолғаптар мен каскалар киілмеген, сондықтан соққышылар көбірек сақ болуға мәжбүр болды. Күшті немесе әлсіз қарсыластармен жиі өткізілетін матчтар, крикет ережелеріндегі өзгерістер және матчтардың ұзақтығы да осыған себеп болады.

Жазбалар

Түрлі статистиктер жазбаларға қоятын біліктілік талаптарының өзгешелігіне байланысты, ең төменгі мансаптық боулинг орташасы әр басылымда әртүрлі көрсетілуі мүмкін.

Тестілік крикет

Тесттік крикетте Джордж Ломанның орташа көрсеткіші Wisden Cricketers' Almanack, ESPNcricinfo және CricketArchive-тың бәрінде де ең жоғары деп тіркелген. Барлығы үш энциклопедия да әртүрлі шектеулер қолданса да, Ломанның 10,75 орташа көрсеткіші ең жақсысы деп есептеледі. ESPNcricinfo Бети Уилсонды 11,80 орташа көрсеткішімен әйелдердің тесттік крикетіндегі ең жақсы көрсеткіш иесі деп тіркесе, CricketArchive Мэри Спирдің 5,78 орташа көрсеткішін қабылдайды.

Бір күндік халықаралық

Бір күндік халықаралық матчтарда ESPNcricinfo және CricketArchive белгілеген әртүрлі талаптар бір ойыншының рекордты иеленуіне себеп болады. ESPNcricinfo 1000 допты талап етеді, бұл қатаң шектеу, ал CricketArchive 400 допты талап ету арқылы көбірек мүмкіндік береді. Екі өлшем бойынша да Сандип Ламихан 18.06 орташа есеппен рекордты иеленеді. Әйелдердің бір күндік халықаралық крикетінде Кэролайн Баррс 9.52 орташа есеппен CricketArchive тізімінде көш бастаса, ESPNcricinfo-ның қатаң талаптары бойынша рекордты Гилл Смит 12.53 көрсеткішімен иеленеді.

Т-20 халықаралық турнирлері

Рекорд тағы да Twenty20 International крикетіне арналған екі веб-сайт бойынша екіге бөлінді. Осы жағдайда ESPNcricinfo төменгі шекті ұсынады, тек 30 доп ойнатылса жеткілікті, ал Дхрув Масурияның 9.46 орташа көрсеткіші осы талаптар бойынша рекордты сақтайды. Бірақ CricketArchive-тың қатаң талабы – 200 доп ойнатылуы керек, нәтижесінде Андре Бота 8.76 орташа көрсеткішімен жоғарырақ нәтиже көрсеткен деп тіркелді.

Бірінші сыныптық крикет

Ішкі жарыстарда бірінші сыныпты крикет бойынша рекордтардың көп бөлігін 19 ғасырдың ойыншылары иеленеді, олар ESPNcricinfo-ның 5000 доптау критерийі бойынша ең жақсы жиырма ойыншының он алтауын құрайды. 1825 жылдан 1853 жылға дейін ойнаған Уильям Лиллиуайт ең төменгі орташа көрсеткішке ие, ол 1576 викетті орташа есеппен 1,54-ке алған. 20 ғасырдың алдың қатарлы ойыншылары Стивен Драй және Винсент Барнс, олардың екеуі де көптеген викеттерін апартеид кезінде Оңтүстік Африканың Хова Боул турнирінде алған, орташа көрсеткіштері он екіге жуық.