Арстың әулиесі Жан Вианней

Кіріспе

Француз католик діни қызметкері және қасиетті (1786–1859)

Жан Виани (туған Жан-Мари Виани, кейін Жан-Мари Баптист Виани; 8 мамыр 1786 – 4 тамыз 1859) – француз католик діни қызметкері, көбінесе Арс приходының пасторы ("Curé d'Ars") деп аталады. Ол Францияның Арс қаласындағы приходтағы діни және пасторлық қызметімен танымал, бұл қауым мен айналасындағы аумақтардың түбірінен рухани жаңаруына әкелді. Католиктер оның қасиетті өмірін, өзін-өзі тәртіпке салуын, күнә тазару рәсімінде табандылықпен қызмет етуін және Құрметті Марияға деген ықыласын ерекше атап өтеді. 1925 жылы қасиетті деп жарияланды және оның мерекесі 4 тамыз күні тойланады. Ол приход пасторларының қамқоршысы.

Ерте өмір

Вианни 1786 жылдың 8 мамырында Франциядағы Дардилли қаласында (Лион маңында) дүниеге келді және сол күні крещение рәсімінен өтті. Оның ата-анасы, Маттьё Вианни және оның әйелі Мари (Белиз) алты бала тәрбиеледі, олардың арасында Жан төртінші бала болды. Вианнилер кедейлерге көмектесетін, дінге берілген католиктер еді. Вианнидің әкесінің ата-анасы бір кезде 1770 жылы Римге қажылық сапармен келген үйсіздердің қамқоршысы Бенедикт Жозеф Лабрді Дардиллиден өте қалғанда қабылдаған. 1790 жылы Франция революциясының антиклерикалық кезеңі көптеген адал дін қызметкерлерін өздерінің қауымдарында діни рәсімдерді орындау үшін үкіметтен жасыруға мәжбүр етті. Бұл заңсыз деп жарияланғанымен, Вианнилер алыс шаруашылықтарға қашып, жасырын өткізілген миссаларға қатысу үшін сапарлады. Мұндай дін қызметкерлері күнделікті өмірін қауіпке тігетінін түсінген Вианни оларды батырлар деп санады. Ол алғашқы қасиетті тамаққа дайындық курсын екі қарындасынан жеке үйде алды, олардың қауымдары революция кезінде таратылған еді. Ол 13 жасында көршісінің ас үйінде алғашқы қасиетті тамағын қабылдады; мисса кезінде терезелер жабылып, шамның жарығы сыртқа көрінбеді. 1802 жылы Наполеон Бонапарт Францияда Католик шіркеуін қайта құрды, нәтижесінде бүкіл елде діни бейбітшілік орнады, бұл Конкордатқа дейін жетті. Осы кезде Вианни өзінің болашақ мамандығы туралы ойланып, білім алуға құштар болды. 20 жасында әкесі оған шаруашылықтан шығып, көршілес Экули ауылындағы "пасторлық мектепте" оқуға рұқсат берді. Мектепте арифметика, тарих, география және латын тілі оқытылды. Вианни мектепте, әсіресе латын тілінде қиындықтарға тап болды, өйткені оның бұрынғы білімі Франция революциясынан бұзылған еді. Тек Вианнидің дін қызметкері болуға деген терең ниеті мен Баллидің шыдамдылығы оның табандылығын арттырды. 1809 жылы Вианнидің оқуы Наполеон армиясына шақырылуымен тоқтап қалды. Ол діни студент болғандықтан босатылуға құқылы еді, бірақ Наполеон Испанияға қарсы соғыста сарбаздарға мұқтаж болғандықтан, кейбір епархияларда босату құқығын жойды. Лионда тіркелгеннен кейін екі күн өткен соң, ол ауырып, ауруханаға түсті. Ауруханадан шыққаннан кейін, 5 қаңтарда ол тағы бір шақыру үшін Роаннеге жіберілді. Ол шіркеуге барып дұға етіп, топтан қалып қойды. Ол өзін тобына қайтаруға көмектесуге дайын жас жігітпен кездесті, бірақ ол оны Ле-Форе тауларының тереңіне, дезертирлер жиналған Ле-Нуас ауылына алып барды. Қыста суық ауа райы қаланы оқшаулағандықтан, дезертирлер жандармдардан қауіпсіз болды. Бірақ қар ерігеннен кейін жандармдар қалаға үнемі келіп, дезертирлерді іздеді. Осы іздеулер кезінде Вианни Файоттың қорасындағы ашыған шөп үйірмелерінің арасында жасырынды. 1810 жылдың наурыз айында император жарлығымен барлық дезертирлерге кешірім берілді, бұл Вианниге Экулиге заңды түрде оралуға мүмкіндік берді, онда ол оқуын жалғастырды. 1811 жылы ол tonsured болды, ал 1812 жылы Verrières en Forez кіші семинариясына барды. 1813 жылдың күзінде ол Лиондағы үлкен семинарияға жіберілді. Ол тым жай деп есептелді және Баллиге қайтарылды. Алайда, Балли генерал-викарийді Вианнидің діншілдігі оның білімсіздігін толықтыруға жеткілікті деп сендірді, семинарист 1814 жылдың 2 шілдесінде кішігірім бұйрықтар мен субдиакондыққа ие болды, 1815 жылдың маусымында диякон болып тағайындалды және 1815 жылдың 12 тамызында Гренобльдегі Couvent des Minimes монастырында дін қызметкері болып тағайындалды. Ол келесі күні алғашқы миссасын өткізді және Экулиде Баллидің көмекшісі болып тағайындалды.

Vianney was born on 8 May 1786, in the French town of Dardilly, France (near Lyon), and was baptized the same day. His parents, Matthieu Vianney and his wife Marie (Belize), had six children, of whom John was the fourth. The Vianneys were devout Catholics who helped the poor. Vianney's paternal grandparents once hosted Benedict Joseph Labre, the patron saint of the homeless, who passed through Dardilly on his pilgrimage to Rome in 1770. By 1790, the anticlerical Terror phase of the French Revolution forced many loyal priests to hide from the regime in order to carry out the sacraments in their parish. Even though to do so had been declared illegal, the Vianneys travelled to distant farms to attend Masses celebrated on the run. Realizing that such priests risked their lives day by day, Vianney began to look upon them as heroes. He received his First Communion catechetical instruction in a private home from two nuns whose communities had been dissolved during the Revolution. He made his first communion at the age of 13 in a neighbour's kitchen; during the Mass, the windows were covered so that the light of the candles could not be seen from outside. The Catholic Church was re established in France in 1802 by Napoleon Bonaparte, resulting in religious peace throughout the country, culminating in a Concordat. By this time, Vianney was concerned about his future vocation and longed for an education. He was 20 when his father allowed him to leave the farm to be taught at a "presbytery school" in the neighbouring village of Écully, conducted by the Abbé Balley. The school taught arithmetic, history, geography and Latin. Vianney struggled with school, especially with Latin, since his past education had been interrupted by the French Revolution. Only because of Vianney's deepest desire to be a priest—and Balley's patience—did he persevere. Vianney's studies were interrupted in 1809 when he was drafted into Napoleon's armies. He would have been exempt, as an ecclesiastical student, but Napoleon had withdrawn the exemption in certain dioceses because of his need for soldiers in his fight against Spain. Two days after he had to report at Lyons, he became ill and was hospitalized, during which time his draft left without him. Once released from the hospital, on 5 January, he was sent to Roanne for another draft. He went into a church to pray, and fell behind the group. He met a young man who volunteered to guide him back to his group, but instead led him deep into the mountains of Le Forez, to the village of Les Noes, where deserters had gathered. Since the harsh weather isolated the town during the winter, the deserters were safe from gendarmes. However, after the snow melted, gendarmes came to the town constantly, searching for deserters. During these searches, Vianney hid inside stacks of fermenting hay in Fayot's barn. An imperial proclamation in March 1810 granted amnesty to all deserters, enabling Vianney to go back legally to Écully, where he resumed his studies. He was tonsured in 1811, and in 1812 he went to the minor seminary at Verrières en Forez. In the autumn of 1813, he was sent to the major seminary at Lyons. Considered too slow, he was returned to Balley. However, Balley persuaded the vicar general that Vianney's piety was great enough to compensate for his ignorance, and the seminarian received minor orders and the subdiaconate on 2 July 1814, was ordained a deacon in June 1815, and was ordained a priest on 12 August 1815 in the Couvent des Minimes de Grenoble. He said his first Mass the next day, and was appointed the assistant to Balley in Écully.

Арс шіркеуінің пасторы

1818 жылы Бали қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Вианни 230 тұрғыны бар Арс қалашығының приход пасторы болып тағайындалды. Вианнидің епискобы алғаш рет Арсқа тағайындағанда, Вианни қаланы іздеп жүріп жолын жоғалтты. Далада мал бағып жүрген екі жігіт оған дұрыс бағытты көрсетті. Приход пасторы ретінде Вианни Франциядағы католик шіркеуіне келген қиындықтар мен революцияның салдарынан діни білімсіздік пен бейжайлық пайда болғанын түсінді. Сол кезде ауылдық жерлерде жексенбі күндері егістікте жұмыс істеуге, немесе таверналарда би билеп, ішімдік ішуге кетірілетін. Вианни мойындау бөлмесінде көп уақыт өткізіп, құдайға қарсы сөздерге және әдепсіз билерге қарсы уағыз айтты. Егер оның прихожандары осы биден бас тартпаса, ол оларды күнәсінен тазартпады. Оның қатаң уағыздары кейіннен оның моральдық катехизистік нұсқауларымен бірге әйгілі "Арс пасторының уағыздары" жинағында топтастырылды.

Кейінгі жылдар

Вианни халықаралық деңгейде танымал болды, ал 1827 жылдан бастап алыс-жақын жерлерден адамдар оған кеңес алу үшін саяхаттап келді. "1855 жылы паломниктердің саны жылына 20 000-ға жетті. Өмірінің соңғы он жылында ол күнде 16-18 сағатты күнә тазарту рәсімінде өткізді. Тіпті епископ та оған дін қызметкерлерінің жылдық рухы демалысына қатысуға тыйым салды, себебі оны көптеген адамдар күтіп отырды". "Вианни Киелі Филоменаға зор құрметпен қарады. Ол оны өзінің қасиетті қамқоршысы деп есептеді және қасиеттінің құрметіне шіркеу мен киелі орын салды. 1843 жылдың мамыр айында ол қатты ауырып, өмірінің соңы жақындады деп ойлады. Ол өзінің жазылуын оның шаفاعәтіне байланыстырды. Вианни монахтың тыныш өмірін армандады және төрт рет Арстан қашып кетті, соңғы рет 1853 жылы. Францискан үшінші тармағының мүшесі ретінде ол кедейлердің қорғаушысы болды және Францияның Құрметті Легионымен марапатталды.

Өлім және құрметті

1859 жылдың 4 тамызында Вианни 73 жасында қайтыс болды. Епископтың қоштасу рәсіміне 300 діни қызметкер және 6000-нан астам адам қатысты. Жерлеуге дейін Вианнидің денесіне балауыз маска кигізілді. 1874 жылдың 3 қазанында Папа Пий IX оны «ғибратты» деп жариялады; 1905 жылдың 8 қаңтарында Папа Пий X оны киелі деп жариялады және оны шіркеу қызметкерлеріне үлгі ретінде ұсынды. 1925 жылы Иоанн Мария Вианни Папа Пий XI-нің қасиеттілікке көтеруімен қасиетті деп жарияланды. Ватикан почта қызметі 150 жылдығын мерекелеу үшін маркалар жинағын шығарды. 2009 жылдың 16 маусымында Бенедикт XVI діни қызметкерлерге арналған жылдың басталуын ресми түрде жариялады. «Алдағы Исаның Ең қасиетті Жүрегінің тойында, 2009 жылдың 19 маусымында, жұма күні – діни қызметкерлердің қасиеттілігі үшін дұға етуге дәстүрлі түрде арналған күні – бүкіл әлемдегі шіркеу діни қызметкерлерінің қамқоршысы Иоанн Мария Вианнидің дүниеден өткен күнінің 150 жылдығын атап өту үшін «Діни қызметкерлер жылын» ашуға шешім қабылдадым» деді. Папаның сөзіне сәйкес, Арс пасторы «Мәсіхтің қойындарына қызмет ететін пастордың нағыз үлгісі». Францияның көптеген шіркеулерінде және бүкіл әлемдегі католик шіркеулерінде Вианнидің мүсіндері орнатылған. Сондай-ақ, ХХ және ХХІ ғасырларда құрылған көптеген приходтар оның есімімен аталады. Кейбір қасиетті заттар Париждегі Нотр-Дам де-ла-Салет шіркеуінде сақталады. Иоанн Вианни 4 тамызда Англикан қауымында еске алынады.

"Көністің жүрегі" монументінің экскурсиясы

2018 жылдың қараша айында Вианнидің жүрегі 6 айлық бүкіл елдік тур үшін АҚШ-қа жеткізілді. Джо Боллиг өзінің мақаласында, реликвияның Кензас-Ситиде күтпеген тоқталысын баяндай келе, былай түсіндірді: «Жүрекке ерекше құрмет көрсетіледі, себебі Киелі кітапта ол адамның эмоциялық, интеллектуалдық және рухани қызметінің жасырын орталығы деп есептеледі. Әйіз Иоанн Вианни өмірін Мәсіхтің жүрегімен сәйкес өткізген және жүрегін Мәсіхке біріктірген». Тур аяқталған кезде «реликвия Жер шарының көлемін шамамен бір жарым есе айналып, 1200 сағаттан астам уақыт бойы жұртшылыққа құрмет көрсетуге мүмкіндік берді». Әйіз Иоанн Вианнидің бүлінбеген жүрегінің сапары 2019 жылдың 29 сәуірінде Коннектикут штатының Николс қаласындағы Сиенаның Киелі Екатеринасы шіркеуіне келді. Қызметке Хартфордтың зейнеткер архиепископы Дэниел А. Кронин басшылық етті, ал Сиенаның Киелі Екатеринасының пасторы Джозеф А. Марселло бірге қызмет етті. (Оқиғаның суреттерін мына жерден қараңыз.)