Кіріспе
2002 жылы Атлантика мұхитында болған 3-санатты дауыл «Исидор» – 2002 жылдың қыркүйек айында Мексика, Куба және АҚШ-та кең аумаққа су тасқыны мен ауыр зардаптар келтірген күшті тропикалық циклон. 2002 жылғы Атлантика дауыл маусымындағы тоғызыншы аталған дауыл және екінші дауыл, сондай-ақ сол жылдың қыркүйек айында болған сегіз дауылдың бесіншісі болған «Исидор» 3-санатты дауылға дейін күшейді, Ямайка, Куба, Мексика және АҚШ-та зардаптар мен төрт адамның қаза болуына себеп болды. «Исидор» сонымен қатар 4-санатты дауыл ретінде Мексика шығанағының солтүстік жағалауына шабуылдау қаупімен белгілі болды, бірақ дауыл аймаққа орташа күшті тропикалық дауыл ретінде келді, себебі дауыл Юкатан түбегінен бір күннен астам уақыт өтіп, осының салдарынан циклонның күші әлсіреген. Дауылдың басты әсері – Мексиканың оңтүстік-шығысына, сондай-ақ АҚШ-тың Орталық шығанағының жағалауынан Огайо алқабына дейін қатты жауған жаңбыр болды.
Hurricane Isidore was a powerful tropical cyclone that caused widespread flooding and heavy damage across Mexico, Cuba, and the United States in September 2002. The ninth named storm and the second hurricane in the 2002 Atlantic hurricane season, and the fifth of eight named storms to occur in September of that year, Isidore peaked as a Category 3 hurricane, causing damage, as well as four fatalities in Jamaica, Cuba, Mexico, and the United States. Isidore is also noted for threatening to strike the northern Gulf Coast as a Category 4 hurricane, however, the storm struck the region as a moderately strong tropical storm, due to a track change that brought the storm over the Yucatán Peninsula for over a day, which significantly weakened the cyclone in the process. The primary impact from the storm was the heavy rainfall, which fell across southeast Mexico, and also from the central United States Gulf coast into the Ohio Valley.
Метеорологиялық тарих
9 қыркүйекте Африка жағалауынан тропикалық толқын көтерілді. Құрғақ ортада жылжуына қарамастан, толқын үстінде антициклон қалыптасқанда оның конвекциясы ұйымдасты. 14 қыркүйекте конвекция шағын, жабық жел айналымының төңірегінде жеткілікті түрде ұйымдасты, нәтижесінде жүйе Тринидад пен Тобаго жанындағы Тропикалық депрессия 10 ретінде жіктелді. Әлсіз бағыттау тогының ішінде ол солтүстік-батысқа қарай жылжыды және 18 қыркүйекте Ямайка жанында Исидор тропикалық дауылға күшейді. Аралға тиісіп өткеннен кейін, 19 қыркүйекте Кубаның оңтүстігінде ол кешкі уақытта тез арада дауылға айналды. Исидордың ең жоғары тұрақты жел жылдамдығы Жастар аралына жақын жерде жетті, ал 20 қыркүйекте Кабо Франсеске жеткен кезде дауылға дейін әлсіреп кетті. Дворак спутнигінің бағалауынша, шамамен болса да, барлау ұшақтары Исидордың 3 санатты дауыл қалғанын көрсетті, қысым 4 санатты дауылға тән деңгейге дейін төмендеді. Атлантика мұхитындағы 3 санаттан аспайтын дауыл үшін бұл ең төменгі қысымды көрсеткіш. Солтүстіктегі жоғары қысым оны оңтүстікке қарай итерді, ал Исидор 22 қыркүйекте Юкатанның Тельчак Пуэртосына ірі дауыл ретінде соқты. Юкатан үстінде жылдам әлсіреп, дерлік тоқтағаннан кейін, ол 30 сағат ішкі аймақта болғаннан кейін минималды тропикалық дауылға айналды. Конвекцияның ішкі ядросы Мексиканың оңтүстік-шығысында құлдырады, ал солтүстікке қарай жылжып, қайтадан Мексика шығанағына жеткенде ол үлкен, бірақ әлсіз тропикалық дауыл болды. Жағдайлар күшеюге қолайлы болды, бірақ Исидор Мексика шығанағының солтүстігіне жеткенше орталық конвекцияны қайта жасамады. Күшейіп келе жатқан жүйе 26 қыркүйекте Луизиана штатының Гранд-Айл қаласына соқты, максималды жел жылдамдығы болды, бірақ ішкі аймаққа өткеннен кейін тез әлсіреп, тропикалық депрессияға айналды. Жүйе солтүстік-шығысқа қарай жылдам қозғалды және 27 қыркүйекте тропикалық циклонға айналды, содан кейін сол түні Пенсильваниядағы фронталды аймаққа сіңді.
Дайындықтар
Исидор дауылға айналмас бұрын, оның елеулі қауіп тудыруы мүмкін деген алаңдаушылық болды. Бұрынғы құрылыс дауылы Мишельден кейін он ай өткен соң, Исидор дауылы Кубада да сондай зардаптарға ұшыратуы мүмкін еді. Дауылға дайындық ретінде Пинар-дель-Рио провинциясында шамамен 292 000 адам және мыңдаған мал эвакуацияланды. Құрлыққа тиюге шамамен 48 сағат қалғанда дауыл туралы ескерту жарияланды, дауылға дайындық үшін жеткілікті уақыт болды. Мексика шығанағына жеткенде, Исидор 3-санатты күшті дауылға айналды. Бастапқыда түбектің солтүстігінде қалады деп күтілген, Исидордың өтуінен бұрын ешқандай бақылау болған жоқ. 70 000-нан астам адам эвакуацияланды және Юкатан шығанағының жағалауындағы порттар жабылды. Мексика билігі дауыл келгенге дейін төтенше жағдай жариялады. Исидордың күтпеген оңтүстікке Юкатан түбегіне бұрылуы салдарынан, ол АҚШ шығанағының жағалауындағы ықтимал зардаптарды шектеген тропикалық дауылға дейін әлсіреді. Дауылға дайындық ретінде Қызыл Крест Техас, Алабама, Луизиана, Миссисипи және Флорида штаттарындағы өз мүшелерін Исидордың құрлыққа тиюіне бірнеше күн бұрын жұмылдырды. 130-дан астам темекі кептіру үйлері әлдебір дәрежеде зардап шекті, құнды темекі қорына зиян келді. Мексика шығанағындағы Арена аралы Исидордың толқындарымен жартылай жабылуға айналды. Тұрғындары дауылдан бұрын эвакуацияланды. Исидор Мерида, Юкатанға жақын жерде дауыл ретінде соқты және аймақта шамамен 36 сағат бойы тұрды. Жауын-шашынның жалпы көлемі 400 мм-ден асты, ең көп жауын-шашын Кампече маңында жауды. Юкатан аймағындағы қатты желден 36 500-ге жуық үй қирады, ал қоймалардың 75%-ы ауыр зақымдалды немесе қирады. Егістер мен малға келтірілген зиян өте зор болды; бүкіл ел бойынша 2000 шаршы километр жүгері және 400 шаршы километр жеміс ағаштары зақымдалды. Юкатан аймағындағы дауыл кезінде құс және мал шаруашылығының 70%-ы жоғалды. Мексиканың электр желісіне келтірілген зиян 19,76 миллион АҚШ долларын құрады. Түбек бойындағы жолдардың төрттен бірінен астамы орташа немесе ауыр зақымдалды, бұл ауылдық аймақтарға 9,88 миллион АҚШ долларына шығын келтірді.
Орталық Америка
Исидор Тынық мұхитынан соққан желдің әсерінен Гватемалада ауыр жаңбырларға себеп болды, нәтижесінде елдің оңтүстік және батыс аймақтарында көшкін мен су тасқыны болды. Жаңбыр салдарынан екі адам толған өзеннен өтуге тырылғанда суға батып қайтыс болды. Үш жүз елу отбасы шығынға ұшырады. Исидор АҚШ-та бес адамның өмірін алды: төрт адам тікелей, ал біреуі жанама түрде қаза тапты. Жанама қаза болған адам Миссисипи штатында жүрек тоқтауынан көз жұмды, ал қалған төртеуі суға батып қайтыс болды.