Кіріспе

Уэльстік боксшы (1913–1986)

Томас Джордж Фарр (12 наурыз 1913 – 1 наурыз 1986) – Уэльстің Клайдх Вейл, Ронда қаласынан шыққан боксшы, «Тонипанди қорқынышы» деген лақап атымен танымал болған. 1936 жылға дейін Фарр жартылай ауыр салмақта боксқа қатысып, Уэльс чемпионы атанды. 1937 жылдың 15 наурызында ауыр салмақтағы Ұлыбритания және Империя чемпионы болды. Фарр Ұлыбританияның ең ұлы ауыр салмақты боксшыларының бірі саналады және 1997 жылы Уэльс спорттық даңқ залына енгізілді. АҚШ-та Фарр 1937 жылы Джо Луиске қарсы өткен әлем чемпионатындағы күресімен есте қалады. Луистің ең қиын жекпе-жектерінің бірі деп есептелетін бұл кездесу толық 15 раундқа созылды, көрермендер Фаррдың Луисті бірнеше рет ауыр жарақаттағанын көрді. Бірақ соңғы нәтиже даулы болды, Луис пайдасына бірауызды шешім шығарылды. Төреші Луиске он үш раундқа бір раундты берді, ал төрешілер Луис пайдасына сегізден беске және тоғыздан алтыға есептеді. Шешім жарияланғанда көрермендер наразылық білдірді. Бұл жекпе-жек 1937 жылдың "The Ring" журналының "Жылдың жекпе-жегі" деп танылды.

Ерте мансап

Оның карьерасының басында көп жетістікке ие бола алмады. Ол бірнеше жеңіс алды, бірақ әр екі-үш жеңістен кейін жеңілістер кездесетін. Көптеген жеңілістері белгілі емес қарсыластарға қарсы болды. Бірақ ол жақсы нәтижелер көрсетуге асықты, 1936 жылы үздік талапкер Томи Лоуранды жеңді. 1937 жылы бұрынғы чемпион Макс Баерді жеңіп, Джо Луиске қарсы титул үшін күресу мүмкіндігіне ие болды.

Әлем чемпионы Жо Луиспен жекпе-жек

1937 жылдың 30 тамызында Фарр Нью-Йорк қаласындағы «Янки» стадионында ауыр салмақтағы әлем чемпионы Джо Луиспен кездесті. 15 раундтан кейін даулы ұпаймен жеңіліп қалған күйі де ол құрметке ие болды. Луис бұрынғы тоғыз қарсыласының сегізін нокаутқа жіберген, ал келесі жетісін де соққыға түсірген болатын. Бірақ Фарр Луиске қарсы шабуылдап, оны зорға түсірді. Луис жеңіске жеткенде 50 мың көрермен ызылдады. Төреші Артур Донован аға Фаррдың қолғабын жеңіс белгісі ретінде көтергендей болды, бұл дауға себеп болды. Жеті жыл өткен соң, жекпе-жек туралы жарияланған естелігінде Донован «қателікке» өкініш білдірді, Фаррдың қолын қысып, оны әсерлі айқас өткізгені үшін құттықтағанын айтты. Дегенмен, «қателіктер» осымен тоқтамады. Донованның өзінің бағалау картасында Луиске 13 раунд берілген. Луиске жеңіс лайық екенін айтқан әртүрлі пікірлер болғанымен, 15 раундтың 13-і британдық спорт журналисінің мына сөздерін тудырды: «Шешім соқыр жақтас немесе астигматизммен ауырған адамның шешімі. Бұл шешім Фаррдың жеңісіне Луистің толық жеңіліске ұшырауы ғана жеткізе алатынына сендіретін шешім. Луис жеңгені даусыз, бірақ мен жекпе-жекті қалай түсіндім, сонда оның пайдасына финиш сызығында елеулі айырмашылық болған жоқ». Бірақ Донованның естелігінде ол жекпе-жектегі бағалауларын қорғайды, Фаррдың соққылары көрермендерге Луиске қарағанда көп зиян келтіргендей көрінсе де, оның және рингтегі төрешілердің көзқарасынан керісінше болғанын айтады. Айқастың қызылқандылығы мен бәсекелестік деңгейі, көбінесе дау тудырмаған, кейінірек Томи Фарр былай деп түйіндейді: «Осы жекпе-жек туралы айтқан сайын, мұрным әлі де қанға боялады».

Кейінгі мансап

Луиспен болған жекпе-жегінен кейін Фарр Нью-Йорктің Мэдисон Сквер Гардендегі бірнеше жарыста сәтсіздікке ұшырады. Олардың арасында 1938 жылғы 21 қаңтарда бұрынғы ауыр салмақ чемпионы Джеймс Брэддокқа қарсы өткен он раундтық жекпе-жегі де болды, оны "Күлтегін қыз" деп те атады. Сол жылы ол Макс Баерге де жеңіліп қалды, әйтсе де ол оны бұрын жеңген еді. Фарр 1939 жылдың басында Ұлыбританияға оралды және сол жылы бірқатар жеңіске жетті. 1940 жылы зейнетке шықты, бірақ жеке басына келген қайғылы оқиғалар оның қоржынын босатып жіберді. Ол банкротқа ұшырады, күнкөрісі үшін 36 жасында қайтадан рингке көтерілуге мәжбүр болды. Осы кезде ол бизнесмен Леси Т. Солтстың қамқорлығына алынды, ол Гвич замкісінің иесі еді. Кейін Фарр Брайтон қаласында, Суссекс округінде, толық зейнеткерлікке шығып, паб ашты және 1986 жылы 72 жасында Сент-Дэвид күні дүние салды. Ол Трилоу зиратында жерленген.

Танымал мәдениетте

2007 жылы Фаррдың карьерасына негізделген «Contender» атты мюзиклді Мал Поуп жазды және ол Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымының ғимаратында тұңғыш рет қойылды, содан кейін Суонсидің Ұлы театрында бір маусым көрсетілді. Мюзиклдің басты идеясы – Фаррдың АҚШ-та сәттілікке жете алмауының толық себебі оның төбелес нәтижесін өзгертуге тырысатын мафиоздар мен ставка тігетін адамдармен ынтымақтасудан бас тартуында болды.