Кіріспе
ENIAC (/'//ɛ//n//i//æ//k///; Electronic Numerical Integrator and Computer) – 1945 жылы аяқталған алғашқы бағдарламаланатын, электрондық, жалпы мақсаттағы цифрлық компьютер. Басқа компьютерлердің кейбіреулерінде осы мүмкіндіктер болған, бірақ ENIAC-те олардың бәрі бірінші рет болды. Ол Тьюринг толықтығымен есептеліп, қайта бағдарламалау арқылы "сандық мәселелердің кең ауқымын" шеше алатын болды. ENIAC Джон Мокли және Дж. Преспер Эккерт АҚШ Армиясының Баллистикалық зерттеулер зертханасы үшін артиллериялық атыс кестелерін есептеу мақсатында жобаланған (кейіннен ол Армия зерттеу зертханасының бөлігіне айналды). Дегенмен, оның алғашқы бағдарламасы термоядролық қарудың мүмкіндігін зерттеуге арналған. ENIAC 1945 жылы аяқталды және 1945 жылдың 10 желтоқсанында алғаш рет практикалық мақсаттарда қолданылды. ENIAC 1946 жылдың 15 ақпанында Пенсильвания университетінде ресми түрде таныстырылды, құны 487 000 долларға бағаланды (1943 жылғы 487000.0 доллар шамамен соңғы жылдары <есептелген сомаға> тең), ал баспасөз оны "Ғигант ақыл" деп атады. Оның жылдамдығы электрмеханикалық машиналардан мың есе жоғары болды. ENIAC 1946 жылдың шілдесінде АҚШ Армиясының қару-жарақ корпусы тарапынан ресми түрде қабылданды. 1947 жылы Мэриленд штатының Абердин қаласындағы Абердин сынақ алаңына көшірілді, онда 1955 жылға дейін үздіксіз жұмыс істеді.
ENIAC (/'//ɛ//n//i//æ//k///; Electronic Numerical Integrator and Computer) was the first programmable, electronic, general purpose digital computer, completed in 1945. Other computers had some of these features, but ENIAC was the first to have them all. It was Turing complete and able to solve "a large class of numerical problems" through reprogramming. ENIAC was designed by John Mauchly and J. Presper Eckert to calculate artillery firing tables for the United States Army's Ballistic Research Laboratory (which later became a part of the Army Research Laboratory). However, its first program was a study of the feasibility of the thermonuclear weapon. ENIAC was completed in 1945 and first put to work for practical purposes on December 10, 1945. ENIAC was formally dedicated at the University of Pennsylvania on February 15, 1946, having cost $487,000 (487000.0 in 1943 is equivalent to about <calculated amount> in recent years), and called a "Giant Brain" by the press. It had a speed on the order of one thousand times faster than that of electro mechanical machines. ENIAC was formally accepted by the U. S. Army Ordnance Corps in July 1946. It was transferred to Aberdeen Proving Ground in Aberdeen, Maryland in 1947, where it was in continuous operation until 1955.
Даму және жобалау
ENIAC-тің жобалануы мен құрылысы АҚШ армиясының, Ordnance Corps, Research and Development Command басқармасымен, генерал-майор Гладион М. Барнс басшылығымен қаржыландырылды. Жалпы құны шамамен 487 000 долларға бағаланды, 1943 жылғы 487000.0 доллар соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең. Құрылыс шарты 1943 жылдың 5 маусымында қол қойылды; компьютер бойынша жұмыс келесі айда Пенсильвания университетінің Мур электр инженерия мектебінде, бас зерттеуші Джон Гриста Брейнердпен бірге, "PX жобасы" кодовый атымен құпия түрде басталды. Герман Г. Голдстайн армияны жобаны қаржыландыруға көндірді, соның нәтижесінде ол оны олар үшін бақылауды жүзеге асыруға тағайындалды. ENIAC-ті Ursinus College физика профессоры Джон Маучли және Пенсильвания университетінен J. Presper Eckert жобалады. Дамуға көмектескен инженерлер тобына Роберт Ф. Шоу (функциялық кестелер), Джеффри Чуан Чу (бөлгіш/квадрат түбір табушы), Томас Кайт Шарплес (бас бағдарламашы), Фрэнк Мюрал (бас бағдарламашы), Артур Беркс (көбейтуші), Гарри Хаски (оқу құрылғысы/басып шығару құрылғысы) және Джек Дэвис (жинақтағыштар) кірді. ENIAC бағдарламалаудың көп бөлігін орындаған математик әйелдер – Жан Дженнингс, Марлин Уэскофф, Рут Лихтерман, Бетти Снайдер, Франсис Билас және Кей МакНалти, маңызды даму жұмыстарын жүргізді. 1946 жылы зерттеушілер Пенсильвания университетінен кетіп, "Эккерт-Маучли компьютер корпорациясын" құрды. ENIAC – әртүрлі функцияларды орындауға арналған жеке панельдерден құралған ірі модульдік компьютер. Олардың жиырмасы жинақтағыштар болып табылды, олар қосу және алудан басқа, ондық санды жадында сақтай алатын. Сандар осы бірліктер арасында бірнеше жалпы мақсаттағы шиналар (немесе оларды атағандай, лотоктар) арқылы берілді. Жоғары жылдамдыққа қол жеткізу үшін панельдер сандарды жіберіп, қабылдап, есептеп, нәтижені сақтап, келесі операцияны іске қосуы керек еді, мұның бәрі жылжымалы бөліктерсіз жасалды. Оның әмбебаптығының кілті – тармақтану мүмкіндігі болды; ол есептелген нәтиже таңбасына байланысты әртүрлі операцияларды іске қоса алатын.
Құралымдары
1956 жылы ENIAC-те 18 000 вакуумдық түтік, 7 200 кристалл диод, 1 500 реле, 70 000 резистор, 10 000 конденсатор және шамамен 5 000 000 қолмен дәнекерленген түйіндік қосылыс болды. Оның салмағы 500 мыңнан асты, биіктігі, ені және ұзындығы шамамен, ал тұтынатын электр қуаты 150 кВт құрады. Деректерді енгізу IBM карта оқу құрылғысы арқылы жүзеге асырылды, ал нәтижелерді шығару үшін IBM карта перфораторы қолданылды. Бұл карталарды IBM 405 сияқты IBM есептеу машинасы арқылы жеке басып шығаруға болады. ENIAC бастапқыда жад сақтау жүйесіне ие болмағандықтан, бұл перфокарталар сыртқы жад ретінде пайдаланылуы мүмкін еді. 1953 жылы ENIAC-ке Burroughs Corporation компаниясы жасаған 100 сөздік магниттік ядролық жад қосылды. ENIAC цифрларды сақтау үшін он позициялық сақиналық тізбектерді пайдаланды; әр цифр үшін 36 вакуумдық түтік қажет болды, олардың 10-ы сақиналық тізбектің флип-флоптарын құрайтын екі полюсті триодтардан тұрды. Арифметикалық амалдар сақиналық тізбектермен импульстарды санау және тізбек "айналып келгенде" тасымалдау импульстарын жасау арқылы орындалды, мақсаты – механикалық қосу машинасының цифрлық доңғалақтарының жұмысын электрондық түрде имитациялау. ENIAC-те он цифрлы 20 аккумулятор болды, олар ондық толықтыру жүйесін пайдаланды және олардың кез келгені мен дерек көзінің (мысалы, басқа аккумулятор немесе тұрақты сигнал беруші) арасында секундына 5 000 қарапайым қосу немесе алу амалын орындай алатын еді. Бірнеше аккумуляторды бір уақытта қосуға болады, сондықтан параллель жұмыс істеудің арқасында ең жоғары жылдамдық әлдеқайда артады. Бір аккумулятордың тасымалдау тізбегін екінші аккумуляторға қосу арқылы екі есе дәлдігі бар арифметикалық амалдарды орындауға болады, бірақ аккумулятордың тасымалдау тізбегінің уақыты үш немесе одан да көп тізбектерді қосып, одан да жоғары дәлдікке жетуге мүмкіндік бермейді. ENIAC аккумуляторлардың төртеуін (арнайы көбейту блогымен басқарылатын) секундына 385 көбейту операциясын орындау үшін пайдаланды; ал аккумуляторлардың бесеуі арнайы бөлу/квадрат түбір блогымен басқарылып, секундына 40 бөлу операциясын немесе секундына үш квадрат түбір операциясын орындады. ENIAC-тің қалған тоғыз блогы: бастау блогы (машинаны іске қосу және тоқтату), циклдық блок (басқа блоктарды синхрондау үшін пайдаланылады), бас бағдарламалаушы (циклдық реттілікті басқарады), оқырман (IBM перфокартасын оқу құрылғысын басқарады), принтер (IBM перфокартасын перфорациялайды), тұрақты сигнал беруші және үш функциялық кесте.
Жұмыс істеу уақыты
Рохас пен Хашагеннің (немесе Уилкс) сілтемелері қазіргі заманғы суперкомпьютерлердің петаскалалық және эксаскалалық есептеу мүмкіндіктерімен салыстырылады.
Сенімділік
ENIAC сол кездегі кең таралған окталдық радио лампаларын пайдаланды; ондық аккумуляторлар 6SN7 триггерлерінен құралды, ал 6L7, 6SJ7, 6SA7 және 6AC7 лампалары логикалық функцияларда қолданылды. Көптеген 6L6 және 6V6 лампалары тізбек драйверлері ретінде жұмыс істеді, тізбектік құралымдар арасындағы кабельдер арқылы импульстарды жіберді. Күнделікті бірнеше лампалар жанып, ENIAC уақытының шамамен жартысын жұмыс істемейтін күйде өткізді. 1948 жылға дейін арнайы, жоғары сенімді лампалар қолжетімді болған жоқ. Дегенмен, осы бұзушылықтардың көпшілігі лампа қыздырғыштары мен катодтары ең көп жылулық стреске ұшыраған қызу және салқындату кезеңдерінде орын алды. Инженерлер ENIAC лампаларының істен шығуын екі күнде бір лампаға дейін төмендетті. 1989 жылғы Эккертпен болған сұхбатта: "Біз екі күнде бір лампаның бұзылуын анықтап, 15 минут ішінде мәселені табуға болатын еді". 1954 жылы үздіксіз жұмыс істеудің ең ұзақ мерзімі 116 сағатты құрады, шамамен бес күнге жуық.
Бағдарламалау
ENIAC операциялар тізбегін, соның ішінде циклдарды, тармақталуларды және қосымша бағдарламаларды орындау үшін бағдарламаланатын еді. Дегенмен, қазіргі сақталатын бағдарламалық компьютерлерден өзгеше, ENIAC – арифметикалық машиналардың үлкен жиынтығы болды, оған бағдарламалар бастапқыда қосымша сымдар мен үш портативті функциялық кестелер (әрқайсысында 1200 ондық қосқыш бар) арқылы енгізілетін. Мәселені машинаға бейімдеу күрделі болды және көбінесе бірнеше аптаға созылатын. Бағдарламаны машинаға карталаудың қиындығына байланысты, бағдарламалар тек ағымдағы бағдарламаның көптеген сынақтарынан кейін ғана өзгертілді. Бағдарлама қағазға түсірілгеннен кейін, ENIAC-ке бағдарламаны енгізу үшін оның қосқыштары мен кабельдерін реттеу бірнеше күнге созылуы мүмкін. Бұдан кейін бағдарламаны қадамдық түрде орындау мүмкіндігімен көмектесетін тексеру және түзету кезеңі жүргізілді. ENIAC симуляторын пайдалана отырып, модульдік функцияға бағдарламалау туралы оқулық ENIAC-тегі бағдарламаның қандай болатыны туралы түсінік береді. ENIAC-тің алты негізгі бағдарламашысы – Кей МакНулти, Бетти Дженнингс, Бетти Снайдер, Марлин Вескофф, Фран Билас және Рут Лихтерман, ENIAC бағдарламаларын қалай енгізуді ғана емес, сонымен қатар ENIAC-тің ішкі құрылымын да түсінді. Бағдарламашылар көбінесе ақауларды техникалық қызметкер ауыстыра алатын бір ғана бұзылған электрондық лампаға дейін тани алатын.
Бағдарламашылар
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясы баллистикалық траекторияларды есептеуге мұқтаж болғанда, осы міндетті орындау үшін көптеген әйелдермен сұхбаттастырылды. Кем дегенде 200 әйел Moore Engineering School-да «компьютерлер» ретінде жұмысқа қабылданды, ал олардың алтауы ENIAC-ті бағдарламалау үшін таңдалды. Бетти Холбертон, Кей МакНалти, Марлин Вескофф, Рут Лихтерман, Бетти Джин Дженнингс және Фран Билас Армияның Баллистикалық зерттеу зертханасы үшін баллистикалық траекторияларды электрондық түрде есептеуге ENIAC-ті бағдарламалады. Бірдей білім мен тәжірибеге ие ер адамдар «маман» деп аталса, бұл әйелдер, математикадан кәсіби дәрежеге ие және жоғары білікті математиктер болса да, «субпрофессионалдар» деп дұрыс емес аталып, кемсітілді. Алайда, кейбір әйелдер ENIAC-тегі жұмысы үшін өмір бойында мойынсоқтамады. Соғыс аяқталғаннан кейін әйелдер ENIAC-те жұмысын жалғастырды. Олардың біліктілігі оларды қайта оралған әскерлермен алмастыруды қиын етті. Бұл алғашқы бағдарламашылар Пенсильвания университетінің Мур электр инженерлік мектебінде компьютер ретінде жұмыс істеген шамамен екі жүз әйелден құралған топтан таңдалды. Компьютерлердің міндеті ғылыми зерттеулер немесе инженерлік жобалар үшін қажетті математикалық формулалардың сандық нәтижесін шығару болды. Олар көбінесе механикалық калькуляторды пайдаланды. Әйелдер машинаның логикасын, физикалық құрылымын, жұмысын және схемаларын зерттеді, есептеу математикасын ғана емес, сонымен қатар машинаның өзін де түсіну үшін. Бұл сол кезде әйелдерге қол жетімді болған техникалық жұмыс санаттарының бірі болды. Бетти Холбертон (туған есімі Снайдер) алғашқы генеративтік бағдарламалау жүйесін (SORT/MERGE) жазуға көмектесті және Жан Дженнингспен бірге алғашқы коммерциялық электрондық компьютерлерді, UNIVAC және BINAC-ты жобалауға көмектесті. МакНалти ENIAC-тің есептеу қабілетін арттыру үшін субпрограммаларды пайдалануды дамытты. Герман Голдстин бағдарламалаушыларды, оларды операторлар деп атады, механикалық үстел калькуляторларымен баллистикалық кестелерді және ENIAC-тің әзірленуіне дейін және оның барысында дифференциалдық анализаторды есептеген компьютерлерден таңдады. Герман мен Адель Голдстайнның басшылығымен компьютерлер ENIAC-тің сызбаларын және физикалық құрылымын зерттеп, оның коммутаторларын және кабельдерін қалай басқаруға болатынын анықтады, өйткені бағдарламалау тілдері әлі жоқ еді. Замандастары бағдарламалауды кеңселік жұмыс деп санады және ENIAC-тің табысты жұмыс істеуіне және жариялануына бағдарламалаушылардың тигізген әсерін жария етпеді, бірақ МакНалти, Дженнингс, Снайдер, Вескофф, Билас және Лихтерман содан бері есептеу техникасына қосқан үлесі үшін танылды. «Бағдарламашы» және «оператор» лауазымдары бастапқыда әйелдерге қолайлы мамандықтар деп есептелмеді. Екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан жұмыс күшінің жетіспеушілігі әйелдердің осы салаға енуіне мүмкіндік берді. Алайда, бұл саланың беделі жоғары емес еді және әйелдерді жұмысқа алу еркектерді білікті жұмысқа босатудың тәсілі ретінде қарастырылды. Қысқасы, әйелдер уақытша дағдарыс кезінде туындаған қажеттілікті қанағаттандырушы ретінде қарастырылды. Мысалы, 1942 жылы Ұлттық кеңесші комитеті былай деді: «Инженерлерді компьютерлердің жалақысына кез келген қосымша шығындарды өтеу үшін егжей-тегжейлі есептеуден босату арқылы жеткілікті үлкен пайда алуға болады деп саналады. Инженерлердің өздері қыз-компьютерлер жұмысты олардан жылдам және дәл орындайтынын мойындайды. Бұл инженерлердің арасында олардың колледж және өнеркәсіптік тәжірибесі тек қайта-қайта есептеу арқылы ысырап болып, тоқтатылып жатыр деген сезімге байланысты». Алғашқы алты бағдарламашыдан кейін, ENIAC-те жұмыс істеу үшін жүз ғалымнан тұратын кеңейтілген команда жұмысқа қабылданды. Олардың арасында Глория Рут Гордон сияқты бірнеше әйелдер болды. Адель Голдстин ENIAC-тің бастапқы техникалық сипаттамасын жазды.
Сутекті бомбадағы рөлі
Ballistic Research Laboratory ENIAC-тің демеушісі болғанымен, бұл үш жылдық жоба басталғалы бір жыл өткен соң, Лос-Аламос ұлттық зертханасында сутек бомбасы жөніндегі жұмыстармен айналысып жатқан математик Джон фон Нейман ENIAC туралы хабардар болды. 1945 жылдың желтоқсанында ENIAC термоядролық реакцияларды есептеу үшін теңдеулерді пайдаланды. Ал алынған деректер сутек бомбасын жасау жөніндегі зерттеулерді қолдауға жұмсалды.
Монте-Карло әдістерін әзірлеудегі рөлі
Сутекті бомбаға қатысты ENIAC-тің рөлі Монте-Карло әдісінің кеңінен танылуына әсер етті. Алғашқы атом бомбасын жасауға қатысқан ғалымдар, нейтрондардың түрлі материалдардан қанша қашықтыққа жететінін зерттеу үшін көптеген есептеулерді ("сол кездегі терминологиядағы "компьютерлер") жасауға үлкен адамдар тобын жұмылдырды. Джон фон Нейман мен Станислав Улам ENIAC-тің жылдамдығы осы есептеулерді әлдеқайда жылдам орындауға мүмкіндік беретінін түсінді. Бұл жобаның сәттілігі Монте-Карло әдісінің ғылымдағы маңыздылығын көрсетті.
Кейінгі дамуы
1946 жылдың 1 ақпанында баспасөз конференциясы өтті, ал 14 ақпан күні кешке машинаның дайын болғаны жарияланды, оның мүмкіндіктері көрсетілді. Демонстрациялық траектория бағдарламасын әзірлеуге Элизабет Снайдер мен Бетти Джин Дженнингс жауапты болды, бірақ Герман мен Адель Голдстайн оған авторлық құқықты алды. Келесі күні машина Пенсильвания университетінде ресми түрде пайдалануға берілді. Машинаны бағдарламалауға немесе демонстрацияны жасауға қатысқан әйелдердің ешқайсысы ресми ашылу рәсіміне де, соңынан өткен тойлық кешке де шақырылмады. Алғашқы келісім-шарт сомасы 61 700 доллар болды, ал соңғы құны шамамен 500 000 долларға жетті (1943 жылғы шамамен 487 000 доллар қазіргі жылдарда шамамен <есептелген сомаға> тең). Ол 1946 жылдың шілдесінде АҚШ армиясының қару-жарақ корпусымен ресми түрде қабылданды. ENIAC 1946 жылдың 9 қарашасында жаңарту және жадты кеңейту үшін өшірілді және 1947 жылы Мэриленд штатындағы Абердин сынақ алаңына көшірілді. Онда, 1947 жылдың 29 шілдесінде, ол қосылды және 1955 жылдың 2 қазанында сағат 11:45-ке дейін үздіксіз жұмыс істеді, содан кейін тиімдірек EDVAC және ORDVAC компьютерлері пайдасына қызметтен босатылды. Пентагон «АҚШ және Ұлыбританияның электроника және математика саласындағы ең білікті мамандарын» шақырды. 1943 жылы жобаны тоқтату оның кейбір маңызды жаңалықтарынан айырды, олар жақын арада кеңінен дамыды, әсіресе бағдарламаны сақтау мүмкіндігі. Эккерт пен Мокли EDVAC деп аталатын жаңа, қарапайым және қуатты жобаны бастады. Атап айтқанда, 1944 жылы Эккерт деректерді де, бағдарламаны да сақтай алатын жад құрылғысының (ртутік кешіктіру желісі) сипаттамасын жазды. EDVAC бойынша Мур мектебінің консультанты болған Джон фон Нейман сақталған бағдарлама тұжырымы қалыптасқан Мур мектебінің мәжілістеріне қатысты. Фон Нейман мәжілістерде жасалған идеяларды формалды логикалық тілмен сипаттап, дамытып, түсіндіретін және ішкі ескертпе ретінде пайдаланылатын толық емес жазбалар жинағын (EDVAC туралы есептің бірінші нұсқасы) жазды. ENIAC әкімшісі және қауіпсіздік офицері Герман Голдстайн осы Бірінші нұсқаның көшірмелерін көптеген мемлекеттік және білім беру мекемелеріне таратты, бұл жаңа буын электрондық есептеу машиналарын құруға, соның ішінде Кембридж университетіндегі (Англия) Электрондық кешіктіруді сақтау автоматты калькуляторын (EDSAC) және АҚШ Стандарттар бюросындағы SEAC құруға үлкен қызығушылық тудырды. Содан кейін бағдарламалау түймелерді орнату арқылы жүзеге асырылды. Ричард Клиппингер және оның тобы, бір жағынан, және Голдстайндар, екінші жағынан, бұл идеяны бірнеше нұсқада жетілдірді және ол ENIAC патентіне енгізілді. Клиппингер фон Нейманмен қандай нұсқаулар жиынтығын жүзеге асыру керектігі туралы кеңесті. Монте-Карло мәселесі бойынша жаңа кодтау техникаларының «алғашқы өндірісі» сәуір айында өтті. ENIAC Абердинге көшкеннен кейін жадқа арналған регистрлік панель де жасалды, бірақ ол жұмыс істемеді. Машинаны қосу және өшіру үшін кішкентай басқару блогы да қосылды. ENIAC үшін сақталған бағдарламаны Бетти Дженнингс, Клиппингер, Адель Голдстайн және басқалар бағдарламалады.
ENIAC was a one of a kind design and was never repeated. The freeze on design in 1943 meant that it lacked some innovations that soon became well developed, notably the ability to store a program. Eckert and Mauchly started work on a new design, to be later called the EDVAC, which would be both simpler and more powerful. In particular, in 1944 Eckert wrote his description of a memory unit (the mercury delay line) which would hold both the data and the program. John von Neumann, who was consulting for the Moore School on the EDVAC, sat in on the Moore School meetings at which the stored program concept was elaborated. Von Neumann wrote up an incomplete set of notes (First Draft of a Report on the EDVAC) which were intended to be used as an internal memorandum—describing, elaborating, and couching in formal logical language the ideas developed in the meetings. ENIAC administrator and security officer Herman Goldstine distributed copies of this First Draft to a number of government and educational institutions, spurring widespread interest in the construction of a new generation of electronic computing machines, including Electronic Delay Storage Automatic Calculator (EDSAC) at Cambridge University, England and SEAC at the U. S. Bureau of Standards. after which programming was done by setting the switches. The idea has been worked out in several variants by Richard Clippinger and his group, on the one hand, and the Goldstines, on the other, and it was included in the ENIAC patent. Clippinger consulted with von Neumann on what instruction set to implement. The "first production run" of the new coding techniques on the Monte Carlo problem followed in April. After ENIAC's move to Aberdeen, a register panel for memory was also constructed, but it did not work. A small master control unit to turn the machine on and off was also added. The programming of the stored program for ENIAC was done by Betty Jennings, Clippinger, Adele Goldstine and others.
Басқа ерте компьютерлермен салыстыру
Механикалық есептеу машиналары Архимед заманынан бері қолданылып келген (Антикитера механизміне қараңыз), бірақ 1930 және 1940 жылдар қазіргі заманғы компьютер дәуірінің басталуы саналады. ENIAC, IBM Harvard Mark I және неміс Z3 сияқты, математикалық операциялардың кез келген тізбегін орындай білді, бірақ оларды магниттік лентадан оқымады. Британдық Colossus сияқты, ол қосылыстар мен коммутаторлар арқылы бағдарламаланды. ENIAC толық, Тьюринг толықтығымен бағдарламалау мүмкіндігін электрондық жылдамдықпен үйлестірді. Атанасофф-Бери компьютері (ABC), ENIAC және Colossus термоэлектрондық клапандарды (вакуумдық түтікшелерді) пайдаланды. ENIAC регистрлері Z3, ABC және Colossus сияқты екілік арифметиканың орнына ондық арифметиканы орындады. Colossus сияқты, ENIAC-ті 1948 жылдың сәуір айына дейін қайта бағдарламалау үшін қайта сымдау қажет болды. 1948 жылдың маусым айында «Манчестер Бейби» өзінің алғашқы бағдарламасын іске қосып, алғашқы электрондық сақталған бағдарламалық компьютер деген аталымды алды. ENIAC-тің жасалу барысында бағдарлама мен деректер үшін біріктірілген жадыға ие сақталған бағдарламалық компьютер туралы идея туғанымен, ол бастапқыда ENIAC-та іске асырылмады, себебі Екінші дүниежүзілік соғыстың талаптары машинаны жылдам аяқтауды қажет етті, ал ENIAC-тің 20 жад ұясы деректер мен бағдарламаларды сақтау үшін тым кішкентай болар еді.
Қоғамдық білім
Z3 және Colossus бір-бірінен, сондай-ақ ABC және ENIAC-тен тәуелсіз түрде Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасалды. Айова штатының университетіндегі ABC жұмысы 1942 жылы Джон Атанасовты Вашингтонға, АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін физикалық зерттеулер жүргізуге шақырғаннан кейін тоқтатылды және кейін бұзылды. Z3 1943 жылы Берлиндегі одақтастардың бомбалауы салдарынан жойылды. Он Colossus машинасы Ұлыбританияның соғысқа қатысуының бір бөлігі болғандықтан, олардың бар екені 1970-ші жылдардың соңына дейін құпия сақталды, бірақ олардың мүмкіндіктері туралы ақпарат Ұлыбританиядағы қызметкерлер мен шақырылған американдықтар арасында белгілі болды. ENIAC-тің керісінше, 1946 жылы баспасөз алдында сынақтан өтті және "әлемнің қиялын баурап алды". Сондықтан, компьютер тарихының ескі жазбалары осы кезеңді толыққанды қамтуы және талдауы мүмкін емес. 1945 жылы Colossus машиналарының екеуінен басқасы бөлшектелді, ал қалған екеуі 1960 жылға дейін GCHQ арқылы совет хабарламаларын шифрлау үшін қолданылды. ENIAC-тің көпшілікке көрсетілімін Снайдер мен Дженнингс жасады, олар зымыранның траекториясын 15 секунд ішінде есептейтін демонстрациялық үлгі құрды, бұл жұмысқа адам-компьютерге бірнеше апта уақыт қажет болар еді. Honeywell, Inc. v. Sperry Rand Corp. ісі бойынша сот шешімі мыналарды қамтыды: ENIAC өнертапқыштары электрондық цифрлық компьютердің негізгі идеясын Атанасовтан алған; Атанасовты алғашқы электрондық цифрлық компьютердің өнертапқышы ретінде заңды түрде мойындады; және электрондық цифрлық компьютердің өнертабысын жалпыға қолжетімді етуге рұхсат берді.
Тану
ENIAC 1987 жылы IEEE Milestone деп танылды. 1996 жылы ENIAC-тің 50 жылдығына арналған шара аясында Пенсильвания университеті "ENIAC on a Chip" жобасын демеушілік етті, нәтижесінде 7,44 мм х 5,29 мм өлшемді өте кішкентай кремнийлік компьютерлік чип құрылды, ол ENIAC-тің функционалдығымен бірдей болды. Бұл 20 МГц чип ENIAC-тен әлдеқайда жылдам болғанымен, 1990-шы жылдардың соңындағы заманауи микропроцессорларының жылдамдығына қарағанда әлдеқайда төмен болды. 1997 жылы ENIAC-ті бағдарламалауда ең көп еңбекті сіңірген алты әйел Технологиялардың халықаралық Даңқ залына енгізілді. ENIAC бағдарламашыларының рөлі 2010 жылы Леанн Эриксонның "Жоғары құпия Рози: Екінші дүниежүзілік соғыстың әйел "компьютерлері"" атты деректі фильмінде көрсетілді. Кейт МакМахонның 2014 жылғы "Компьютерлер" атты қысқаметражды деректі фильмінде осы алты бағдарламашының тарихы айтылады. Бұл Кэтрин Клейман мен оның командасының ENIAC бағдарламашылары жобасы аясында 20 жыл бойы жүргізген зерттеулерінің нәтижесі болды. 2022 жылы Grand Central Publishing Кати Клейманның "Proving Ground" кітабын жариялады, ол алты ENIAC бағдарламашысының өмірбаяны және олардың ENIAC құрылыс кезіндегі блок-схемалар мен электрондық сызбаларды ENIAC-ке жүктеліп, іске қосылатын бағдарламаларға аударуға жасаған күш-жігерін баяндайды. 2011 жылы ENIAC-тің таныстырылуының 65 жылдығына орай Филадельфия қаласы 15 ақпанды ENIAC күні деп жариялады. ENIAC 2016 жылдың 15 ақпанында 70 жылдығын тойлады.