Кіріспе

Лейкоплакияның себебі белгісіз. Бір нақты түрі ЖИТС/АИДС-та жиі кездеседі. Бұл – қатерлі ісікке дейінгі зақымдану, яғни қатерлі ісік даму мүмкіндігі жоғары ұлпа өзгерісі. Ашытқы инфекциясынан туындаған зақымдануларды көбінесе сүртіп алып тастауға болады, ал лейкоплакиядан туындаған зақымдануларды алып тастау мүмкін емес. Емдеу туралы ұсыныстар зақымданудың сипаттамаларына байланысты. Шамамен жартылай жағдайда лейкоплакия темекі тастағанда кешігеді; алайда, темекі татуды жалғастырса, жағдайдың 66%-ы ақ түске енеді және қалыңдайды.

Жіктеу

Лейкоплакияны шырышты қабық ауруы ретінде де, қатерлі ісік алдындағы жағдай ретінде де жіктеуге болады. Лейкоплакиядағы ақ түс гиперкератоздың (немесе акантоздың) салдары болғанымен, реактивті кератоздан (мысалы, шебушілердің кератозы немесе фрикциялық кератоздар, әсіресе, buccarum morsicatio) туындаған ұқсас ақ зақымдар лейкоплакия саналмайды. Лейкоплакия көмейде де пайда болуы мүмкін, бұл гастроэзофагеальды рефлюкс ауруымен байланысты болуы мүмкін. Орофарингеальді лейкоплакия – бұл қызылша жасушалы карциноманың дамуымен байланысты, әдетте біркелкі, жазық беткейі мен текстурасы бар анық ақ дақ, бірақ бетінде кішірек тегіссіздіктер болуы мүмкін. "Verrucous leukoplakia" (немесе "verruciform leukoplakia") – қалың, ақ, папиллярлық зақымдарды сипаттау үшін қолданылатын термин. Дисплазияға ұшырау және жоғары өлім-жітіммен қатар қызылша жасушалы карциномаға айналу қаупі өте жоғары (ПВЛ әдетте жақсы болжамы бар веррукоздық карциномаға айналмайды; атаулардың ұқсастығы ортақ тегін емес, тек олардың сыртқы көрінісіне ұқсастығын көрсетеді).

Эритролейкоплакия

Эритролейкоплакия (кейде ұсақ-ұсақ лейкоплакия, эритролейкоплазия немесе лейкоэритроплазия деп те аталады) – ақ (кератоздық) және қызыл (атрофиялық) түстердің аралас гомогенді емес зақымдануы. Эритроплазия (эритроплазия) – қандай да бір себепке байланыстырылмаған, толығымен қызыл түсті жаңқа. Сондықтан эритролейкоплакияны лейкоплакияның немесе эритроплазияның бір түрі деп қарастыруға болады, себебі оның көрінісі осы екінің арасында болады. Ауыздың кез келген бөлігі зақымдануы мүмкін. Эритролейкоплакия және эритроплазия гомогенді лейкоплакияға қарағанда қатерлі өзгерістерге ұшырау қаупі жоғары. Дегенмен, кейбір дереккөздер бұл терминді Candida түрлерімен екінші рет қоныстанған лейкоплакия зақымдануларын білдіру үшін қолданады, осылайша оны гиперпластикалық кандидоздан ажыратады.

Ауыздағы түкті лейкоплакия

Ауыз қуысының түкті лейкоплакиясы – жүйелік иммуножеткіліксіздік фонында Эпштейн-Барр вирусымен мүмкіндікпен жұғатын инфекция салдарынан тілдің бүйірінде пайда болатын, толқынды ("түкті") ақ түсті зақымдану. Бұл жағдай көбінесе адам иммуножеткіліксіздік вирусы (АИТВ) инфекциясымен байланысты.

Тамақ ішек

Асқазанның лейкоплакиясы, ауыздың лейкоплакиясына қарағанда сирек кездеседі.

Бөлшектің

Қабықшалы қабықпен жабынған сілекей бездерінің зақымданулары контекстінде, лейкоплакия – бұл көзбен көрінетін ақ дақты белгілеу үшін тарихи қолданылған термин, гистологиялық тұрғыдан қарағанда ол қабықшалы метаплазия аймағында кератинизацияны көрсетеді.

Анальдық канал

Анальдық каналдың лейкоплакиясы сирек кездеседі. Ол анаректальді біріктіруге дейін таралуы мүмкін. Саусақпен тексеру кезінде ол қатты және дәнекті сезіледі, ал проктоскопияда ол тараған, шеңберлі немесе шектеулі ақ дақтар түрінде көрінеді. Гистологиялық тұрғыдан ауыз лейкоплакиясына ұқсас, гиперкератоз және акантозбен сипатталады. Симптомдар болмауы мүмкін, бірақ геморрой немесе жарық сияқты басқа зақымдануларға байланысты симптомдар пайда болуы мүмкін. Анальдық стенозға қарай дамуы мүмкін екені сипатталған. Қатерлі ісікке айналу ықтималдығы төмен, және анальдық лейкоплакиямен байланысты анальдық карциноманың шамалы ғана жағдайлары тіркелген.

Темекі

Темекі шегу немесе шайнау – ең көп кездесетін себепші фактор. Сигарет шегу ауыз ағзасының шырыш қабығында, еріндерде, тілде және сирек ауыздың түбінде тараған лейкоплакияны тудыруы мүмкін. Лейкоплакияның осы түрі "сангинариямен байланысты кератоз" деп аталады, және ауыздың вестибулінде лейкоплакиясы бар адамдардың 80% астамы осы затты қолданған. Себепші затпен байланысты тоқтатудан кейін зақымданулар көп жылдар бойы сақталуы мүмкін. Лейкоплакияның осы түрі дисплазияны көрсетуі мүмкін, бірақ қатерлі ісікке айналу ықтималдығы белгісіз. In vitro эксперименттер HPV 16 бұрынғы қалыпты жалаңаш эпителийде диспластикалық өзгерістерді тудыруға қабілетті екенін көрсетті. Тағы бір зерттеуде ДНК зақымдануы, сондай-ақ комета әдісімен өлшенгенде, ауыз лейкоплакиясы және жалаңаш ұяшықты карциномасында бақылау тобына қарағанда жоғары екені анықталды.

Анықтама

Лейкоплакия – бұл қосымша тексерулерден кейін қойылатын диагноз, яғни қандай зақымданулар оған жататыны қазіргі уақытта қабылданатын диагнозға байланысты. Дегенмен, бұл анықтама медициналық әдебиетте жиі өзгеріп қолданылады, ал кейбіреулер кез келген ауыз қуысының ақ дағын "лейкоплакия" деп атайды. Ауыр дисплазия – бұл карцинома in situ терминімен мағынасы бірдей, ол әлі базалық мембрананы бұзбай, басқа тіндерге тарамаған неопластикалық жасушалардың бар екенін көрсетеді.

Тарих

Лейкоплакия термині 1861 жылы Карл Фрайхерр фон Рокитанскиймен енгізілген, ол оны несеп жолдарының ақ зақымдануларын сипаттау үшін қолданған. Қазіргі кезде осы тілдегі ақ зақымдану сифилис немесе глоссит салдарынан туындаған деп саналады. 1961 жылғы бір дереккөз бойынша, лейкоплакия денедегі әртүрлі шырышты қабықшаларда кездесуі мүмкін, оның ішінде несеп жолдары, тік ішек, қын, жатыр, кіндік, параназальды синустар, өт қабы, қыртқыш, құлақ пердесі және жұтқыншақ.