Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ішу қиындығы
Difficulty in swallowing
Дисфагия – ішу қиындығы. Халықаралық аурулар жіктемесінің (ICD 10) «симптомдар мен белгілер» санатында қарастырылса да, кейбір жағдайларда дербес жағдай ретінде жіктеледі. Бұл ауыздан асқазанға қатты немесе сұйық тағамның өтуіндегі қиындық, жұтқыншақ сезімінің жоқтығы немесе жұту механизмінің жеткіліксіздігі болуы мүмкін. Дисфагия, ауырсынумен бірге болатын ішу қиындығы – одинафогия және тамақтағы түйін сезімі – глобус сияқты басқа симптомдардан ерекшеленеді. Адамда дисфагия одинафогиясыз (дисфункция ауырсынусыз), одинафогиясыз дисфагия (ауырсынусыз дисфункция) немесе екеуі де бірге болуы мүмкін. Психологиялық себептерден туындаған дисфагия фагофобия деп аталады.
Dysphagia is difficulty in swallowing. Although classified under "symptoms and signs" in ICD 10, in some contexts it is classified as a condition in its own right. It may be a sensation that suggests difficulty in the passage of solids or liquids from the mouth to the stomach, a lack of pharyngeal sensation or various other inadequacies of the swallowing mechanism. Dysphagia is distinguished from other symptoms including odynophagia, which is defined as painful swallowing, and globus, which is the sensation of a lump in the throat. A person can have dysphagia without odynophagia (dysfunction without pain), odynophagia without dysphagia (pain without dysfunction) or both together. A psychogenic dysphagia is known as phagophobia.
Белгілері мен симптомдары
Кейбір науқастар дисфагияның бар екенін толыққанды сезбейді, сондықтан симптомның болмауы жасырынған аурудың жоқтығын білдірмейді. Орофарингеалдық дисфагияның кейбір белгілері мен симптомдарына ауыздағы тамақты бақылаудың қиындығы, ауыздағы тамақ немесе сілекейді бақылау мүмкін болмауы, жұтуды бастаудың қиындығы, жөтел, тұншығу, жиі пневмония, түсіндірілмейтін салмақ жоғалту, жұтқаннан кейін дауыстың құрғақ немесе ылғалды болуы, мұрын арқылы қайтару, және науқастың жұту қиындығына шағымдануы жатады. Тамақтың қай жерде тұрып қалғанын сұрағанда, науқастар көбінесе мойын аймағын кедергі орны ретінде көрсетеді. Бірақ кедергінің нақты орны әрқашан сезілетін деңгейде немесе одан төмен болады. Эзофагеалдық дисфагияның ең көп кездесетін белгісі – қатты тамақты жұта алмау, науқас оны асқазанға түсуден немесе қайтарудан бұрын "жабысып қалған" немесе "тоқтап қалған" деп сипаттайды. Жұту кезіндегі ауырсыну немесе одинафогия – карциноманың ерекше белгісі, бірақ оның қатерлі ісікке байланысты емес, көптеген басқа да себептері бар. Ахалазия дисфагияның қалыпты үлгісінен ерекше жағдай болып табылады, себебі сұйықтықты жұту қатты тамақты жұтуға қарағанда көбірек қиындық тудырады. Ахалазияда бүкіл асқазанның Ауэрбах (миентерикалық) плексусының парасимпатикалық ганглияларының себепсіз жойылуы байқалады, бұл төменгі асқазанның функционалдық тарылуына және оның бойындағы перистальтиканың бұзылуына әкеледі.
Some patients have limited awareness of their dysphagia, so lack of the symptom does not exclude an underlying disease. Some signs and symptoms of oropharyngeal dysphagia include difficulty controlling food in the mouth, inability to control food or saliva in the mouth, difficulty initiating a swallow, coughing, choking, frequent pneumonia, unexplained weight loss, gurgly or wet voice after swallowing, nasal regurgitation, and patient complaint of swallowing difficulty. When asked where the food is getting stuck, patients will often point to the cervical (neck) region as the site of the obstruction. The actual site of obstruction is always at or below the level at which the level of obstruction is perceived. The most common symptom of esophageal dysphagia is the inability to swallow solid food, which the patient will describe as 'becoming stuck' or 'held up' before it either passes into the stomach or is regurgitated. Pain on swallowing or odynophagia is a distinctive symptom that can be highly indicative of carcinoma, although it also has numerous other causes that are not related to cancer. Achalasia is a major exception to usual pattern of dysphagia in that swallowing of fluid tends to cause more difficulty than swallowing solids. In achalasia, there is idiopathic destruction of parasympathetic ganglia of the Auerbach's (Myenteric) plexus of the entire esophagus, which results in functional narrowing of the lower esophagus, and peristaltic failure throughout its length.
Асқынулар
Дисфагияның салдары аспирация, пневмония, дене суының жетіспеуі және салмақ төмендеуі болуы мүмкін.
Complications of dysphagia may include aspiration, pneumonia, dehydration, and weight loss.
Диагностика
Эзофагоскопия және ларингоскопия арқылы қуыстарды тікелей көруге болады. Қазық ішектің қозғалмалылығын зерттеу қазық ішектің ахалазиясы және тараған қазық ішектің спазмдары жағдайында пайдалы. Эзофагоскопия арқылы алынған қазық ішектің шаю суынан эксфолиативті цитология жасауға болады. Ол қатерлі жасушаларды ерте сатыда анықтауға мүмкіндік береді. Ультрадыбыстық тексеру және КТ суреті дисфагияның себептерін анықтауда тиімді емес, бірақ медиастинумдағы ісіктерді және аорта аневризмаларын анықтауға болады. FEES (талманың фиброоптикалық эндоскопиялық бағалауы), кейде сезімталдық бағалаумен бірге, әдетте медициналық тіл маманы немесе деглутолог жүргізеді. Бұл процедурада пациент жоғарыда аталғандай әртүрлі консистенциядағы тағамдарды жейді. Жұтыну кезіндегі дыбыстар мен дірілдер дисфагияны тексеру үшін қолданылуы мүмкін, бірақ бұл әдістер зерттеудің бастапқы кезеңдерінде.
Esophagoscopy and laryngoscopy can give direct view of lumens. Esophageal motility study is useful in cases of esophageal achalasia and diffuse esophageal spasms. Exfoliative cytology can be performed on esophageal lavage obtained by esophagoscopy. It can detect malignant cells in early stage. Ultrasonography and CT scan are not very useful in finding causes of dysphagia, but can detect masses in mediastinum and aortic aneurysms. FEES (Fibreoptic endoscopic evaluation of swallowing), sometimes with sensory evaluation, is done usually by a Medical Speech Pathologist or Deglutologist. This procedure involves the patient eating different consistencies as above. Swallowing sounds and vibrations could be potentially used for dysphagia screening, but these approaches are in the early research stages.
Емдеу әдістері
Дисфагияны емдеудің көптеген тәсілдері бар, мысалы, жұту терапиясы, диеталық өзгерістер, тамақтандыру зондтары, белгілі бір дәрілер және хирургиялық араласу. Дисфагияны емдеуді көп салалы мамандар тобы жүзеге асырады. Көп салалы топқа кіретіндер: жұту бұзылыстары саласындағы сөйлеу тілі патологы (жұту терапевті), жекелеген емші, гастроэнтеролог, медбикелер, тыныс алу терапевті, диетолог, еңбек терапевті, физиотерапевт, фармацевт және радиолог.
There are many ways to treat dysphagia, such as swallowing therapy, dietary changes, feeding tubes, certain medications, and surgery. Treatment for dysphagia is managed by a group of specialists known as a multidisciplinary team. Members of the multidisciplinary team include: a speech language pathologist specializing in swallowing disorders (swallowing therapist), primary physician, gastroenterologist, nursing staff, respiratory therapist, dietitian, occupational therapist, physical therapist, pharmacist, and radiologist.
Эпидемиология
Жұтыну бұзылыстары барлық жастағы адамдарда туа біткен аномалиялар, құрылымдық зақымданулар және/немесе медициналық жағдайлар, сондай-ақ инсульт алған науқастарда кездесуі мүмкін. Дисфагия халықтың шамамен 3% -ын қамтиды.
Swallowing disorders can occur in all age groups, resulting from congenital abnormalities, structural damage, and/or medical conditions. and in patients who have had strokes. Dysphagia affects about 3% of the population.
Этимология
"Дисфагия" сөзі грек тіліндегі "dys" деген сөзден туындаған, ол "жаман" немесе "бұзылған" мағынасын береді, ал "phag" түбірі "жеу" дегенді білдіреді.
The word "dysphagia" is derived from the Greek dys meaning bad or disordered, and the root phag meaning "eat".