Кіріспе

Chevrolet 2300 – 1971-1977 жылдар аралығында Chevrolet Vega және Chevrolet Monza модельдері үшін General Motors компаниясының Chevrolet бөлімшесінде шығарылған қатарлы төрт цилиндрлі қозғалтқыш. Бұл қозғалтқыш 1973-74 жылғы Pontiac Astre (тек Канадада), 1975-77 жылғы Pontiac Astre (АҚШ және Канадада), 1976 жылғы Pontiac Sunbird және 1976-77 жылғы Oldsmobile Starfire модельдерінде де қолданылды. Қозғалтқыш құйма алюминий қорытпасынан жасалған цилиндр блогымен жабдықталған. Жоғары технологиялық блок құрамында 17 процент кремний бар қорытпадан тұрады. Өңдеу процесінде цилиндрлер тегістелді, нәтижесінде таза кремний бөлшектері ашық қалды, бұл поршеньнің тозуына арналған бетті қамтамасыз етеді және темір цилиндр қаптамаларын қажет етпейді. Блокта құйма темірден жасалған негізгі қақпақтар және коленвал бар. Қозғалтқыштың цилиндр басы төмен құн, конструкциялық тұрақтылық және кемшабтық подшиниктердің ұзақ қызмет ету мерзімін қамтамасыз ету үшін құйма темірден жасалған. Клапан механизмі тікелей әрекет ететін жоғары орналасқан бірдей вал конструкциясын қолданады. Қозғалтқыш блогы мен цилиндр бастары Нью-Йорк штатының Массена қаласындағы Massena құю зауытында құйылған.

Шолу

Биік, ұзын соққылы қозғалтқыштың дірілдеуге бейімділігіне үлкен резеңкелі қозғалтқыш тіректері көмектеседі. Бір және екі баррельді карбюратор нұсқалары ұсынылды. Екі баррельді нұсқа, L11 опциясы, қуатты арттыру үшін қайта қарастырылған кәмшафтты да қамтыды. Қозғалтқыш диаметрі x соққысы және 8.0:1 сығылу қатынасын пайдаланды. Қозғалтқыш блогы ашық палубалы конструкция болғандықтан, қозғалтқыштың қызып кетуі үлкен мәселе болды, себебі қатты қызып кету цилиндрлердің қабырғаларын бүкіп, цилиндр басы тығыздағышынан айырып, цилиндрлерге салқындатқыш ағуына және цилиндрлердің сызаттанған зақымдануына әкелуі мүмкін. Май және салқындатқыш деңгейін сақтау қозғалтқыш үшін өте маңызды болды. Қозғалтқышта май қысымы датчиктері орнатылған, ол май қысымы төмендеген кезде негізгі тұтану жүйесін өшіріп, май деңгейі толтырылғанға дейін немесе май қысымының төмендеуіне себеп болған механикалық ақау жойылғанға дейін қозғалтқышты тоқтатып, қайта іске қосылуына жол бермейді. Chevrolet дилерлері салқындатқыш резервуарын, салқындатқыш деңгейінің төмендеуі туралы ескерту шамдарын орнатты және Vega қозғалтқышының кепілдік мерзімін 50000 мильге (80467 км) дейін ұзартты. 1976-1977 жылдары қозғалтқыш жаңа цилиндр басы дизайнын алды, онда бұрандалы клапан реттегіштерін ауыстыру үшін гидравликалық иінтірлер, жақсартылған салқындатқыш жолдары, ұзақ қызмет ететін клапан саптамаларының тығыздағыштары, жаңадан жасалған су сорғысы және термостат, сондай-ақ бес жылдық 60000 мильдік (96560 км) қозғалтқыш кепілдігі енгізілді. Қозғалтқыштың атауы Dura Built 140 болып өзгертілді. 1975-1977 жылдары Pontiac Astre және 1975-1977 жылдары Chevrolet Monza стандартты жабдық ретінде Vega қозғалтқышымен жабдықталды. Monza-ның H корпусының нұсқаларының арасында Pontiac Sunbird тек 1976 жылы Vega-ның жаңартылған Dura Built 140 қозғалтқышын қабылдады, ал Oldsmobile Starfire оны 1976-1977 жылдары ұсынды. Cosworth Vega қозғалтқышы 1975 және 1976 жылдары 2300 қозғалтқыш блогын пайдаланып өндірілді. Қозғалтқыш 16 клапанды алюминий цилиндр басымен, екі жоғарғы валмен (DOHC), сапалы құраушы бөлшектермен және қатты иінтірлермен жабдықталды. Ол және қуатты өндірді.

Алюминийден жасалған қозғалтқыш блогы

GM зерттеу зертханасы 50-жылдардың соңынан бастап жеңсіз алюминий блогымен жұмыс істеді. Мұның себебі – шығынды азайту. Төрт цилиндрлі блоктан қабырға қаптауларын (лайнерлерді) алып тастау бір бірлікке 8 доллар үнемдеуге мүмкіндік беретін еді – сол кезде бұл үлкен сома. Reynolds Metal Co. A 390 деп аталатын гиперевтектикалық алюминий қорытпасын жасады, оның құрамында 77 пайыз алюминий, 17 пайыз кремний, 4 пайыз мыс, 1 пайыз темір және фосфор, мырыш, марганец және титанның іздері бар. A 390 қорытпасы жылдам өндіріс үшін қоюға (diecasting) жарамды болды, бұл Vega блогын басқа алюминий қозғалтқыштарға қарағанда арзанрақ жасауға мүмкіндік берді. Sealed Power Corp. қозғалтқышқа арналған арнайы хромдалған поршень сақиналарын жасады, олар сызат түсуін болдырмау үшін дөңгелектілген (blunted) болды. Негізгі жұмыс GM инженері Эуделл Джекобсонның басшылығымен жүргізілді, бірақ Chevrolet соңғы өндірістік инженерлік жұмысты аяқтады. Vega қозғалтқыш блогы Massena, Нью-Йорк штатында, Corvair үшін Chevrolet Turbo Air 6 қозғалтқышын өндірген зауытта құйылды. Балқытылған алюминий Reynolds және Alcoa зауыттарынан құю цехтарына, көшеден қарсы орналасқан зауыттың термосты бар изоляцияланған цистерна-тіркемелерде (tank trailers) тасымалданды. Блок ACCURAD процесімен құйылды. Құю процесі шамамен бірдей өлшемдегі ұсақ бастапқы кремний бөлшектерінің біркелкі таралуын қамтамасыз етті. Таза кремний қатты сызатқа және тозуға төзімді бетін қамтамасыз етеді, оның Mohs қаттылық шкаласы бойынша бағасы 7, бұл кварцқа тең, ал алмастың бағасы 10-ға жетеді. Блоктар өлшемдік тұрақтылыққа қол жеткізу үшін 8 сағат бойы тозақтандырылды (aged). Блоктың техникалық жетістіктері оны өндіру үшін қолданылған дәлдікпен құю әдісінде және қабықшасыз ұңғыма бетін қамтамасыз ететін кремний қорытпасында жатты. Тонавандаға жіберілгенге дейін блоктар натрий силикатымен сіңдірілді (impregnated), онда олар сыртқы қабығы арқылы өңделді. Массенадан құйылған қозғалтқыш блоктары шикі құймалар түрінде Нью-Йорк штатының Тонаванда қаласындағы Chevy-дің Тонаванда қозғалтқыш зауытына жіберілді. Мұнда олар сызат түсуіне және машиналық өңдеуге ұшырады. Цилиндрдің ішкі беттері дөрекі өңделді және содан кейін жаңа электрохимиялық процесте ашылды (etched). Электрохимиялық өңдеу алюминийдің шамамен бөлігін алып тастады, нәтижесінде таза кремний бөлшектері ұңғыма бетін қалыптастыру үшін көрінетін болды. Салмағы болған блок, Chevy II 4-цилиндрлі темір блогынан аз салмақтайды. Блоктың кремнийіне қарсы қатты темір бетін жасау үшін поршень юбкаларын қаптау қажет болды, бұл сызат түсуін болдырмады. Қаптау төрт қабатты электропластикалық процестен тұрды. Бірінші қабат – мырыштан жасалған жұқа жалатылған қабат, одан кейін өте жұқа мыс қабаты жабылды. Үшінші және негізгі қабат – қалыңдығы болған қатты темір қабаты. Соңғы қабат – қалайыдан жасалған жұқа жалатылған қабат. Мырыш пен мыс темірдің жабысуын қамтамасыз ету үшін қажет болды, ал қалайы поршеньді қозғалтқышқа орнату алдында коррозиядан қорғады. Поршеньдерді қаптау 46 операциялық автоматты желіде жүзеге асырылды. Тонавандадан қозғалтқыштар Огайо штатының Лордстаун қаласындағы Chevrolet құрастыру зауытына жіберілді. GM инженері Эуделл Джекобсон түсіндірілмейтін сызаттардың ерте проблемаларын атап өтті және ұңғымаларды тегістеуге (honing) шамадан тыс қысым кремнийдің жарылуына себеп болатынын анықтады. Қозғалтқышты әзірлеу және өндіру қажеттілігі бағдарламаның кестесімен байланысты болды. Ол былай деді: "Біз бір уақытта өнімді өндіріске енгізуге тырысып, технологияны үйренуге тырыстық. Бұл жағдайда қысым өте зор болады. Бұл мәселе қозғалтқыштар есіктен шығар алдында шешілді, тек өндіріске дейінгі қозғалтқыштарға әсер етті". Жыл1 баррель2 баррельқуатықоректікмоментіқуатықоректікмоментіж.к.кВтл·мН·мж.к.кВтл·мН·м19719067136184110821381871972806012116490671211641973755611515685631221651974755611515685631221651975785812016387651221651976705210714584631131531977 8463117159Ескерту: Курсивпен жазылған мәндер SAE бойынша жалпы қуат көрсеткіштері.