Кіріспе
Манисадағы тау, Түркия. Шпиль тауы (Spil Dağı), ежелгі Сипилус тауы (Σίπυλος) (биіктігі көрсетілмеген) – Түркияның Маниса провинциясындағы, бұрын лидиялықтардың орталық аймағы болған және қазіргі Түркияның Эгей аймағында орналасқан, аңыздар мен тарихқа толы тау. Оның шыңы қазіргі Маниса қаласынан және Измир мен Маниса арасындағы жолдан биіктеп көрінеді. Яманлар тауының біріккен массиві, сондай-ақ Измир шығанағына қарап жатқан, көбінесе Сипил тауы массивінің жалғасы ретінде қарастырылады, олармен көптеген ортақ тарихы бар, бірақ шындығында ол сөнген жанартау және ерекше географиялық құрылым.
Mount Spil (Spil Dağı), the ancient Mount Sipylus (Σίπυλος) (elevation ), is a mountain rich in legends and history in Manisa Province, Turkey, in what used to be the heartland of the Lydians and what is now Turkey's Aegean Region. Its summit towers over the modern city of Manisa as well as over the road between İzmir and Manisa. The contiguous mass of Mount Yamanlar, also overlooking the Gulf of İzmir, has often been considered an extension of the Mount Sipylus massif, with which it shares much history, although it is actually an extinct volcano and a distinct geographical formation.
Тарих
Маниса рельефі – жартастан ойылып жасалған толық бетті мүсін. Ол Манисадан бірнеше шақырым шығысқа қарай Сипил тауының жанында орналасқан. Византиялық комментатор Иоанн Лидийдің сөзіне сүйенсек, б.з.д. VII ғасырдағы «Титаномахия» атты эпикалық поэманың белгісіз авторы Зевстің туған жерін Криет емес, Лидияда, яғни Сипил тауында деп көрсеткен. «Сипил» немесе «Сипилум» аттары Планий Үлкенінің еңбектерінде кездеседі және басқа да дереккөздермен расталған, бұл атаулар қаланың негізін қалаушысының атымен аталған «Танталис» немесе «Тантал қаласы» деп белгілі, өте танымал қаланың орны болған. Қаланың қираған қалдықтары біздің заманымыздың басында да көрініс тапқан деген мәлімет бар. Сол Тантал грек мифологиясында ұлы Пелопсты кесіп, құдайларға тамақ ретінде ұсынғандығымен әйгілі. Пелоп кейін Пелопоннеске көшіп, оның атымен аталатын және патшалық құрған аймақты негіздеген. Танталдың қызы – трагикалық Ниобе, ол түрікшеде «Аглаян Кая» деп аталатын «Жасқан жартаспен» (Маниса қаласына қарайтын табиғи құрылым) байланысты. Грек құдайлары Аполлон мен Артемида Ниобедің 14 баласын Сипил тауында өлтірген, ал қайғыға батқан Ниобе тасқа айналған. Көп ұзағаннан кейін, ежелгі заманда Сипил тауы ([[wikt:Σίπυλος) Магнезия ад Сипил (қазіргі Манисаның оңтүстік бөлігі) орналасқан жерден биіктеп тұрды, оның тарихы б.з.д. V ғасырға дейін жетеді. Магнезия төменгі жазықта Гермус өзенінің (Гедиз өзені) бойында орналасқан және б.з.д. 190 жылы Магнезия шайқасында римдіктер Антиох III «Ұлыны» жеңген орын болды. Жақын маңда Смирна қаласы да орналасқан.
Бүгін төлеңіз
1960 жылдары таудың үстінде және айналасында мыңдаған гектарды қамтитын маңызды орманды қайта жаңарту жұмыстары басталды. Содан бері Спил Дағы ұлттық паркі көптеген шетелдік және отандық туристерді қызықтырды. Әлі күнге дейін танымал "Жасқайтын жартас" көптеген адамдарға таныс. Таудың барлық аймағы тығыз орманды және жабайы гүлдерімен, әсіресе тюльпандарымен белгілі. Тау кемпинг, парашют спорты, жаяу серуен және басқа да тау спортына арналған танымал орын. Измир және Маниса қалаларын байланыстыратын тас жол, Сипилус және Яманлар тауларының арасымен, ежелгі саяхатшылар мен жазушылар көптеп сипаттаған Сабункубели асуы арқылы өтеді. Бұл асу 600 метр биіктіктен бірнеше километрде теңіз деңгейіне дейін төмен түседі. Асудың ең жоғары нүктесі Измир және Маниса облыстарының шекарасына жақын орналасқан. Қиын және қияң Сабункубели асуын айналып өту үшін 2011 жылдан 2018 жылға дейін ұзын Сабункубели туннелі салынды.