Ли Дэвид Росс: Әлеуметтік психолог және қақтығыстарды шешуші

Кіріспе

Американдық ғалым (1942–2021)
психолог

Ли Дэвид Росс (25 тамыз 1942 – 14 мамыр 2021) – канадалық-американдық профессор. Ол Стэнфорд университетінде гуманитарлық және ғылымдар саласы бойынша профессор атағын иеленді және атрибуциялық қателіктерді, сот және шешім қабылдаудағы кемшіліктерді, сондай-ақ қақтығыстарды шешудегі кедергілерді, көбінесе ұзақ жылдар бойы серігі Марк Леппермен бірге зерттеген белгілі әлеуметтік психолог болды. Росс негізгі атрибуция қателігін анықтап, түсіндіргенімен, оқулықтарда және кейде бұқаралық ақпарат құралдарында стандартты тақырыпқа айналған басқа да құбылыстар мен кемшіліктерді көрсетіп, талдағандығымен танымал. Оның қызығушылығына қоғамдағы тұрақты мәселелер, әсіресе топтар арасындағы созылмалы қақтығыстар, жамандықты жеке және ұжымдық түрде түсіндіру, сондай-ақ қоғамдық қиындықтарға қарсы тұруды қиындататын психологиялық процестер кірді. Росс зертханадан тыс Таяу Шығыс, Солтүстік Ирландия және әлемнің басқа да аймақтарында қақтығыстарды шешу және қоғамдық бейбітшілік процестеріне қатысты.

Зерттеу

Ли Росс психологияның көптеген салаларына, соның ішінде көзқарас қалыптастыру және өзгеруі, әлеуметтік таным, сот және шешім қабылдау, ықпал ету, топтар аралық қатынастар және саяси психологияға қызығушылық танытты және оларға үлкен әсер етті. Оның зерттеулері көбінесе қателіктер мен бұрмалаудың себептерін және оларды жою жолдарын қарастырды. Ғылыми зерттеушілердің көп салалық тобымен бірге Росс Стэнфорд халықаралық қақтығыстар және келіссөздер орталығының (SCICN) негізін қалаушылардың бірі болды. Соңғы екі онжылдықта оның зерттеу және қолданбалы жұмысының басты назарында қақтығысты аяқтауға және өзара тиімді келісімдерге қол жеткізуге кедеріс келтіретін мотивациялық, танымдық және қабылдау бөгеттері болды. Оның алғашқы жұмыстары іс-әрекеттер мен нәтижелерге жағдайдың ықпалын, сондай-ақ "түсіндіру" яғни жағдайды және таңдауларды субъективті қабылдаудың рөлін зерттеді. Мысалы, "негізгі қателік" туралы бір зерттеу, байқаушылардың іс-әрекеттер мен нәтижелерді бағалауда рөлдің ұсынып беретін артықшылықтары мен кемшіліктеріне жеткілікті сезімтал емес екенін көрсетті. Ситуациялық түсіндірудің және ситуациялық анықтаманың әсері туралы зерттеу, зерттеу қатысушыларының классикалық "Тұтқынның дилеммасы" ойынында ынтымақтастыққа немесе қарсыласуға қатысты шешімі "ойынның атымен" (яғни, Уолл-стрит ойынына қарсы қоғамдық ойын) үлкен дәрежеде әсер етуі мүмкін екенін көрсетті. Оның кейінгі жұмыстарының көп бөлігі осы және басқа да ықпалдарға, сондай-ақ кең ауқымды араласушылық және соттап бағалау міндеттерін, жеке тұлғалар мен топтар арасындағы өзара әрекеттесуді басқаратын факторларға бағытталды. Росс және оның әріптестері сот және шешім қабылдау, сондай-ақ себептерді іздеу процесіндегі басқа да қателіктер мен бұрмалаулар бойынша жаңа зерттеулер жүргізді, оның ішінде ақпаратты бұрмалап сіңіру және оның нәтижесінде сенімге берік болу, жалған консенсус эффектісі, жаулық медиа эффектісі, реактивті девальвация және соңғы кезде "наивті реализм" немесе жеке объективтілік иллюзиясы.

Кітаптар мен тараулар

Росс, Л. (1977). Интуитивті психолог және оның кемшіліктері: атрибуция процесіндегі бұрмалаулар. Л. Берковиц (ред.), Эксперименталды әлеуметтік психологияның жетістіктері (10-том). Нью-Йорк: Academic Press. Нисбет, Р. Е. және Росс, Л. (1980). Адамның қорытындылауы: әлеуметтік үкімнің стратегиялары мен кемшіліктері. Энглвуд Клиффс, Нью-Джерси: Prentice Hall. Адамның қорытындылауы: әлеуметтік үкімнің стратегиялары мен кемшіліктері. Prentice Hall, Century Series, 1980 (Р. Э. Нисбетпен бірге). Флавелл, Дж. & Росс, Л. (ред.) 1981 Когнитивті әлеуметтік даму: шекаралар және болашақ мүмкіндіктері. 1981 Кембридж баспасы. Росс, Л. & Нисбет, Р. Е. (1991) Жеке және жағдай: McGraw Hill (қайта шығарылған, 2011, Малкольм Гладуэллтің жаңа кіріспесімен, Pinter and Martin). Гриффин, Д. В. & Росс, Л. Субъективті түсіндіру, әлеуметтік тұжырымдау және адамның қате түсінігі. М. Занна (ред.), Эксперименталды әлеуметтік психологияның жетістіктері (24-том). Нью-Йорк: Academic Press, 1991. Росс, Л. және Нисбет, Р. Е. Адам және жағдай. McGraw Hill, 1991 (Р. Э. Нисбетпен бірге). Малкольм Гладуэллдің жаңа алғы сөзімен және авторлардың соңғы сөзімен қайта шығарылды, 2011. Ароу, К., Мнуокин, Р., Росс, Л., Тверски, А. & Уилсон, Р. (ред.) Конфликттерді шешуге кедергілер, Norton, 1995. Мнуокин, Р. Х. & Росс, Л. Стратегиялық, психологиялық және институционалдық кедергілер: кіріспе. К. Ароу, Р. Мнуокин, Л. Росс, А. Тверски және Р. Уилсон (ред.), Конфликттерді шешуге кедергілер. Нью-Йорк: Norton, 1995. Росс, Л. Дау-дамайды шешудегі реактивті девальвация кедергісі. К. Ароу, Р. Мнуокин, Л. Росс, А. Тверски және Р. Уилсон (ред.), Конфликттерді шешуге кедергілер. Нью-Йорк: Norton, 1995. Росс, Л. және Уорд, А. Дауды шешудегі психологиялық кедергілер. М. Занна (ред.), Эксперименталды әлеуметтік психологияның жетістіктері (27-том). Нью-Йорк: Academic Press, 1995. Росс, Л. және Уорд, А. Күнделікті өмірдегі наивті реализм: әлеуметтік қақтығыстар мен түсініспеушіліктерге әсері. Т. Браун, Э. Рид және Э. Туриел (ред.), Құндылықтар мен білім. Хиллсдейл, Нью-Джерси: Erlbaum, 1996. Росс, Л., Леппер, М. & Уорд, А. Әлеуметтік психология тарихы: түсініктер, үлес және қиындықтар. С. Фиске және Д. Гилберт (ред.) Әлеуметтік психология нұсқаулығы (4-басылым, 1-том). Нью-Йорк: Random House, 2010. Росс, Л. Келіспеушілік және дауды шешу туралы перспективалар: зертханалық және нақты әлемнен алынған сабақтар. Э. Шафир (ред.) Қоғамдық саясаттың мінез-құлықтық негіздері. 2014 Принстон университеті және Рассел Сейдж қоры баспасы, Принстон, Нью-Джерси: 2012. Гиллович, Т. & Росс, Л. Бөлмедегі ең білгір адам – Әлеуметтік психологияның ең қуатты түсініктерінен қалай пайда алуға болады, Free Press, 2015.

Ross, L. (1977). The intuitive psychologist and his shortcomings: Distortions in the attribution process. In L. Berkowitz (Ed. ), Advances in experimental social psychology (vol. 10). New York: Academic Press. Nisbett, R. E., & Ross, L. (1980). Human inference: Strategies and shortcomings of social judgment. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. Human inference: Strategies and shortcomings of social judgment. Prentice Hall, Century Series, 1980 (with R. E. Nisbett). Flavell, J. & Ross, L. (eds.) 1981 Cognitive social development: Frontiers and possible futures. 1981 Cambridge Press. Ross, L & Nisbett, R. E. (1991) The Personal and the Situation: McGraw Hill (re issued, 2011, with a new introduction by Malcolm Gladwell, Pinter and Martin). Griffin, D. W. & Ross, L. Subjective construal, social inference, and human misunderstanding. In M. Zanna (Ed. ), Advances in experimental social psychology, (Vol. 24). New York: Academic Press, 1991. Ross, L and Nisbett, R. E. The person and the situation. McGraw Hill, 1991 (with R. E. Nisbett). Reissued with new foreword by Malcolm Gladwell and afterword by the authors, 2011. Arrow, K., Mnookin, R., Ross, L., Tversky, A. & Wilson, R. (Eds.) Barriers to conflict resolution, Norton, 1995. Mnookin, R. H. & Ross, L. Strategic, psychological, and institutional barriers: An introduction. In K. Arrow, R. Mnookin, L. Ross, A. Tversky, & R. Wilson (Eds. ), Barriers to conflict resolution. New York: Norton, 1995. Ross, L. The reactive devaluation barrier to dispute resolution. In K. Arrow, R. Mnookin, L. Ross, A. Tversky, & R. Wilson (Eds. ), Barriers to conflict resolution. New York: Norton, 1995. Ross, L & Ward, A. Psychological barriers to dispute resolution. In M. Zanna (Ed. ), Advances in experimental social psychology, (Vol. 27). New York: Academic Press, 1995. Ross, L. & Ward, A. Naive realism in everyday life: Implications for social conflict and misunderstanding. In T. Brown, E. Reed, & E. Turiel (Eds. ), Values and knowledge. Hillsdale, NJ: Erlbaum, 1996. Ross, L., Lepper, M. & Ward, A. a history of social psychology: Insights, contributions, and challenges. In S. Fiske & D. Gilbert (Eds.) Handbook of social psychology (4th ed., Vol. 1) New York: Random House, 2010. Ross, L. Perspectives on disagreement and dispute resolution: Lessons from the lab and the real world. In E. Shafir (Ed.) The behavioral foundations of public policy. 2014 Princeton University & Russell Sage Foundation Press, Princeton, NJ: 2012. Gilovich, T. & Ross, L. The wisest one in the room – How you can benefit from social psychology's most powerful insights, Free Press, 2015.

Журнал мақалалары

Росс, Л., Родин, Ж., Зимбардо, П. Атрибуциялық терапияға қарай: Индукцияланған когнитивтік-эмоционалдық қателік арқылы қорқынышты азайту. "Жеке тұлға және әлеуметтік психология журналы", 1969, 12, 279–288. Росс, Л., Леппер, М. & Хаббард, М. Өзіндік және әлеуметтік қабылдаудағы тұрақтылық: Дебрифинг парадигмасындағы қате атрибуциялық процестер. "Жеке тұлға және әлеуметтік психология журналы", 1975, 32, 880–892. Росс, Л., Амабиль, Т. & Штайнмец, Дж. Әлеуметтік рөлдер, әлеуметтік бақылау және әлеуметтік қабылдау процестеріндегі қателіктер. "Жеке тұлға және әлеуметтік психология журналы", 1977, 35, 485–494. Росс, Л. Интуитивті психолог және оның кемшіліктері: Атрибуция процесіндегі бұрмалаулар. Л. Берковиц (ред.), Эксперименталды әлеуметтік психологияның жетістіктері (10-том). Нью-Йорк: Academic Press, 1977. Росс, Л. & Стиллинджер, С. Конфликттерді шешуге кедергілер. "Келіссөздер журналы", 1991, 7, 389–404. Коэн, Г., Стил, С., Росс, Л. Ұстаздың қиын жағдайы: нәсілдік бөліністе сынды пікір білдіру. "Жеке тұлға және әлеуметтік психология бюллетені", 1999, 25(10), 1302–1318. Пронин, Е., Крюгер, Дж., Савицкий, К. & Росс, Л. Сіз мені білмейсіз, бірақ мен сізді білемін: Асимметриялық түсінік иллюзиясы. "Жеке тұлға және әлеуметтік психология журналы", 2001, 81, 639–656. Пронин, Е., Лин, Д. & Росс, Л. Бейістік соқыр нүктесі: Өзімізде және басқалардағы қателіктерді қабылдау. "Жеке тұлға және әлеуметтік психология бюллетені", 2002, 28, 369–381. Маоз, И., Уорд, А., Кац, М., Росс, Л. "Израильдік" және "палестиналық" бейбітшілік ұсынысының реактивті девальвациясы. "Қарсылықтарды шешу журналы", 2002, 46, 515–546. Либерман, В., Самуэльс, С. & Росс, Л. Ойынның мәні: Тұтқындар дилеммасындағы абыройдың болжамдары және жағдайлық белгілер. "Жеке тұлға және әлеуметтік психология бюллетені", 2004, 30, 1175–1185. Брайан, С., Двек, С., Росс, Л., Кей, А. & Миславский, Н. Саяси ойлау жолы: Схемалық ынталандырудың либералды-консервативті саяси ұстанымдарға әсері. "Эксперименталды әлеуметтік психология журналы", 2009, 45, 890–895. Либерман, В., Андерсон, Н. Р. & Росс, Л. Ұзынға созылған келісімдерге қол жеткізу: Оң күтулердің келіссөз процестері мен нәтижелеріне әсері. "Эксперименталды әлеуметтік психология журналы", 2010, 46, 494–504. Либерман, В., Минсон, Дж. А., Брайан, С. Дж., Росс, Л. Наивті реализм және "екілік даналықты" ұстау. "Эксперименталды әлеуметтік психология журналы", 2011, 48, 507–512. Росс, Л. & Шестовски, Д. Екі психологтың ситуационизм және қылмыстық сот жүйесі туралы ойлары. Идеология, психология және заң. Дж. Хансон (ред.). Оксфорд университетінің баспасы, 2012. Росс, Л., Лелкес, Й. & Рассел, А. Христиандардың жеке саяси көзқарастары мен олардың сенімдерінің ілімдерін қалай үйлестіруі: Дисонансты азайту құралы ретінде проекциялау. Ұлттық ғылым академиясының мәліметтері, 2012, 109(10), 3616–3622. Росс, Л., Эрроу, К., Чалдини, Р., Даймонд, Дж., Даймонд Смит, Н., Данн, Дж.; Эрлих, П., Фельдман, М., Хорн, Р., Мерфи, С. Н., Пирагес, П., Смит, К. Р. & Йорк, Р. Климаттың өзгеруіне қатысты қиындықтар және алдын ала болжау интеллектісін қолдануға кедергілер. BioScience, (2016) DOI: 10.1093/biosci/biw025. Росс, Л. Түпкілікті атрибуция қатесінен шын мәнінде түпкілікті атрибуция қатесіне және одан әрі: Менің зерттеу сапарым. (Психологиядағы перспективалар. Баспаға дайындалып жатыр). Блэнд, Б. & Росс, Л. Жаһандану кезінде ортақ болашаққа ұмтылу: төрт маңызды сұрақ. (International Journal of Law and Public Administration журналында жариялануға дайындалып жатыр). Росс, Л., Кан, Д. & Либерман, В. Саяси көзқарастар мен сезімдердегі айырмашылыққа жауаптағы объективтілік иллюзиясы: Наивті реализмді кеңейту. (Жарнамадағы мақала. Journal of Conflict Resolution журналында қайта қаралып жатыр).

Ross. L., Rodin, J., Zimbardo, P. Toward an attribution therapy: The reduction of fear through induced cognitive emotional misattribution. Journal of Personality and Social Psychology, 1969, 12, 279–288. Ross, L., Lepper, M. & Hubbard, M. Perseverance in self perception and social perception: Biased attributional processes in the debriefing paradigm. Journal of Personality and Social Psychology, 1975, 32, 880–892. Ross, L., Amabile, T. & Steinmetz, J. Social roles, social control, and biases in social perception processes. Journal of Personality and Social Psychology, 1977, 35, 485–494. Ross, L. The intuitive psychologist and his shortcomings: Distortions in the attribution process. In L. Berkowitz (Ed. ), Advances in experimental social psychology, (Vol. 10). New York: Academic Press, 1977. Ross, L. & Stillinger, C. Barriers to conflict resolution. Negotiation Journal, 1991, 7, 389–404. Cohen, G., Steele, C., Ross L. The mentor's dilemma: Providing critical feedback across the racial divide. Personality and Social Psychology Bulletin, 1999, 25(10), 1302–1318. Pronin, E., Kruger, J., Savitsky, K. & Ross, L. You don't know me, but I know you: The illusion of asymmetric insight. Journal of Personality and Social Psychology, 2001, 81, 639–656. Pronin, E., Lin, D. & Ross, L. The bias blindspot: Perceptions of bias in self and others. Personality and Social Psychology Bulletin 2002, 28, 369–381. Maoz, I., Ward, A., Katz, M., Ross, L. Reactive devaluation of an "Israeli" vs a "Palestinian" peace proposal. Journal of Conflict Resolution, 2002, 46, 515–546. Liberman, V., Samuels, S. & Ross, L. The name of the game: Predictive of reputations vs. situational labels in determining Prisoner’s Dilemma game moves power. Personality and Social Psychology Bulletin, 2004, 30, 1175–1185. Bryan, C., Dweck, C., Ross, L. Kay, A. & Mislavsky, N. Political mindset: Effects of schema priming on liberal–conservative political positions. Journal of Experimental Social Psychology, 2009, 45, 890–895. Liberman. V., Anderson, N. R. & Ross, L. Achieving difficult agreements: Effects of positive expectations on negotiation processes and outcomes. Journal of Experimental Social Psychology, 2010, 46, 494–504. Liberman, V., Minson, JA, Bryan, CJ, Ross, L. Naïve realism and capturing the "wisdom of dyads." Journal of Experimental Social Psychology, 2011, 48, 507–512. Ross, L. & Shestowski, D. Two psychologists’ reflections on situationism and the criminal justice system. In Ideology, Psychology, and Law. J. Hanson (ed). Oxford University Press, 2012. Ross, L., Lelkes, Y. & Russell A. How Christians reconcile their personal political views and the teachings of their faith: Projection as a means of dissonance reduction. Proceeding of the National Academy of Science, 2012, 109 (10), 3616–3622. Ross, L, Arrow, K., Cialdini, R., Diamond, J Diamond Smith, N., Dunne, J; Ehrlich, P., Feldman, M., Horn, R., Murphy, C. N., Pirages, P., Smith, K. R. & York, R. The Climate Change Challenge and Barriers to the Exercise of Foresight Intelligence. BioScience, (2016) DOI: 10.1093/biosci/biw025. Ross, L. From the fundamental attribution error to the truly fundamental attribution error and beyond: My research journey. (In Press Perspectives in Psychology). Bland, B. & Ross, L Pursuing a shared future in the face of globalization: Four essential questions. (In press International Journal of Law and Public Administration). Ross, L., Kahn, D, & Liberman V. The objectivity illusion in responses to perceived dissimilarity in political views and sentiments: An extension of naïve realism. (Manuscript under revision. Journal of Conflict Resolution).