Канададағы трансгендерлер құқықтары

Кіріспе

Канададағы трансгендер адамдардың құқықтары

Канадада трансгендерлік құқықтар, заңды жынысты өзгерту рәсімдері мен кемсітушілікке қарсы қорғау шаралары Канаданың федералды мемлекет екендігіне байланысты провинциялар мен аумақтар арасында әртүрлі. 2021 жылғы Канадалық халық санағы бойынша 59 460 канадалық өзін трансгендер деп жариялады. 2023 жылы Канада Asher & Lyric's Global Trans Rights Index рейтингісінде үшінші орынды иеленді.

Мемлекеттік жеке куәлік

Канадада заңды жынысты өзгертудің екі негізгі жолы бар: Иммиграциялық (немесе "федералды") жол және Азаматтық жағдайды тіркеу (немесе "облыстық/аумақтық" жол). "Заңды жыныс" пен "жыныс белгісі" арасындағы айырмашылыққа назар аудару қажет; заңды жыныс (сондай-ақ, жыныстық анықтама деп те аталады; Жаңа Шотландияда – жыныс көрсеткіші) Төрт провинция (Альберта, Британдық Колумбиясы, Онтарио және Саскачеван) және үш аумақтың барлығы (Солтүстік-Батыс Аймақтары, Нунавут және Юкон) тумаған адамға заңды жынысын өзгерту мүмкіндігін бермейді.

Кестеге шолу

ҚұзыреттілікҚолайлықМедициналық және/немесе ата-аналық келісім қажет пе? Федералды үкімет Азаматтар, тұрақты тұрғындар, уақытша тұрғындар, қорғалатын адамдар және босқын талапкерлері Ересектер үшін жоқ Кәмелетке толмағандар үшін ата-анасының немесе қамқоршысының рұқсаты қажет Альбертада туылған адамдар үшін иә, провинциядан тыс туылған Альберта тұрғындары үшін жоқ Ересектер үшін жоқ 12–17 жастағы жастар үшін ата-анасының немесе қамқоршысының рұқсаты қажет 11 жасқа дейінгі жастар үшін кәсіби маманның сертификаты қажет Британдық Колумбияда туылған адамдар үшін иә, провинциядан тыс туылған Британдық Колумбия тұрғындары үшін жоқ Ересектер үшін жоқ 18 жасқа дейінгі жастар үшін ата-анасының немесе қамқоршысының рұқсаты қажет 11 жасқа дейінгі жастар үшін бекітілген маманның сертификаты қажет Манитобада туылған адамдар үшін және Манитобада бір жыл тұрған Канада азаматтары үшін иә, басқа барлық Манитоба тұрғындары үшін жоқ Барлық үміткерлер үшін бекітілген маманның сертификаты қажет Жаңа Брэнсуик Жаңа Брэнсуик тұрғындарының барлығы үшін (үш айлық тұру талабы), сондай-ақ Жаңа Брэнсуикте туған адамдар үшін иә Барлық үміткерлер үшін бекітілген маманның сертификаты қажет Ньюфаундленд және Лабрадор Ньюфаундленд және Лабрадор тұрғындарының барлығы үшін (үш айлық тұру талабы), сондай-ақ Ньюфаундленд және Лабрадорда туған адамдар үшін иә 18 жастан асқан адамдар үшін жоқ 16 жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар үшін бекітілген маманның бір сертификаты қажет 12 жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар үшін екі сертификат қажет Солтүстік-Батыс Аймақтары Солтүстік-Батыс Аймақтарында туған адамдар үшін иә, аумақтан тыс туылған Солтүстік-Батыс Аймақтары тұрғындары үшін жоқ Ішінара, 19 жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар үшін (және 16 мен 18 арасындағы тәуелсіз кәмелетке толмағандар үшін) бекітілген маманның сертификаты қажет Нова-Скотия Нова-Скотия тұрғындарының барлығы үшін (үш айлық тұру талабы), сондай-ақ Нова-Скотияда туған адамдар үшін иә 15 жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар үшін бекітілген маманның сертификаты қажет Нунавут Нунавутта туған адамдар үшін иә, Нунавуттан тыс туылған Нунавумиуттар үшін жоқ Дерек жоқ Онтарио Онтариода туған адамдар үшін иә, провинциядан тыс туылған Онтарио тұрғындары өз куәліктерін ғана өзгерте алады, ал туу куәліктері/өмірлік статистикалық құжаттарын емес Иә, барлық үміткерлер үшін бекітілген маманның сертификаты қажет; баласының атынан өтініш беруші ата-ана баланың қорғаншылығы бар барлық адамдардың және баланың келісімін алуы керек, бірақ өзінің атынан өтініш берушіге ата-аналық келісім қажет емес Принц Эдуард аралы PEI-де туған адамдар үшін иә, провинциядан тыс туылған PEI тұрғындары үшін жоқ Дәрігердің куәлігі қажет Квебек Квебек тұрғындарының барлығы үшін (бір жылдық тұру талабы), сондай-ақ Квебекте туған адамдар үшін иә 18 жастан асқан адамдар үшін жоқ 18 жасқа толмаған транс жастарға медициналық маманның немесе әлеуметтік қызметкердің хаты қажет; қазіргі уақытта шағымдалуда 14 жасқа толмаған жастарға екі ата-ананың келісімі қажет Саскачеван Саскачеванда туған адамдар үшін иә, провинциядан тыс туылған Саскачеван тұрғындары үшін жоқ Психолог немесе дәрігердің мәлімдемесі қажет Юкон Юкон аумағында туған адамдар үшін иә, Юкон аумағында туылған Юкон тұрғындары үшін жоқ Ішінара; ата-ананың келісімі қажет, сондай-ақ 16 жасқа дейінгі кәмелетке толмағандарды қолдайтын дәрігер / психолог / тіркелген мейірбике / әлеуметтік қызметкер / заңгер / мұғалім / Бірінші Ұлттар басшысы немесе кеңесшісі / мектеп кеңесшісінің мәлімдемесі қажет

JurisdictionEligibilityMedical and/or parental consent required? Federal Government Yes for Citizens, Permanent Residents, Temporary Residents, Protected Persons and Refugee Claimants None for adults Parent or guardian's permission required for minorsAlberta Yes for persons born in AlbertaNo for Albertan residents born out of province None for adults Parent or guardian's permission required for youth aged 12–17Professional's certification required for youth aged 11 or youngerBritish Columbia Yes for persons born in British ColumbiaNo for British Columbia residents born out of province None for adults Parent or guardian's permission required for youth aged 18 or younger Supporting certification from a prescribed professional required for youth aged 11 or youngerManitoba Yes for persons born in Manitoba and Citizens of Canada residing in Manitoba for one year, no for all other Manitoban residents Supporting certification from a prescribed professional required for all applicantsNew Brunswick Yes for all New Brunswick residents (three months' residency requirement), and New Brunswick born persons. Supporting certification from a prescribed professional required for all applicants Newfoundland and Labrador Yes for all Newfoundland and Labrador residents (three months' residency requirement) and Newfoundland and Labrador born persons None for persons age 18+ One supporting certification from a prescribed professional required for minors under 16Two supporting certifications required for minors under 12Northwest Territories Yes for persons born in the NWT, No for NWT residents born out of territory Partially, supporting certification from a prescribed professional required for minors under 19 (and independent minors between 16 and 18) Nova Scotia Yes for all Nova Scotian residents (three months' residency requirement) and Nova Scotia born persons Partially, supporting certification from a prescribed professional required for minors 15 and underNunavut Yes for persons born in Nunavut, No for Nunavummiut born out of territoryNo dataOntarioYes for persons born in Ontario; Ontario residents born out of province may only change their IDs and not their birth certificates/vital statistics documents Yes, supporting certification from a prescribed professional required for all applicants; Parent's applying on behalf of their child must get the consent of all other persons with custody and the child, but a person applying on their on behalf does not need parental consent. Prince Edward Island Yes for persons born on PEI, No for PEI residents born out of province Yes, physician's certification required Québec Yes for all Québec residents (one year residency requirement) and Québec born persons None for persons age 18+ A medical professional or social worker's letter is required for trans youth under the age of 18; currently under appeal Double parental consent is also required if the youth is under the age of 14Saskatchewan Yes for persons born in Saskatchewan, No for Saskatchewan residents born out of province Yes, psychologist or physician's statement requiredYukon Yes for persons born in the Yukon, No for Yukon residents born out of territory Partially; parental consent required, as well as medical practitioner/psychologist/registered nurse/social worker/lawyer/teacher/First Nations chief or councillor/school counsellor's supporting statement for minors under 16

Федералды

Канаданың тұрақты тұрғындары, азаматтар (Канадада немесе одан тыс жерде туған), қорғалатын адамдар, босқындық талап етушілер және уақытша тұрғындар КИТ 0404 нысаны: жынысты немесе жыныс идентификаторын өзгерту туралы өтініш арқылы Канаданың иммиграция, босқындар және азаматтық қызметіне жүгіне алады. Туған елінің, бұрынғы тұрақты мекенжайының немесе ұлттығының құжаттарын түзету қажет емес. IRCC-де адамның жынысы өзгертілгеннен кейін, агенттік оның атын (болған жағдайда) және жынысын өзгерту туралы мәліметтерді қамтитын мәртебесін растау куәлігін береді, бұл оның канадалық идентификациясы мен шетелдік туу туралы куәлігі арасындағы байланыс құралы болып табылады. 2019 жылдың маусымынан бастап, Канада паспорты, азаматтық куәлігі, тұрақты тұру құжаты және қорғалатын адамның құжаты заңды жыныс үшін «X» опциясын ұсынады. 2020 жылдың шілдесінде Global News басылымы босқындық талап етушілер мен уақытша тұрғындарға заңды жынысын өзгертуге рұқсат бермеу саясатының, әсіресе пана іздеушілерге зиян келтіріп отырғанын хабарлады. Мақалада Наоми Ченнің (псевдоним) жағдайы келтірілген – ол Гонконгта туған, қытай ұлттығын және Гонконгтың тұрақты тұрғыны мәртебесін иеленген трансген әйел. Ченнің Гонконг ерекше әкімшілік аймағының (ХКӘА) паспортында оның жынысы «еркек» деп көрсетілген, сондықтан IRCC оған сол жынысты көрсететін босқындық қорғау талап етушінің құжатын берді. Чен Гонконгта заңды жынысын өзгерте алмады, өйткені Гонконгта өткен некесінің бұзылуынан қорқып отырды (Гонконгта бір жынысты некелерге рұқсат жоқ). Ол қазір құжаттарындағы дұрыс емес жыныстық белгіліме байланысты қоғаммен байланыс жасаудан қорқатынын айтады. 2020 жылдың қарашасынан бастап босқындық талап етушілер енді босқындық қорғау талап етушінің құжатында көрсетілген жыныстық белгіні өзгерте алады. 2021 жылдың наурызынан бастап, бұл уақытша тұрғындарға да қолжетімді, бірақ олардың ұлттығы бар елдің паспортында жынысты өзгерту қажет емес. Өтініш берушілер, егер олардың тұрақты мекенжайында немесе аумағында мүмкіндік болса, провинциялық рәсім арқылы өздерінің заңды жынысын өзгертуді таңдай алады.

Canadian Permanent Residents, Citizens (born inside or outside Canada), Protected Persons, Refugee Claimants and Temporary Residents may apply to Immigration, Refugees and Citizenship Canada using form CIT 0404: Request for a Change of Sex or Gender Identifier. Amendment of documents issued by the person's country of birth, former habitual residence, or nationality is not required. Once the person's gender is changed with IRCC, the agency will issue a Verification of Status annotated with the person's change of name (if any) and gender, as a linking document between their Canadian identity and their foreign birth certificate. Since June 2019, the Canadian passport, citizenship certificate, permanent resident documentation and protected person documentation have offered an "X" option for legal gender. In July 2020, Global News reported that the policy of not allowing refugee claimants and temporary residents to change their legal gender was causing harm, especially to asylum seekers. The article cites the case of Naomi Chen (a pseudonym), a trans woman who was born in Hong Kong and holds Chinese nationality and Hong Kong permanent resident status. Chen's HKSAR passport still states her gender as 'male', and consequently she was issued a Refugee Protection Claimant Document by IRCC bearing that gender. Chen was not able to change her legal gender in Hong Kong, fearing that her marriage, which was solemnized in Hong Kong, would be terminated (Hong Kong does not allow same sex marriage). She says she is now afraid of interacting with the community, given the incorrect gender designation on her documents. As of November 2020, refugee claimants are now able to amend the sex indicator printed on their Refugee Protection Claimant Document. As of March 2021, the same is also now available to temporary residents without the amendment of gender on their country of nationality's passport. Applicants may also elect to amend their legal gender through a provincial process instead, if this is available to them in their province or territory of residence.

Альберта

2014 жылғы сот шешімімен бұрынғы заңнама мен оның хирургиялық талаптары конституцияға қайшы деп танылғаннан кейін, Альберта үкіметі 2015 жылы «Өмірлік статистика туралы ақпаратты ережелеуді» өзгертті. Қазіргі ережелер хирургиялық талапты жойды. Оның орнына, өтініш беруші «адамның өзін сол жыныстық үлгімен сәйкес деп мойындайтынын және оны сақтайтынын растайтын мәлімдеме», сондай-ақ туу куәлігіндегі жынысты өзгертудің орынды екенін дәрігер немесе психолог куәландыратын хат ұсынуы керек. Жынысты заңды түрде өзгерту кәмелетке толмағандарға да қолжетімді; бұл үшін ата-аналардың немесе қамқоршылардың келісімі қажет, бірақ сот шешімімен немесе егер кәмелетке толмаған адам босатылған, үйленген немесе баласы болса, бұл талаптан бас тартуға болады. Алберта провинциясында тумаған тұрғындарға жынысты заң жүзінде өзгерту мүмкіндігі қазіргі уақытта жоқ.

Британдық Колумбия

Британдық Колумбияда 2014 жылы туған күні туралы куәліктегі жыныстық маркерді өзгерту үшін хирургиялық араласу қажеттілігі жойылды. Британдық Колумбияда тумаған тұрғындарға жынысын заңды түрде өзгерту мүмкіндігі берілмейді. Бинарлық емес Британдық Колумбия тұрғыны Кори Доти және тағы жеті транс және интерсекс адам провинцияға қарсы адам құқықтары жөніндегі шағымдама жолдап, туу туралы куәліктерде жыныс белгісін көрсетудің кемсітушілік екенін мәлімдеді. 2015 жылы Британдық Колумбияның Адам құқықтары жөніндегі трибуналы олардың шағымын қарауға келісті. 2017 жылдың сәуір айында Дотидің баласы Сеарил Атли Доти әлемде алғаш рет "U" (белгісіз) жыныс маркері бар денсаулық карточкасын алды, бірақ провинция жынысы көрсетілмеген туу туралы куәлік беруден бас тартты. Доти заңдық шағымдануға өтті. 2022 жылы Британдық Колумбияда адамдарға медициналық қызметкердің растауысыз провинцияның негізгі мемлекеттік куәліктерінде (BC Services Card, Британдық Колумбия жүргізуші куәлігі, BCID картасы және Британдық Колумбия туу куәлігі) жыныс белгілерін өзгертуге рұқсат берілді. Провинция арқылы жынысты заңды түрде өзгерту қазіргі таңда Британдық Колумбияда тумаған тұрғындарға қол жетімді емес.

Манитоба

Манитобада заңды жынысты өзгерту сол жерде туған адамдарға қолжетімді. 2015 жылдың 1 ақпанынан бастап трансгендер тұлғаларға жынысын растау үшін операция жасау талап етілмейді. Манитобаның «Vital Statistics Act» заңының 25(3) бабында былай делінген: «Егер адам Канада азаматы болса және өтініш берілген күнге дейін кем дегенде бір жыл Манитобада тұрған болса, ол жынысты белгілеу туралы куәлікті өзгерту үшін директорға өтініш бере алады». Бұл бұрын Квебек провинциясы қабылдаған үлгіге сәйкес келеді (қазір бұл провинциядағы Жоғары сот тарапынан күші жойылды), бірақ Манитобаның заңды есімдерді өзгерту саясатымен (үш айлық тұрақты тұру) үйлеспейді. 2020 жылдың шілдесінен бастап бұл ереже Манитобаның өмірлік статистика агенттігі арқылы іске асырылды. 2020 жылдың 13 қазанынан бастап Манитоба жүргізуші куәліктері мен фотокарталарындағы жыныс белгісін көрсетпеуге немесе «X» әрпімен белгілеуге болады. Бұл Манитобаның адам құқықтары жөніндегі комиссиясына бинарлық емес тұлғалардан түскен шағымға жауап ретінде жасалды. Провинция арқылы заңды жынысты өзгерту Манитобада тұрмаған және Канада азаматы емес тұрғындарға қолжетімді емес.

Жаңа Брансуик

2017 жылдың сәуір айында Нью-Брансуик заң шығару жиналысы адам құқықтары туралы заңдарға гендерлік идентитітін немесе гендерлік өрнегін қосу және хирургиялық араласусыз гендерді өзгертуге мүмкіндік беру туралы заң қабылдады. Жаңа Брансуикте туған немесе кем дегенде үш айдан бері тұрақты түрде тұратын адам өзінің заңды гендерін өзгерту үшін Service New Brunswick қызметіне өтініш бере алады.

Ньюфаундленд және Лабрадор

Ньюфаундленд пен Лабрадорда туған адамдар 2009 жылы жаңа «Тіршілік статистикасы» заңы қабылданғаннан бастап, туу тіркеліміндегі жыныс белгісін өзгертуге мүмкіндік алды. Алғашқыда, бұл мүмкіндік тек жынысын растау операциясын жасағандарға ғана берілді, бірақ 2015 жылдың желтоқсанында Ньюфаундленд пен Лабрадор Адам құқықтары жөніндегі тергеу кеңесінің Адам құқықтары комиссиясына екі трансгендер әйел арызданған мәселе бойынша қабылдаған шешімінен кейін бұл талап алынып тасталды. Бұл түзету 2016 жылдың 13 сәуірінде Корольдік мақұлдауымен бекітілді. Ньюфаундленд пен Лабрадордағы алғашқы гендерлік бейтарап туу куәлігі, және мүмкін, Канададағы алғашқы куәлік 2017 жылдың 14 желтоқсанында провинцияның астанасы Сент-Джонс қаласының гендерлік белгісіз тұрғыны Джемма Хикиге берілді. Марапатталған белсенді Хики, гендерлік бейтарап куәлік беру үшін Ньюфаундленд пен Лабрадор үкіметін сот арқылы міндеттеуге сот процесін бастады, себебі оның мұндай құжатқа жасаған өтініші, өтініш нысанында тек «ер» немесе «әйел» деген нұсқаулар болғандықтан қабылданбады. Үкімет «Тіршілік статистикасы» заңына гендерлік бейтарап туу куәліктерін беруге рұқсат беру үшін түзетулер енгізуге келіскеннен кейін Хики сот процесін тоқтатты. Бұл түзету 2017 жылдың 7 желтоқсанында Корольдік мақұлдауымен бекітілді. 2021 жылдың 1 маусымында, Ньюфаундленд пен Лабрадордан тыс жерде туған және провинцияда үш айдан астам тұрған адамдарға жыныс белгісін өзгерту туралы куәлік беруді қамтамасыз ету мақсатында «Тіршілік статистикасы» заңына түзетулер енгізу туралы заң жобасы ұсынылды. 17 маусымда заң жобасы екінші оқылымда және толық комитет кезеңінде, ал 22 маусымда үшінші оқылымда мақұлданды. 23 маусымда Корольдік мақұлдау берілді. Осылайша, Ньюфаундленд пен Лабрадорда азаматтығына, иммиграциялық статусына немесе туған жеріне қарамастан, барлық тұрғындар үшін заңды жынысты өзгертуге рұқсат берілді.

Солтүстік-Батыс аумақтары

Солтүстік-Батыс территориялар үкіметі 2016 жылдың маусым айында Өмірлік статистика заңынан заңды жынысты өзгерту үшін хирургиялық араласу қажеттілігін жойды. Солтүстік-Батыс территорияларда тумаған тұрғындар аумақтық заңнама бойынша жынысын өзгерте алмайды.

Жаңа Шотландия

2015 жылдың 11 мамырында 82-заң жобасы, 1989 жылғы қайта қарастырылған заңдардың 66-тарауына – Атауды өзгерту туралы заңға, және 1989 жылғы қайта қарастырылған заңдардың 494-тарауына – Өмірлік статистика туралы заңға түзетулер енгізу туралы заңға Корольдік келісім берілді. Бұл заң хирургиялық талапты жойды, оның орнына өтініш берушінің сұралған өзгеріске сәйкес келетін гендерлік идентитікті қабылдағанын, онымен өзін сәйкестендіретінін және осы гендерлік идентитікті сақтауға ниетті екенін көрсететін мәлімдеме, сондай-ақ өтініш берушінің гендерлік идентитігі туу куәлігінде көрсетілгеннен өзгеше екенін растайтын маманның куәлігін талап етеді. Заң 2015 жылдың 24 қыркүйегінен бастап күшіне енді. Осылайша, Новая Шотландияда туған немесе кем дегенде үш ай провинцияда тұратын адамдар үшін гендерлік белгіні өзгерту мүмкіндігі енді қолжетімді. Новая Шотландияда жүргізуші куәлігінде және/немесе жеке куәлігінде гендерлік белгіні көрсетпеу опциясы да бар.

Нуннавут

2015 жылдың наурызында Нунавут облысы Өмірлік статистика заңынан заңды жыныс өзгерту үшін хирургиялық араласу қажеттілігін жойды. Нунавутта тумаған тұрғындар үшін аймақтық жыныс өзгерту мүмкін емес.

Онтарио

2012 жылдың 11 сәуірінде Онтарионың адам құқықтары жөніндегі трибуналы Онтариодағы құжаттарда тіркелген жынысты өзгерту үшін жынысты растау операциясының қажеттілігі жойылды деп шешті. Трибунал өз шешімінде Онтарио үкіметіне "трансгендер адамдардан туу тіркемесіндегі жыныс белгісін өзгерту үшін "транссексуалдық операциядан" өтуді талап етуді тоқтатуды" және 180 күн ішінде "туу тіркемесінде жыныс белгісін өзгерту критерийлерін қайта қарауды" бұйырды. Дегенмен, белгілі бір медициналық анықтама қажет болып қалады. Бұл сондай-ақ Онтариода тумаған тұрғындарға қолжетімді емес. 2021 жылдың шілдесінде шетелде туған Онтарио тұрғыны ServiceOntario қызметінен фотосуретті куәлік алуға тырысты, бірақ туған елінен өзгертілген туу туралы куәлікті де, Онтариодағы туу туралы куәлікті де ала алмағандықтан өтініші қабылданбады. Мақалада айтылған балама – медициналық анықтама, бірақ оның талаптары тым жоғары. (Дегенмен, федералды үкімет медициналық бақылаусыз тағы бір мүмкіндік ұсынады, ол осы мақаланың Федералдық бөлімінде сипатталған).

Принс Эдуард аралы

2016 жылдың сәуір айында Принс-Эдвард аралы үкіметі өмірлік статистика заңына толықтырулар енгізді, бұл жеке тұлғаларға операция жасамай-ақ құжаттардағы заңды жынысын өзгертуге мүмкіндік берді. Жеке тұлғалар өтініш берушінің жыныстық идентификациясын куәландыратын дәрігердің хатын ұсынуы керек. Арал тұрғындары енді ПЭИ-де берілген жүргізуші куәлігінде/ерікті идентификациялық картасында жынысты көрсетпеуге құқылы. Аралдан тыс жерде туған ПЭИ тұрғындары үшін заңды жынысты өзгерту әлі де қолжетімсіз.

Квебек

2015 жылдың қазан айынан бастап, Квебекте ересектер туғандық куәліктерінде заңды жынысын өзгерте алады. 2016 жылдың маусым айында кәмелетке толмағандар үшін бұл процедура жеңілдетілді. Заңды жынысты өзгерту үшін өтініш беруші кем дегенде бір жыл Квебекте тұруы керек. Егер өтініш беруші Квебекте туған болса, бірақ басқа жерде тұратын болса, ол өзінің тұрғылықты жерінде мұндай өзгерту мүмкін емес екенін дәлелдесе, жыныс белгілеуін өзгертуге құқылы болады. Олар азаматтық ахуалды тіркеу директорына (Directeur de l'état civil) жыныс атауын өзгерту туралы куәлік (certificat de changement de la mention du sexe) алу үшін өтініш бере алады, туған жеріне қарамастан; алайда, бұл тек еркек немесе әйел жынысына ғана шектеледі, гендерлік бірегейлік белгілерін пайдалануға тыйым салады. Олар сондай-ақ жыныс және ат-жөнін өзгерту туралы куәлікке (certificat de changement de la mention du sexe et de nom) бірге өтініш бере алады. Мұндай куәлік берілгеннен кейін, Квебек туу куәлігінде жынысты өзгертуге болады. Егер адам Квебектен тыс жерде туған болса, туу куәлігі Азаматтық кодекстің 137-бабына сәйкес жартылай куәлік ретінде тіркеледі. Бұрын Квебек өтініш берушілердің Канада азаматы болуын талап еткен. 2021 жылғы сот шешімі, «Гендерлік адвокация орталығы және басқалар». v. Attorney General of Québec ісінде транс және гендерлік бірегейлігі жоқ квебектерге қатысты кемсітушілік деп танылған алты заңдық норма жойылды, оның ішінде гендерлік бірегейлік белгілерін пайдалануға тыйым салатын және азаматтығы жоқ адамдарға ат-жөні мен жыныс белгілеуін өзгертуге тыйым салатын нормалар да болды. Квебек үкіметі 2021 жылдың соңына дейін аталған заңдық нормаларды өзгертуге міндетті, бірақ кемсітуші азаматтық талабын қоспағанда, сот оны дереу күшін жойды деп мәлімдеді. Директор өтініш нысандарында азаматтық талабын іс жүзінде алып тастады. 2021 жылдың қазан айында Квебек Әділет министрі Саймон Жолин Баррет 2-заң жобасын ұсынды, ол Квебектің туу куәліктерін өзгерту саясатын ішінара өзгертіп, куәлікте «гендерлік сәйкестік» деп аталатын екінші санат құруды және транс адамдарға «жыныс» санатын өзгертусіз, тек гендерлік сәйкестігін өзгертуге мүмкіндік беруді көздеді. 2-заң жобасын түрлі азаматтық қоғамдық ұйымдар тез арада сынға алды, ал 2021 жылдың қарашасында Әділет министрінің кеңсесі MTLBlog-қа жіберген электрондық хатында «жынысты өзгерту операциясын жасау талабы заң жобасынан алынып тасталатынын растады» деп мәлімдеді.

Since October 2015, adults have been able to change their legal gender on birth certificates in Québec. The process was simplified for minors in June 2016. To qualify to change legal gender, the person concerned by the application must be domiciled in Québec for at least one year. If the person concerned by the application was born in Québec but lives elsewhere, the person may also qualify to change the sex designation if the person shows that such an amendment is not possible in the province or country in which the person is domiciled. They may make application to the Directeur de l'etat civil for a Certificate of Change of Mention of Sex (certificat de changement de la mention du sexe), regardless of their place of birth; however, this is solely limited to a male or female sex designation, forbidding the use of a non binary gender designator. They may also apply for a combination Certificate of Change of Mention of Sex and Name (certificat de changement de la mention du sexe et de nom). After such a certificate is issued, one's gender may be amended on a Québec birth certificate. If one was born outside Québec, the birth certificate will be designated a semi authentic act pursuant to Article 137 of the Civil Code. Previously, Québec required applicants to be Canadian citizens. A 2021 court ruling, Centre for Gender Advocacy et al. v. Attorney General of Québec, has struck down six legal provisions considered discriminatory towards trans and non binary Québecois, including one forbidding the use of non binary gender designations, and another one prohibiting non citizens to obtain a change of name and sex designation. The Québec government has until the end of 2021 to amend these aforementioned legal provisions, except for the discriminatory citizenship requirement, which the Court declared invalid with immediate effect. The citizenship requirement has been removed in practice by the Directeur on application forms. In October 2021, Québec Minister of Justice Simon Jolin Barrette introduced Bill 2, which among other things would partially reverse Québec's policy on birth certificate changes, creating a second category called "gender identity" on the certificate and allowing trans people to only change that while keeping the "sex" category fixed unless said trans people underwent a sex change. Bill 2 was quickly denounced by various civil society groups, and in November 2021, the Office of the Minister of Justice stated in an e mail to MTLBlog that "[they were confirming] that the requirement for an operation to change the sex designation [would] be removed from the bill."

Саскачеван

2016 жылдың ақпан айында провинциялық үкімет Саскачеванның өмірлік статистика туралы заңын өзгертіп, мемлекеттік құжаттарды өзгерту үшін жынысты растау опеpациясын міндетті талап ретінде алып тастады. 2018 жылдың мамыр айында судья туу куәлігінен жыныс белгісін жоюға рұқсат берді. Саскачеванның барлық тұрғындарына Саскачеван жүргізуші куәлігінде немесе фотосуретті табельде жыныс белгілеуін өзгертуге мүмкіндік беріледі. Дегенмен, Саскачеван провинциясының шегінен тыс жерде туған Саскачеван тұрғындары үшін заңды жынысты өзгерту мүмкін емес.

Юкон

2017 жылдың 25 сәуірінде Адам құқықтары туралы заңға және өмірлік статистика туралы заңға өзгерістер енгізу туралы заң жобасы (2017 ж.) 34-ші заң шығарушы жиналыстың екінші сессиясына 5-ші заң жобасы ретінде ұсынылды. Оның мақсаты – Адам құқықтары туралы заңға "жыныстық идентификация немесе көрінісін" қосу, сондай-ақ Жан тіршілігі статистикасы туралы заң бойынша операция жасатусыз жынысты мойындауға рұқсат беру еді. 2017 жылдың 1 шілдесінен бастап күшіне енді. Юкон аумағынан тыс жерде туған тұрғындар үшін заңды жынысты аумақтық түрде өзгерту мүмкін емес.

C-16 заң жобасы

2017 жылдың маусым айында қабылданған C16 заң жобасы үш рет "жыныстық идентификация және өрнек" деген сөздерді қосты. Бұл сөздер Канаданың Адам құқықтары туралы заңына кемсітушілікке тыйым салынған негіздер ретінде, ал Қылмыстық кодекске екі бөлімде қосылды – біріншісі жеккөру сөйлеу және жеккөрушілікке итермелеумен, екіншісі жеккөрушілік қылмыстары үшін жазалау шараларымен байланысты. 2005 жылы НДП депутаты Билл Сиксей Канаданың Адам құқықтары туралы заңына жыныстық идентификация мен өрнекті дискриминацияның тыйым салынған негіздері ретінде қосуды көздеген заң жобасын Ұлыбританияның Парламентіне (House of Commons) ұсынды. Ол 2006 жылы заң жобасын қайтадан ұсынды. 2009 жылдың мамырында ол оны тағы да енгізді, оған Қылмыстық кодекстің жеккөрушілік қылмыстарына қатысты ережелеріне жыныстық идентификация мен өрнекті қосуға арналған қосымша шаралар енгізілді. 2011 жылдың ақпанында ол барлық партиялардың қолдауымен Ұлыбританияның Парламентінде үшінші оқылымда қабылданды, бірақ 41-ші Канадалық федералды сайлауға байланысты Парламент таратылғандықтан Сенатта қарастырылмады. Осы мәселеге қатысты C276 және C279 заң жобалары 41-ші Канада Парламентіне Либералдық партия және НДП тарапынан ұсынылды. НДП-нің C279 заң жобасы 2012 жылдың 6 маусымында екінші оқылымда қабылданды. Дегенмен, 2015 жылғы федералды сайлау жарияланғанда заң жобасы Сенаттың күн тәртібінен қайтадан түсіп қалды. 2016 жылдың мамырында Канаданың Адам құқықтары туралы заңына және Қылмыстық кодекске (C16) түзетулер енгізу туралы заң, мақсаты – "жыныстық идентификация немесе өрнек" терминдерін қосу және енгізу, Канаданың Төменгі палатасына (House of Commons) ұсынылды. 2017 жылдың маусымында Канада Парламенті C16 заң жобасын қабылдады және бір аптадан кейін патшалық келісімін алды. Заң C16 заң жобасы ретінде дереу күшіне енді.

Атқару механизмі

Канаданың федералды үкіметі және әрбір провинциясы мен аумағы жеке және мемлекеттік сектордағы жұмыспен қамту, тұрғын үй, мемлекеттік қызметтер мен жарнама саласында бірнеше негізде (мысалы, нәсіл, жыныстық сәйкестік немесе жыныстық көрініс, жас, некелік жағдайы, жыныстық бағдары, мүгедектік, жынысы, дін) кемсітушілік пен мазақтауды тыйым салатын адам құқықтары туралы заңдарды қабылдады. Кейбір заңдар қосымша салаларға да қолданылады. Бұл заңдар – қалыпты заңдарды, ережелерді, шарттарды және ұжымдық келісімдерді күштен шығаратын, конституциялық сипаттағы заңдар. Олар әдетте адам құқықтары жөніндегі комиссиялар мен трибуналдар арқылы шағымдарды тергеу, келісу және төрелік процесі арқылы іске асырылады. Бұл процестер баяу болғанымен тегін, және кек қайтарудан қорғауды қамтиды. Адвокаттың қатысуы міндетті емес.

Канада әскерлеріне транссексуалдарды енгізу

1992 жылы Дуглас ісі шешілгеннен бері ЛГБТ канадалықтар әскери қызметке қабылданады. Алайда, 2019 жылдың наурызында Канада Қарулы Күштері (CAF) гендерлік әртүрлілігі бар канадалықтарды қосу мандатымен жаңартылған саясат жариялады. Жаңа директива әр адамның өзінің гендерлік идентитігін еркін білдіру құқығын қаперге салып, форма киім және есімдерге қатысты ережелерді, медициналық және хирургиялық көмек алу мүмкіндіктерін, сондай-ақ жеке өмірге қатысты жағдайларды жасауды қарастырады.

Юкон

2021 жылдың 12 наурызында Юкон үкіметі ауысуға қатысты хирургиялық араласулар саясатына өзгерістер енгізді, осы өзгерістердің нәтижесінде сәуір айынан бастап ұлттық деңгейде бұрын-соңды болмаған жағдай туындап, мысалы, бет пішінін әйелдік бейнеге келтіру хирургиясы және дауыс жаттығулары сияқты процедуралар қамтылады, бұндай процедуралар әдетте провинциялық/аумақтық медициналық сақтандыру жоспарларында қарастырылмайды. Үкімет сондай-ақ, трансгендерлер денсаулығы саласындағы Дүниежүзілік кәсіби қауымдастығының (WPATH) ұсынымдарында көрсетілген ең жақсы тәжірибелерге сай болу ниетін білдірді.

Қан тапсыру

2016 жылдың 15 тамызында Канаданың қан қызметі трансгендер адамдарға қатысты жаңа талаптарды енгізді. Бұл талаптарға сәйкес, төменгі жыныстық түзету операциясын жасатпаған трансгендер донорлардан туған кездегі жынысына қатысты сұрақтар қойылатын болды. Олар осы талаптар негізінде донор бола алатын немесе уақытша тоқтатылатын еді. Мысалы, транс әйелдерден соңғы 12 айда ер адаммен сексуалдық қатынаста болғандары туралы сұралады. Егер жауабы "иә" болса, олар ер адаммен соңғы сексуалдық қатынас жасағаннан кейін бір жылға тоқтатылады. Жыныстық түзету операциясын жасаған донорлар операциядан кейін бір жыл бойы қан тапсырудан бас тартады. Ол бір жыл өткен соң, олар өздерінің расталған жынысына сәйкес тексеріледі. Яғни, жыныстық түзету операциясын жасатпаған және ер адамдармен сексуалдық қатынаста болатын транс әйелдер, ер адамдармен сексуалдық қатынаста болатын ер адамдар сияқты, соңғы сексуалдық қатынастан кейін үш айға тоқтатылады. Әртүрлі провинциялардағы кейбір транс құқықтарын қорғаушылар транс әйелдер мен операция жасаған әйелдер арасындағы осы айырмашылықты трансфобиялық деп санайды. 2022 жылдың 11 қыркүйегінде барлық донорлар үшін, жынысына немесе сексуалдық бағдарына қарамастан, жаңа сексуалдық мінез-құлыққа негізделген тексеру жүзеге асырылды. Жаңа тексеру процедурасы соңғы үш айда жаңа немесе бірнеше сексуалдық серіктесі болған және осы кезеңде анальдық сексуалдық қатынаста болған кез келген адамды уақытша тоқтатуды талап етеді.

Конверсиялық терапия

2022 жылдан бастап конверсиялық терапия (трансгендерлерді цисгендерге «айналдыруға» тырысуды қоса алғанда) барлық провинциялар мен территорияларда заңсыз болып табылады. Онтарио, Манитоба, Квебек, Новая Шотландия және Принс-Эдвард аралы провинциялары федералды заңнама қабылдауға дейін бұл практикаға тыйым салған болатын. 2018 жылы Ванкувер қаласы Британдық Колумбиядағы жалғыз қала болып, осы практиканы заңсыз деп жариялады, ал 2019 жылы Сент-Альберт Альберта провинциясындағы алғашқы қала болып, осы практикаға тыйым салды. 2020 жылдың 9 наурызында Әділет министрі Қылмыстық кодекске (конверсиялық терапия) түзетулер енгізу туралы C-8 заң жобасын ұсынды. Премьер-министр Джастин Трюдо парламентті таратып жібергендіктен, заң жобасы тоқтап қалды, бірақ кейіннен 2020 жылы C-6 заң жобасы ретінде қайта жаңғыртылып, Консервативтік партиясының кейбір депутаттарының қарсылығына қарамастан, Халық палатасында қабылданды.

Онтарио

2015 жылы Онтарио премьер-министрі Кэтлин Уинн денсаулық сақтау министрі Эрик Хоскинске Онтарио дәрігерлер мен хирургтар колледжінен конверсиялық терапияға өз практикалық стандарттары арқылы тыйым салу туралы петиция жасауды сұрады. Сонымен қатар, Уинн провинциялық Жаңа демократиялық партияның мүшесі Шери ДиНова ұсынған заң жобасын қолдады, ол терапия арқылы 18 жасқа дейінгі адамның гендерін немесе сексуалдық бағдарын өзгертуге жасалған кез келген әрекетке тыйым салады. Бұл заң жобасы Онтарио заң шығарушы жиналысында бірауыздан қабылданды. Бұл тыйым гомосексуал адамдарды гетеросексуалдарға айналдыруға бағытталған, ал трансгендер адамдарды цисгендерге «өзгерту» үшін ешқандай нақты ережелер қарастырылмаған. Жаңа Шотландияның Әділет министрі Марк Фьюри бұл заң жобасын «елдегі сексуалдық бағдар мен гендерлік идентитіге қатысты ең прогрессивті заң» деп атады.

Британдық Колумбия

Британдық Колумбияның Заң шығарушы Ассамблеясының мүшелері 2019 жылы және 2020 жылы түрлендіру терапиясын тыйым салу туралы заң жобасын ұсынды, бірақ екі жеке мүшелік заң жобасы да бірінші оқылымнан әрі жылбады. 2019 жылдың тамызында Британдық Колумбия үкіметі федералды үкіметтен түрлендіру терапиясын Канаданың Қылмыстық кодексіне қосуға және осы практиканы бүкіл елде тыйым салу үшін шаралар қабылдауға шақырды.

Ванкувер

Ванкувер 2018 жылы Британдық Колумбияда гендерлік идентиті және сексуалдық бағдарлама бойынша практиканы тыйым салған алғашқы әкімшілік аймақ болды. Бұл тыйым Ванкувердің бизнеске қатысты тыйым салу ережесіне қосылды, ол кез келген жастағы адамдарға осы қызметтерді ұсынуға тыйым салады және Ванкувер қалалық кеңесі бірауыздан қабылдады.

Сент-Альберт

Санкт-Альберт қаласында түрлендіру терапиясының жүргені белгілі болмаса да, қалалық кеңес осы практикаға қарсылық білдіре отырып, оны толығымен тыйым салу туралы ұсынысты бірауыздан мақұлдады.