Кіріспе

Ре Кевин – Транссексуал адамның некесінің жарамдылығы, сонымен қатар жай ғана Ре Кевин деп белгілі, 2001 жылғы Австралия Отбасы сотының толық құрамында қарастырылған сот ісі. Бұл іс транссексуалдардың өздерінің жаңа жынысына сәйкес некеге тұру мүмкіндігіне қатысты болды. Сот өтініш берушіге осы құқықты берді. Бұл іс Австралиядан тысқары да әсер етті, мысалы, 2002 жылғы «Гудвин против Ұлыбритания» ісі Еуропалық адам құқықтары сотында және 2003 жылғы «Флорида штаты, Паско округінің алтыншы сот округі, АҚШ, Кантараның некесі жөніндегі іс № 98 5375CA 511998DR00537WS» шешімінде сілтеме жасалды. Екі жағдайда да жаңа жыныста некеге тұру құқығы расталды.

Өмірбаян

Ре Кевин заманында Австралияда бір жынысты некелерге рұқсат берілмеген. Бұл сот ісі Кевин есімді лақап атымен танылған трансгендер еркекке қатысты. Ол әйеліне үйленген кезде "еркек" деген анықтамаға трансгендерлер де кіретініне сенген. Бас прокурор Кевин мен оның әйелінің (Дженифер есімді) заң бойынша некеге тұруға құқығы жоқ екенін мәлімдеді, себебі екеуі де әйел болып дүниеге келген. Бұл іс 2001 жылы Австралия Отбасы сотында қаралып, тараптар Бас прокурор, Кевин және Адам құқықтары мен тең мүмкіндіктер комиссиясы болды. Бас прокурор өз позициясын 1971 жылғы Corbett v Corbett (Otherwise Ashley) ісі бойынша бұрынғы шешіммен негіздеді, онда гендер туған кезде биологиялық белгіленетіні айтылған. Аталған іс бойынша судья (Chisholm J) бұл шараның жеткіліксіз екенін анықтады, себебі ол гендердің әлеуметтік және психологиялық аспектілерін ескермеген. Нәтижесінде, Чисхолм судья Кевиннің қазіргі заманғы анықтама бойынша еркек екенін шешті. Бұл шешім кейіннен әлемдік практикада транссексуалдардың өздерін танитын гендер бойынша некелерін заңдастыруға ықпал етті.

Құжаттарды тапсыру және дәлелдер

Бұл жағдайда "еркек" сөзіне некеге қатысты анықтама берілді. Ре Кевин (2001) ісі қарастырылған кезде Австралияда бір жынысты некелер әлі де заңсыз болды. Кевин әйел болып туған, бірақ бала кезінен бастап өзін еркек деп санаған. Ересек болған соң Кевин үйленуге тырысты, бірақ Бас прокурор некеге шағымданды. Ол Corbett v Corbett (Otherwise Ashley) (1971) ісіндегі бұрынғы шешімге сілтеме жасады, онда жыныс туған кезде хромосомалар, жыныс бездері және жыныс мүшелері арқылы анықталады деп шешілді. Сол шешімді шығарған судья Омрод Дж., трансгендер ер адам әйел рөлін атқара алмайды деген тұжырым жасады. Бас прокурор осы шешімді Ре Кевин ісінде қолдануға тырысты. Кевин мен Адам құқықтары және тең мүмкіндіктер комиссиясы бұған қарсы дәлелдер келтірді. Олар өз аргументтерін Кевин өмірінің барлық аспектісінде еркек екенін судьяға дәлелдеуге негіздеді. Кевин үйленген кезде, оған әйелдің біріншілік және екіншілік жыныстық белгілерін жоюға арналған операциялар жасалды, сондай-ақ гормоналдық терапиядан өтті. Осы операциялардан кейін Кевин туу, өлім және неке тіркеушіге өтініш жасап, жынысын заңды түрде өзгертуді сұрады. Сонымен қатар, сот процесі барысында Кевин өзін еркек деп санағанын растау үшін бірнеше психологтармен кеңесті. Сотта судья барлығы төрт дәрігер мен отыз тоғыз куәгерді тыңдады (олардың жиырма үшеуі Кевиннің туыстары немесе достары, ал он алтысы оның әріптестері болды). Бұл куәгерлер Кевиннің өмірінің барлық саласында еркек ретінде қабылдалғанын айтты. Ақырында, мәселе "Адам" сөзінің некеге қатысты интерпретациясына келді. Чишолм судьясы Корбет пен Корбет ісіндегі шешімді қолдауға немесе қазіргі заманғы түсінікте "адам" сөзіне трансгендер тұлғалардың да кіретінін қабылдауға шешім қабылдауға тиіс болды.

Ұстауы

Чишолм судьясы өзінің шешімін Кевиннің жеке басын ғана емес, сонымен қатар заңның мағынасын және Корбет – Корбет ісі бойынша бұрынғы шешімді негізге ала отырып қабылдады. Осы сот процесінде Бас прокурор өз аргументтерінің көп бөлігін Корбет ісіндегі шешімге сүйенді. Сондықтан судья осы іске қатысты шешім қабылдау үшін оны қарастыруға тиіс болды. Нәтижесінде ол Корбеттің шешімін күштен шығарып, неке тек қана жыныстық қатынас емес екенін, сондай-ақ бала тудыру қабілеті міндетті емес екенін анықтады. Ол сондай-ақ Корбеттің шешімі гендердің психологиялық және әлеуметтік әсерін ескермегенін мәлімдеді. Ақырында ол Корбет ісі Ре Кевин ісіне қатысты емес деп тапты. Чишолм судьясының шешімінің соңғы бөлігі – конституция болды, ол заманауи түсіндіруге бағынуға тиіс деп шешті. 2001 жылы Австралияда "адам" деген сөздің қалыпты анықтамасы операциядан өткен транссексуал ер адамды қамтығандықтан, конституцияда да осы анықтама некеге қатысты қолданылуы керек. Осы себептерге байланысты Кевиннің некесі заңды деп танылды, себебі ол неке қиған кезде ер адам болған.

Әлеуметтік әсері

Бұл жағдай Кевин мен Дженниферге қатысты сот шешімінен гөрі әлеуметтік тұрғыдан да маңыздырақ салдарға ие болды. Соттағы негізгі даулы мәселелердің бірі – «транссексуал» терминінің қолданылуы еді. Судья бұл терминді адамдық қадір-қасиетті төмендететін деп есептеді, сондай-ақ Кевин өзін әрдайым ер адам деп санағандықтан, бұл терминнің толыққанды дұрыс емес екенін айтты. Дегенмен, бұл оқиға «трансгендер» сөзі кеңінен қолданысқа түспеген кезеңде болды, сондықтан судья «транссексуал» терминін пайдаланды, бірақ ресми сот құжаттарында осы сөздің тудыратын мәселелерін мойындады. Тағы бір маңызды мәселе – сот процесінің өзі болды. Бұл – заң тарихындағы маңызды оқиға. Австралияда трансгендер адамдардың өздері танитын гендер бойынша некеге тұру құқығын растайтын шешім бұрын қабылданбаған. Шындығында, әлемнің көптеген елдерінде мұндай шешім қабылданған емес. Бұл сот – теңдік құқығының жеңісі болды. Осы жағдай әлемдік сот практикасында көптеген рет сілтеме ретінде келтіріліп, трансгендер адамдарға өздері қалаған гендер бойынша некеге тұруға көмектесті.