Кіріспе
Бристоль каналының солтүстік жағалауында, Кардифф маңындағы шағын тасқын аралы – Салли аралы (Ynys Sili) Гламорган аңғарындағы Суонбридж ауылының жанында орналасқан. Ол Бристоль каналының солтүстік жағалауында, Пэнарт және Барри қалаларының арасында, Уэльстің астанасы Кардиффтен оңтүстікке қарай жатыр. Арал Салли приходінің бөлігі болып табылады, оның атымен аталған, және ерекше ғылыми маңызы бар объекті ретінде тіркелген. Салли аралы – Ұлыбритания материгінен жаяу өтуге болатын 43 (көпірсіз) тасқын аралдың бірі. Аралға төмен су кезінде "Капитанның әйелі" пабинің тұрақ орнынан жаяу жүріп жетуге болады. Аралды материкке қосатын тасты жол, судың төмендеуі кезінде шамамен 3 сағатқа ашылады, ал қалған уақытта арал материктен бөлініп қалады. Қай уақытта кешіп өту қауіпсіз екенін көрсету үшін су тасқынының кестесі ілініп қойылған. 13 ғасырда бұл арал Альфредо де Марисконың, жергілікті жерде "Түннің бүркіті" деп белгілі норманды қаскөйдің базасы болған. Орта ғасырларда арал жергілікті контрабанда саудасына қатысқанымен әйгілі болды.
Sully Island (Ynys Sili) is a small tidal island of by the hamlet of Swanbridge in the Vale of Glamorgan. It is located off the northern coast of the Bristol Channel, midway between the towns of Penarth and Barry and south of the Welsh capital city of Cardiff. It is part of the parish of Sully, after which it is named, and is registered as a Site of Special Scientific Interest. Sully island is one of 43 (unbridged) tidal islands that can be reached on foot from the mainland of Great Britain. Access to the island is on foot at low tide from the car park of the Captain's Wife public house. A rocky causeway connecting the island to the mainland is uncovered for approximately 3 hours either side of low tide, the island being cut off from the mainland for the rest of the day. A tide table is displayed to indicate when it is safe to cross. During the 13th century, the island was the base for Alfredo de Marisco, a Norman pirate known locally as The Night Hawk. In the Middle Ages the island was well known for its involvement in the local smuggling trade.
Шығу тегі
Римдіктер мен викингтердің аралға жиі келіп тұрғандығына куәліктер бар. Сондай-ақ, аралдың шығыс бөлігінде саксондық көп қабатты төбелік бекіністің қалдықтары табылды, оның ең биік жерінде қола дәуіріне жататын оба орналасқан. Кейбір зерттеушілер бұл қарулы бекініс болған деген болжам айтады, бірақ оның қорғалған тұрғын үй және шаруашылық жай болғаны әлдеқайда мүмкін.
Суонбридж порты
Суонбридж және Салли аралы қорғаған жағалау бірнеше ғасыр бойы сауда порты ретінде пайдаланылған, бірақ бүгінде оның ізі де қалмаған. Жүк Сент-Мэридің Уэлл-Бей жолы арқылы келіп-кеткен, қазір бұл жол транзиттік көлік үшін жабық. Бұл жол Кардиффтегі Кантон-Кросс базарына сауда үшін қолданылған. 1970-ші жылдардың басына дейін шығанақтың шығыс жағында порттың темір мойынтұғырлары көрініп тұрған. 16 ғасырдағы тарихи жазбалар көрсеткендей, саудагерлер жергілікті билікке импорттық баж төлеуге міндетті болған, бірақ көптегендері жүктерін жасыра әкеліп, төлеуден жалтарған. 1569 жылғы сот мәліметтерінде порт қызметкері Суонбриджге заңсыз әкелінген ірімшік пен сегіз бочка майдан тұратын контрабандалық тауарларды тәркілегені жазылған. 1658 жылы порт заңсыз көшіп келушілер үшін пайдаланылған, сол кезде олар "көңілсіз адамдар" деп аталған. Суонбридж портында балық аулау кемелерінің шағын тобы орналасқан, және 1976 және 1977 жылдары "Капитанның әйелі" пабына айналған коттедждер қатары жергілікті балықшылар мен олардың отбасыларына тиесілі болған.
SY Scotia
Аралдың айналасындағы қиын толқындар мен тар жолдардың салдарынан көптеген кемелер батып кеткен. Бірнеше дереккөздер 1916 жылғы 18 қаңтарда танымал Антарктика зерттеу кемесі SY Scotia аралда құлағанын көрсетеді. Барри сияқты алыс елді мекендерден келген жергілікті егде жастағы тұрғындар Суонбриджге бала кезінде кемеден төгілген көмірді жинау үшін бірнеше апта бойы қаптармен келгендерін еске алады. Аралдың солтүстік жағалауында Суонбриджге қарап тұрған кеме қалдықтарының қаңқасы әлі де көрініп тұр, бірақ бұл кеменің корпусы Scotia-ға қарағанда тым қысқа. Океанограф доктор Уильям Спирс Брюс 1902-04 жылдардағы Шотландияның Ұлттық Антарктика экспедициясында қолданған зерттеу кемесі бастапқыда 1872 жылы Норвегияда салынған «Хекла» деп аталған теңізші кемесі болды. 1889 жылы норвегиялық капитан Рагнвальд Кнудсен 74° және 75° ендік аралығындағы Гренландияның солтүстік-шығыс жағалауын зерттеді, ал 1891-92 жылдары кеме Дания теңіз күштерінің офицері, лейтенант С. Райдерге Скорсби Сундының ішкі бөліктерін зерттеу үшін пайдаланылды, соңында Ангмагссаликке сапар жасады. 1902 жылы «Survey Yacht Scotia» деп қайта аталған және Питерхедтен келген Там Робертсон капитаны болған кеме Брюстің басшылығымен Уэдделл теңізіне жол тартты. 1903 жылғы оңтүстік қысы Оңтүстік Оркней аралдарындағы Лори аралында өтті, ал 1904 жылғы наурыз-сәуір айларында экспедиция Антарктида құрлығының бұрын белгісіз 150 миль (241 км) жағалауын ашты, 74°01′S, 22°00′W координаталарындағы ең оңтүстік нүктеге жетті. Теңіздік зерттеулер мен биологиялық зерттеулер бойынша кең ауқымды бағдарлама жүзеге асырылды. Ұлыбританияға оралғаннан кейін Брюс кемені сатты, ол «Титаник» трагедиясынан кейін құрылған алғашқы Халықаралық Солтүстік Атлантика мұз күзету кемесі болып тағайындалғанға дейін Дандиде теңізшілікпен айналысты. Бірінші дүниелік соғыс кемеге Англия жолағында жүк тасушыға айналуға себеп болды, бірақ ол Сулли аралында өртеніп, жанып кетті.
20 ғасыр
1890 жылдан бастап 1960 жылдардың соңына дейін Суонбридж солтүстікке қарай Пэнарт пен Кардиффке, ал батысқа қарай Бари мен Оңтүстік Уэльс аңғарларына Тафф Вейл темір жолының желісі арқылы қосылды. Жағалаудағы тармақ 1968 жылы кең ауқымды Бичингтің кесуінің құрбаны болды. Лавернок жолының негізгі түйіскезінде орналасқан Суонбридж теміржол станциясы жабылып, қазір арамшөптер мен бұталармен жабылып кеткен. Қолданыстан шыққан теміржол төсегінің көп бөлігі жеке меншікке сатылып, үстіне салынған, ал сатылмаған бөліктері Лаверноктағы Форт-роуд көпіріне дейін өсіп, өтпейтіндей болған. Лавернок пен Пэнарт арасындағы төсек ауылдық жасыл жол және велосипед жолына айналды. 20-ғасырдың басында теміржол байланысы келген кезде Суонбридж, Сент-Мэрис-Уэлл және Лавернок шығанақтары Кардиффтен, Пэнарттан және Оңтүстік Уэльс аңғарларынан, әсіресе демалыс күндері мен мерекелерде күндізгі саяхаттар үшін танымал жазғы демалыс орнына айналды. Шамамен жүз жыл бойы Суонбридж тұрақ орнының Сент-Мэри құдық шығанағының жанында орналасқан, қарқынды және табысты кафе мен мұзқаймақ дүкені болды, ол 1970 жылы жол қозғалысына жабылып, бұзылды. 1913 жылдан бастап Барриде тұрған акварель суретшісі Томас Фредерик Ворралл аралдың көптеген көріністерін суреттеді.
Флора мен фауна
Белгілі британдық биолог Брайан Форд Сванбриджде тұрып, жазып, Салли аралын жиі зерттеген. Ол арал мен жағалауды зерттеу және картаға түсіру кезінде кең ауқымды экологиялық зерттеулер жүргізді. Форд бұл аймаққа тән емес көптеген өсімдіктерді тіркеді, соның ішінде ара орхидеясы, теңіз көкбауыршасы және жылан тілді папоротнигі. Бұрын бұл аралда қоянның үлкен колониясы өмір сүрген. 1953 жылы Франциядан Ұлыбританияға миксоматоз ауруы келгенде, материктегі қоян популяциясы тез қырылды. Көптеген жылдар бойы Салли аралындағы қояндар, негізінен материктен алыс болғандықтан, аман қалды, бірақ ауру ақыры аралға жетті, кейбір адамдар оны адамдар әкелгенін күдіктенеді. Уақыт өте келе, Салли аралында жаңа қоян колониялары пайда болды, бірақ олардың саны 1950-жылдардың басындағы деңгейге жете алмады. Салли аралының айналасындағы суларда треска, минтай, путинг, итті балық, конгер және бас сияқты балық түрлері ауланады. Аралдағы барлық ағаштар көп бұрын кесілген, тіпті бұталар да құмды және сазды бетке табан тіреуге күреседі. Аралдың көп бөлігі қалың шөппен жабылған. Аралдың ылғалды орталық бөлігінде шамамен қамыс тоғайы орналасқан.
Геология
Салли аралының теңіз жартастары шамамен 200 миллион жыл бұрынғы Триас дәуіріндегі аймақтың ортасына керемет көрініс береді. Қызыл балшық тастар, құмтастар және брейкшиялар (бұрыштармен тілімделген құмдақтардан тұратын тастар) бұл аймақтың тік, жартылай шөлді жерлер мен үлкен, саяз көл немесе теңіз лагунасының арасындағы жағажай болғандығын көрсетеді. Бұл триас кезеңінің тау жыныстары жартастардың негізінде көрінетін, одан да көне карбон әктасының үстіне шөгіңкен.
Жақында болған тарих
1985 жылы Гламорган доласы кеңесі Салли аралында денсаулық сақтау және демалыс орталығы құруға арналған алдын ала жоспарлау рұқсатын беру туралы өтінішті қабылдамады. 2011 жылдың шілдесінде аралды жергілікті лицензияланған сарапшылар фирмасы Кук және Аркрайт сатуға шығарды. Аралға бастапқы баға ретінде 1,25 миллион фунт стерлинг белгіленді, бірақ қызығушылық болмағандықтан 95 мың фунт стерлингке дейін төмендетілді. "Салли аралын сақтайық" атты халықтық науқан сатып алу бағасын жинауға тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Бірақ, соңғы сәтте белгісіз сатып алушы келіп, бағаны едәуір арттырып ұсынды. Сатып алушы – теңізші, бұл науқанға қаржылай көмек көрсеткен және аралды халыққа ашық ұстауға уәде берген.