Кіріспе

Киелі Рим империясының мемлекеті
Савойяның кейінгі тарихы

Савойя графлығы (, ) – 11 ғасырда Бургундия Корольдығының құлдырауынан Швейцарияның еркін қалаларымен бірге пайда болған Киелі Рим империясының мемлекеті. Бұл болашақ Савойя мемлекетінің алғашқы ошағы болды.

Тарих

Сапудия, Женева көлінің оңтүстігіне қарай Рона өзенінен Батыс Альп тауларына дейін созылып жатқан аймақ, 9 ғасырдың ортасынан бастап Босонид әулетінен шыққан герцог Гукберттің билігіндегі Жоғарғы Бургундияның бір бөлігі болды. Ол, көршілес Бургундияның еркін графтығымен (қазіргі Франш-Конте) бірге, 933 жылы король Рудольф II тұсында кеңейтілген Бургундия Корольдігінің құрамына кірді. Ақ қолды Гумберт 1003 жылы Бургундияның соңғы патшасы Рудольф III оны граф етіп тағайындады. Ол император Генрих II-нің мұрагерлік талаптарын қолдады, ал оның орнына Ансельм қайтыс болғаннан кейін, Аоста графлығын оның епископтарынан тартып алуға рұқсат алды. Рудольф қайтыс болғаннан кейін Конрад II-нің Арльді қоса аннексиялауына және граф Одо мен епископ Бурхардтың бүліктерін басуға көмектескен соң, ол Мауриен графлығын (бұрын Виенн архиепископтарының иелігінде болған) және Шабле және Тарантез аймақтарын алды, бұл жерлер бұрын Мотье архиепископтарына тиесілі болған. Арелат Киелі Рим империясының номиналды патшалығы болып қала бергенімен, Гумберттің ұрпақтары – кейін Савойя әулеті деп аталған – графтар ретінде тәуелсіздіктерін сақтап қалды. 1046 жылы оның кіші ұлы Отто Суза маркгравы Ульрих Манфред II-нің қызы Аделаидаға үйленді. Ол әкесінің жерін басқа еркек туыстарына қарағанда мұрагерлік еткенде, үлкен Турин маршын иеленді. Бұл аймақ кейіннен оның ағасынан мұрагерлік алған Савойямен біріктірілді. 1218 жылы графтар Женева көлінің солтүстігіндегі Вод жерлерін жойылған Цаэринген әулетінен мұрагерлік еткенде, өздерінің аумағын одан әрі кеңейтті. 1220 жылы граф Томас I Пьероло және Шамбери (Камрач) қалаларын басып алды, олар кейін Савойяның астанасы болды. 1240 жылы оның кіші ұлы Петр II Англия королі Генрих III-тің шақыруымен Англияға келді, король Петрдің немересі Прованстың Элеонорасына үйленген болатын. Ол 5 порттың Лорд-протекторлығына және Ричмонд графына тағайындалды және Лондонда Савойя сарайын салдырды. 1313 жылы Ұлы Амадей V граф император Генрих VII-ден императорлық тікелей басқару құқығын алды. Бургундия Корольдігінің қалған бөлігі 1349 жылы Дофине Франция королі Карл V-ке өткеннен кейін императордың билігінен толықтай шықты, ал 1365 жылы император Карл IV Савойяның Амадей VI-ін Арелаттың императорлық викарийі етіп тағайындады. Амадей VII 1388 жылы Ницца графлығын сатып алып, Жерорта теңізіне қол жеткізді, ал оның ұлы Амадей VIII 1401 жылы Женева графлығын сатып алды. Савойя жерлері кеңейтіліп, 1416 жылы неміс королі Зигмунд оларды герцогтікке көтерді (1416–1718 жылдардағы Савойя герцогтігін қараңыз).