Кіріспе

Род-Айленд штатындағы тарихи шіркеу, АҚШ. Бірінші баптистік жиналыс үйі, сондай-ақ Америкадағы бірінші баптистік шіркеу деп белгілі, АҚШ-тағы ең көне баптистік шіркеу қауымы болып табылады. Шіркеу 1638 жылы Роджер Уильямс тарапынан Провиденс, Род-Айленд қаласында құрылған. Қазіргі шіркеу ғимараты 1774 және 1775 жылдар аралығында салынды және 1775 жылдың мамыр айында алғашқы жиналыстарын өткізді. Ол Провиденстің Колледж Хилл ауданындағы 75 Солтүстік Басты көшеде орналасқан. 1960 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Америка баптистік шіркеулерінің (АҚШ) құрамына кіреді.

Тарих

Роджер Уильямс 1638 жылы баптист шіркеуіне айналдырғанға дейін шамамен бір жыл бойы өз үйінде діни қызметтер өткізген. Бұл 1636 жылы Провиденс қаласын құрудан кейін болды. Келесі алпыс жыл бойы қауым мүшелерінің үйлерінде немесе ауа райы ыңғайлы болғанда сыртта жиналатын. Род-Айлендтегі баптистер 17 ғасырдың көп бөлігінде мәжілісханалар салудан бас тартты, себебі олар мұндай ғимараттар мақтандықтың көрінісі деп санайтын. Бірақ, кейін жиналатын орынның қажеттілігін түсініп, квакерлер сияқты қарапайым ғибадатханалар салды. Роджер Уильямс кальвинист болған, бірақ шіркеу құрылғаннан кейін бірнеше жыл ішінде арминийшілдікке көшті және 1652 жылға қарай жалпы алты принципті баптист шіркеуі болды. 1770 жылдарға дейін Джеймс Мэннинг басшылығымен кальвинизмнің түрлі бағыттарына қайта оралды. Уильямнан кейін шіркеу пасторы болып Род-Айлендтегі әйгілі Браун отбасын құрған Чад Браун қызмет етті. Провиденс қаласындағы бірнеше көшелер Бірінші баптист шіркеуінің пасторларының есімдерін алып жүр, олардың ішінде Уильямс, Браун, Грегори Декстер, Томас Олни, Уильям Уикенден, Мэннинг және Стивен Гано бар. 1700 жылы Пардон Тиллингхаст Смит және Солтүстік Бас көшелерінің бұрышына жақын алғашқы шіркеу ғимаратын салды. 1711 жылы ол ғимаратты және жерді шіркеуге, оның теологиялық бағыты жалпы алты принципті баптист екенін көрсететін келісімшарт бойынша берді. 1736 жылы қауым Смит және Солтүстік Бас көшелерінің бұрышындағы жанындағы жерге екінші мәжілісханасын салды. Бұл ғимараттың көлемі шамамен 40x40 фут (яғни 12x12 метр) болатын. 1774-75 жылдары салынған қазіргі мәжілісхана дәстүрлі баптист мәжілісхана стилінен күрт өзгеше болды. Бұл баптист мәжілісханасының алғашқысы болды, онда манара мен қоңырау болды, бұл оны англикандық және конгрегациялық шіркеу ғимараттарына ұқсас етті. Құрылысшылар Бостон, Ньюпорт, Нью-Йорк және Филадельфия қалаларындағы баптистердің арасындағы баптистерге құрмет пен танылу әкелуге бағытталған қозғалыстың бір бөлігі болды.

Браун университетімен байланысы

Қозғалыстың маңызды бөлігі, көбірек танылу мен дамуға бағытталған күш-жігері білімді дін қызметкерлерін даярлау және колледж ашу болды. Филадельфия баптист шіркеулер қауымдастығы 1764 жылы Род-Айленд және Провиденс плантациялары колониясында колледж құру үшін доктор Джеймс Мэннингті Род-Айлендке жіберді (кейін Браун университеті деп аталды). Колледж Уоррен қаласынан басталып, 1770 жылы Провиденске көшірілді. Колледж президенті Мэннинг 1771 жылы Провиденс шіркеуінің пасторы болып тағайындалды. Оның қызметі кезінде қазіргі жиналыс үйі "Құдайға жалпыға ортақ құлшылық ету және сонымен қатар бітіру салтанатын өткізу үшін" салынды. Браун университетінің келесі президенттері Джонатан Макси және Фрэнсис Уэйланд та бұл шіркеуде дін қызметкері болып қызмет етті. Университетке атын берген Браун отбасы шіркеудің белгілі мүшелері болды, сондай-ақ оның негізін қалаушылар мен Род-Айленд колониясының ұрпақтары еді (Роджер Уильямнан кейін қауымның екінші пасторы Чад Браун болған). Университет қазір дінсіз болғанымен, тарихы мен дәстүріне құрмет көрсету мақсатында 1776 жылдан бері жиналыс үйі Браун университетінің бакалаврлер бітіру салтанатының орны ретінде пайдаланылып келеді.

Құрылысы, өзгертілуі және атаулары

Шіркеудің құрылысы 1774 жылдың жазында басталды; сол кезде бұл жоба Жаңа Англияда бұрын-соңды қолға алынған ең ірі құрылыс жобасы болды. Британдықтар Бостон шай кешіне жаза ретінде Массачусетс порттарын жапқаннан кейін, жұмыссыз кеме жасаушылар мен ағаш шеберлері Провиденске келіп, мәжіліс үйінде жұмыс істеді. Мәжіліс үйінің негізгі бөлігі 1775 жылдың мамыр айының ортасында пайдалануға берілді, ал манарасы маусымның бірінші аптасында үш жарым күннің ішінде орнатылды. Мәжіліс үйіне қосылған ерекше дүниелерге Хоуп Браун Айвс сыйлаған Уотерфордтан жасалған кристалл шамшырақ (1792), оның інісі Николас Браун кіші (1834) сыйлаған үлкен орган жатады; сондай-ақ, төменгі қабаттағы жексенбілік мектеп, қауымдастық залы және кеңселер (1819–59) салынды, ал 1884 жылы мәжіліс үйінің шығыс жағына жабық крещение алабы орналастырылды. 1884 жылы салынған ғимараттың үлкен әйнек терезесі көп ұзамай сәйкес келмейтін болып танылып, жабылып қалды. 1957 жылы Джон Д. Рокфеллер кіші ғимараттағы викториандық қосымшаларды алып тастап, шіркеудің ішкі көрінісін түпнұсқалық түріне қайта келтіретін жөндеу жұмыстарын қаржылады. Ішкі жағында Провиденстің құлдары мен азат афроамерикандық тұрғындары үшін шіркеудің батыс жағында салынған галерея жоқ. Ғимарат 1960 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды және 1966 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді.

Қауымдастықтар

Америкадағы Бірінші баптистік шіркеу Род-Айленд штатының американдық баптистік шіркеулерімен (ABCORI) және АҚШ-тың американдық баптистік шіркеулерімен (ABCUSA) байланыста. Шіркеу Род-Айленд штаты Шіркеулерінің кеңесіне, Ұлттық шіркеулер кеңесіне, Баптистердің әлемдік альянсына және діни бостандық жөніндегі баптистердің бірлескен комитетіне белсенді қолдау көрсетеді. Көптеген мүшелері түрлі діни ұйымдарда, академиялық және діни білім ошақтарында қызмет еткен, оның ішінде Браун университетінің президенті лауазымында болған.